κράτησε τον ελέφαντα

 

– Είναι δυο αδέρφια από το Ιράκ. Είναι 19 και 21 ετών. Ο μικρός πολύ μοντέρνος, μακρύ μαλλί, εναλλακτικό ντύσιμο και τατουάζ. Ο μεγάλος πιο συμβατικός. Είναι κρατούμενοι στην Πέτρου Ράλλη γιατί έφυγαν χωρίς άδεια από το νησί (παραβίασαν τον περίφημο γεωγραφικό περιορισμό) και τους κρατάνε μέχρι να τους στείλουν ξανά εκεί και να συνεχίσουν τη διαδικασία του ασύλου. Ρωτάω αν έχουν προβλήματα υγείας. Ο μεγάλος μου λέει: «Έχω ένα νεφρό. Μου έκλεψαν το άλλο όταν με απήγαγαν στη Βαγδάτη μέλη του ISIS». Στην αρχή νομίζω πως δεν έχω ακούσει καλά, του ζητάω, μέσω του διερμηνέα, να μου επαναλάβει. Τον απήγαγαν στο δρόμο, του έβαλαν κουκούλα, τον μετέφεραν σε άγνωστο μέρος όπου έμεινε για μερικές μέρες, ναρκωμένος την περισσότερη ώρα. Τον παράτησαν ξανά στο δρόμο, γύρισε σπίτι του και πήγε στο γιατρό γιατί πονούσε στα δεξιά του και είχε μια τομή. Του έλειπε το ένα νεφρό τελικά. Έφυγε, βρέθηκε στη Χίο να κοιμάται σε σκηνή έξω από το καμπ, κι από ‘κει έψαξε την τύχη του στην Αθήνα, βρέθηκε κρατούμενος στην Πέτρου Ράλλη και το ένα του νεφρό δε στάθηκε αρκετό για να μη χρειαστεί να επιστρέψει στο νησί.

– Είναι ευδιάθετος και χαμογελά όταν του συστήνομαι. Είναι Κούρδος από το Ιράν, κρατούμενος στην Αμυγδαλέζα. Ακτιβιστής, πολιτικοποιημένος και διωκόμενος, εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης και ποινή απαγχονισμού εις βάρος του. Μιλάει άψογα αγγλικά. Όταν τον ρωτάω για προβλήματα υγείας, μου λέει για το αίμα που φτύνει καθημερινά, λόγω ενός πυροβολισμού στον πνεύμονα πριν από χρόνια. Στις περίπου 7 συλλήψεις του στο Ιράν, έχει υποστεί βασανιστήρια τα οποία περιγράφει με περισσότερη γλαφυρότητα απ’ όση ήλπιζα. Επίσης ζει με ένα μόνιμο πόνο στο πόδι. Κι όμως χαμογελάει συνεχώς και μας ευχαριστεί. Μου λέει ότι το μόνο που τον νοιάζει είναι να βγει ώστε να μπορέσει να ψάξει για τη γυναίκα του. Κούρδισσα κι εκείνη, με ένα μάτι, το άλλο χάθηκε μετά από πυροβολισμό, έχει διαφύγει στα βουνά του Κουρδιστάν και αναζητά τρόπο να τον ακολουθήσει στην Ευρώπη. Την κυνηγούν εξαιτίας του άντρα της. Εκείνος είναι σαφής: «Αν δε μάθω ότι είναι καλά, θα γυρίσω πίσω και θα παραδοθώ. Ξέρω ότι αυτό ισοδυναμεί με θάνατο, αλλά έτσι θα αφήσουν ήσυχη εκείνη. Μια ζωή έχω ζήσει έτσι. Μέσα στον κίνδυνο. Και ξέρω ότι θα πεθάνω. Τουλάχιστον να σώσω τη γυναίκα μου». Πριν φύγω μου κάνει αστεία για την ελληνική γλώσσα και το πόσο δυσνόητη του φαίνεται, μου ζητά να του μεταφράσω την απόφαση κράτησης που έχει στο χέρι και θέλει μόνο μια χάρη. Την επόμενη φορά που θα έρθω να μιλήσω με τον φίλο του τον Α. από το Πακιστάν. «Βλέπω όλα τα παιδιά από το Πακιστάν που είναι κρατούμενα εδώ και πονάει η καρδιά μου. Εγώ ξέρω ότι αργά ή γρήγορα θα βγω. Αυτοί δεν έχουν τίποτα να ελπίζουν και κανείς δεν ασχολείται μαζί τους».

– Είναι 25 χρονών, από το Αλέπο. Εμφανίζεται στο μικρό χώρο επισκεπτηρίου της Πέτρου Ράλλη, φορώντας σαγιονάρες, ενώ ο καιρός δεν το υπαγορεύει. Φαίνεται καταβεβλημένος. Τον ρωτάω για προβλήματα υγείας. Μου δείχνει τις παλάμες και τις πατούσες του. Το δέρμα εκεί είναι πολύ χοντρό, τρέχει υγρό και είναι ξεφλουδισμένο. Δεν μπορεί να φορέσει γάντια ή κλειστά παπούτσια γιατί πονάει. Επίσης δεν έχει πλέον δακτυλικά αποτυπώματα. Επί ματαίω προσπαθούσε η Αστυνομία για ώρες. Τον ρωτάω τι ακριβώς έχει. Λέει ότι δεν ξέρει πώς λέγεται, αλλά το εμφάνισε πριν λίγα χρόνια, μετά από ένα βομβαρδισμό στο Αλέπο. Έπιασε ένα θραύσμα βόμβας κι εκ τοτε τα χέρια και τα πόδια του είναι έτσι. Οι γιατροί του δίνουν διάφορες αλοιφές αλλά τίποτα δεν ωφελεί. Τον κοιτάζω και σκέφτομαι πώς έχει χάσει για πάντα την αφή, και σφίγγω το στυλό πιο πολύ ανάμεσα στα δάχτυλα.

– Κατεβαίνω μια βρώμικη και δυσώδη σκάλα που οδηγεί στο υπόγειο και στα κρατητήρια του ΑΤ Παγκρατίου. Από τη μία μεριά της καγκελόπορτας εκείνος, με βλέμμα απλανές και σχεδόν βουρκωμένος. Είναι γύρω στα 20, από τη Συρία. Πίσω του μερικοί ακόμη κρατούμενοι, άλλοι αλλοδαποί, άλλοι ημεδαποί. Από την άλλη εγώ, ο διερμηνέας και ο αστυνομικός. Όρθιοι όλοι και σε αυτές τις συνθήκες, ζητώντας από τον αστυνομικό, να απομακρυνθεί λίγο τουλάχιστον, προσπαθώ να καταλάβω τι του έχει συμβεί. Από προβλήματα υγείας, παίρνει μια αντιψυχωσική αγωγή. Του έληξε η κάρτα (δελτίο αιτούντος άσυλο), καθώς προσπαθούσε να περάσει με τα πόδια από την Ειδομένη, την περίοδο που «έκλειναν» τα σύνορα. Έφτασε ως τη Σερβία, τον συνέλαβαν στο τρένο, του έσκισαν όλα τα έγγραφα, κρατήθηκε για λίγο διάστημα και επεστράφη στην Ελλάδα. Γύρισε στην Αθήνα, μη λαμβάνοντας πια φαρμακευτική αγωγή, αναζήτησε ιατρική και νομική βοήθεια μάταια μέχρι που συνελήφθη. Δεν έχει καταλάβει ούτε γιατί, ούτε για πόσο θα τον κρατήσουν, αφού μόνο βοήθεια ζητούσε εκείνος και έτρεμε μην τον επιστρέψουν στη Συρία.

– Μιλάνε ισπανικά, πράγμα πολύ σπάνιο για αιτούντα άσυλο στην Ελλάδα. Είναι δύο γυναίκες από τον Άγιο Δομίνικο. Και είναι κρατούμενες σε κέντρο κράτησης νησιού. Στον ίδιο χώρο με άντρες από τη Συρία, το Ιράκ και το Πακιστάν. Τα βράδια ζητούν από τους αστυνομικούς να κλειδώνουν το κοντέινερ όπου κοιμούνται γιατί φοβούνται. Η μία έχει από παλιά σπασμένο σαγόνι, ο πρώην άντρας της λέει ήταν πολύ βίαιος, γι’ αυτό έφυγε. Μιλάμε μαζί τους ανάμεσα από τα συρματοπλέγματα. Είμαι σίγουρη ότι είναι θύματα τράφικινγκ (πράγμα που επιβεβαιώθηκε όταν πήρα αντίγραφα των φακέλων τους αργότερα) αλλά με όποιο τρόπο κι αν προσπαθώ να εκμαιεύσω την πληροφορία, αρνούνται να μου πουν το οτιδήποτε σε σχέση με αυτό. Και πώς να τις αδικήσω.

Η διοικητική κράτηση στην Ελλάδα είναι συγχρόνως ένα μαύρο κουτί και ένας τεράστιος ελέφαντας στο δωμάτιο. Μαύρο κουτί, γιατί ελάχιστοι κατανοούν τους μηχανισμούς της ή ασχολούνται και ελέφαντας, γιατί ελάχιστοι ενδιαφέρονται, ενώ είναι πάντα εκεί. Αν και τα νούμερα είναι μόνο νούμερα και δε μας δίνουν την πλήρη εικόνα, ας πούμε εδώ ότι το 2016 είχαμε 14,864 διοικητικά κρατούμενους αλλοδαπούς και το 2017, παρά τις μειωμένες αφίξεις είχαμε 25,810, σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά της Αστυνομίας.
Πρόσφατα, με αφορμή μια συνέντευξη σε ερευνήτρια για μια διδακτορική έρευνα πάνω στη διοικητική κράτηση προσφύγων και μεταναστών στην Ελλάδα, χρειάστηκε να κάνω μια μικρή αναδρομή στο φαινόμενο και στις προσωπικές εμπειρίες. Έπιασα τον εαυτό μου να οργίζεται, πράγμα που δε μου συμβαίνει σπάνια, και να απελπίζεται, πράγμα που μου συμβαίνει σπάνια.
Κάθε φορά, πριν περάσω την πύλη ενός κέντρου κράτησης ή την είσοδο ενός ΑΤ, σκοτώνω κάτι μέσα μου, ένα μικρό κομματάκι του εαυτού μου. Κάτι που θα με έκανε να φωνάζω οργισμένη στη θέα του πρώτου πρώτου κρατούμενου. Σκοτώνω κάτι τόσο μικρό κι ωστόσο αρκετά μεγάλο, που μου επιτρέπει να συνεχίζω να μιλάω, και να τους εξηγώ τα όρια και τις προϋποθέσεις κράτησης για έλλειψη νομιμοποιητικών εγγράφων α) λες και τους ενδιαφέρει τι λέει ο νόμος, β) λες και τηρείται στην πράξη τίποτα απ’ όσα λέει ο νόμος για τη διοικητική κράτηση, γ) λες και πιστεύω εγώ έστω και λίγο στη νομιμότητα της στέρησης της ελευθερίας ενός ανθρώπου γενικά, και ειδικότερα για έλλειψη «χαρτιών».




The dark side of the web: κλείσε τα φώτα μας κοιτάνε

 

Πριν λίγες ημέρες περπατούσα στην Πανεπιστημίου και αποφάσισα να αγοράσω ένα σάντουιτς από ένα καινούργιο μαγαζί. Σε παράλληλο χρόνο σέρφαρα στο κινητό μου και αντάλλαζα μηνύματα μέσω facebook. Αφού επέστρεψα στο γραφείο, μέσα σε λίγα λεπτά -αν όχι δευτερόλεπτα- στο προφίλ μου στο facebook εμφανίστηκε διαφήμιση του μαγαζιού που  μόλις είχα αγοράσει το σάντουιτς.

Ορατών τε πάντων και αοράτων

[Καθώς διαβάζεις το παρακάτω κείμενο διαφημιστικές εταιρείες ανιχνεύουν και αγοράζουν τα (μετά)-δεδομένα σου στο διαδίκτυο]

Με αφορμή την παραπάνω ιστορία άρχισα να διαβάζω για το παρεξηγημένο -μάλλον- dark web ή darknet (σκοτεινός ιστός), το οποίο εμπεριέχεται στο deep web (βαθύ ή αόρατος ιστός).

Στην αρχή σκεφτόμουν να γράψω ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας αναλογιζόμενη τον τίτλο «dark web» γιατί σε συνδυασμό με τα άρθρα που έχουν γραφτεί γι αυτό, είναι πολύ εύκολο να νομίσει ο αναγνώστης πως το περιεχόμενο του είναι μόνο απαγορευμένο, σκιώδες καθώς – όπως αναφέρουν πολλά άρθρα[1]– αυτό που κάνουν οι χρήστες του dark web είναι να αγοράζουν ναρκωτικά, όπλα, να στήνουν τρομοκρατικές επιθέσεις και  να ανεβάζουν βιντεο παιδικής πορνογραφίας. Για λίγο, θεωρούσα πως είχα το απόλυτο δυστοπικό σενάριο[2] στα χέρια μου. Κατά την διάρκεια όμως της έρευνας συνειδητοποιούσα ότι το dark web δεν είναι τόσο σκοτεινό όσο ακούγεται από τον τίτλο του και ότι η δυστοπία δεν κρύβεται στην παιδική πορνογραφία και τους πληρωμένους δολοφόνους του isis που χρησιμοποιούν το dark web, αλλά στο απλό / ορατό διαδίκτυο (Surface web), όπου κάθε πτυχή της ζωής μας είναι ανοιχτή για ανάλυση από οποιονδήποτε έχει πρόσβαση στα δεδομένα μας.

Μήπως, τελικά, δεν είναι τόσο σκοτεινό το dark web;

Το dark web άρχισε να γίνεται ιδιαίτερα γνωστό, το 2013 όταν το FBI συνέλαβε τον 29χρονο Ross Ulbricht, ιδιοκτήτη του Silk Road[3] , για διακίνηση ναρκωτικών, καθώς και σε συνδυασμό με μια σειρά άρθρων που κυκλοφόρησαν όπου υποστήριζαν ότι το Isis χρησιμοποιεί το dark web για να οργανώνει τις τρομοκρατικές του επιθέσεις.

Αν διαβάσετε ένα τυχαίο άρθρο για το dark web θα έχετε την αίσθηση ότι το περιεχόμενο του είναι σκοτεινό – όπως και ο τίτλος του- και απαγορευμένο. Το αστείο όμως είναι ότι όσο σκοτεινό περιεχόμενο έχει το dark web άλλο τόσο και ανάλογο διαθέσιμο υλικό έχει και το Surface web (ορατός ιστός). Υλικό το οποίο είναι προσβάσιμο οποιαδήποτε στιγμή και από οποιονδήποτε χωρίς την ανάγκη για κάποιο φανταχτερό λογισμικό κρυπτογράφησης. Πολλά χρόνια πλέον, υπάρχουν ιστοσελίδες που μπορεί όποιος θέλει να αγοράσει καινούργιο ΑΦΜ, άλλο όνοματεπώνυμο, διεύθυνση, ημερομηνία γεννήσεως ή μια κλεμμένη πιστωτική κάρτα, κι όλα αυτά με κόστος μόνο ένα δολλάριο. Επίσης, τα φόρουμ με εξτρεμιστικές – τρομοκρατικές αφηγήσεις μπορεί να τα εντοπίσει ο καθένας που έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο. Το πρώτο φόρουμ της Al Qaeda ξεκίνησε το 2001 και παρόλο που ο ιστότοπος αυτός έχει κλείσει σήμερα, υπάρχουν πάρα πολλές ιστοσελίδες με βίαιο και εξτρεμιστικό περιεχόμενο στο ορατό διαδίκτυο που χρησιμοποιούνται καθημερινά. Και ναι, η παιδική πορνογραφία υπάρχει και είναι προσβάσιμη και στο surface web. Στην πραγματικότητα, είναι πολύ μεγαλύτερη στο Surface web από ότι στο dark web. Το 2014 το ίδρυμα The Internet Watch Foundation, ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα που παρακολουθεί και καταγράφει ιστότοπους για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων εντόπισε 31.266 διευθύνσεις URL που περιέχουν εικόνες παιδικού πορνογραφικού υλικού. Από αυτές τις διευθύνσεις URL, μόνο οι 51  ή το 0,2%, φιλοξενούνται στο dark web.

Ok, αλλά ποια είναι η διαφορά του dark web από το surface web;

Εν συντομία, το dark web αποτελεί κομμάτι του deep web, είναι υποσύνολο του. Deep web ονομάζουμε όλες εκείνες τις ιστοσελίδες που δεν μπορούμε να βρούμε μέσω μηχανών αναζήτησης, όπως είναι το chrome, safari, yahoo, mozilla κ.α.. Το 2001, ο Michael Bergman, ιδρυτής της εταιρείας Bright Planet, μια εξειδικευμένης εταιρείας πληροφορικής,  παρομοιάζοντας το διαδίκτυο με τον ωκεανό, επινόησε τον όρο Deep Web αναφερόμενος στους ιστότοπους που δεν μπορούν να βρουν οι μηχανές αναζήτησης και που αποτελεί το 96% του Διαδικτύου. Πρακτικά, όλοι χρησιμοποιούμε καθημερινά το deep web, από την στιγμή που χρειάζεται να βάλουμε έναν κωδικό πρόσβασης για να εισέλθουμε σε μια ιστοσελίδα, βλέπε για παράδειγμα το facebook.

Ένας χρήστης από την άλλη, που θέλει να σερφάρει στο διαδίκτυο ανώνυμα, σχεδόν για κάθε υπηρεσία επικοινωνίας υπάρχει μια αντίστοιχη, κρυπτογραφημένη διεύθυνση στο βαθύ διαδίκτυο όπως email, κοινωνικά δίκτυα και υπηρεσίες φιλοξενίας ιστοσελίδων (hosting services). Τα δεδομένα δεν βρίσκονται σε μεμονωμένες ιστοσελίδες αλλά σε βάσεις δεδομένων που είναι δύσκολο να εντοπιστούν από τις μηχανές αναζήτησης. Η πρόσβαση σε αυτούς τους ιστότοπους γίνεται μέσω Tor (The Onion Router)[4]. Το Tor είναι ένας ειδικός browser που δεν αποκαλύπτει τη διεύθυνση IP του χρήστη ενώ αναπτύχθηκε αρχικά από τον στρατό των ΗΠΑ, για να βοηθήσει στην ασφαλή μεταφορά επικοινωνιών και η χρήση του δεν θεωρείται παράνομη.

Ποιος είναι ο λόγος που δημιουργήθηκε το dark web;

Η ιστορία του διαδικτύου είναι μια ιστορία η οποία μας έχει επηρεάσει όλους. Όταν το 1989 ο Tim Berners-Lee εφάρμοσε τον Παγκόσμιο Ιστό (World Wide Web) οραματίστηκε έναν κόσμο όπου ο καθένας θα μπορούσε να ανταλλάσσει πληροφορίες και ιδέες άμεσα προσβάσιμες από τους υπολοίπους. 28 χρόνια μετά την δημιουργία του Παγκόσμιου Ιστού βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την μεγαλύτερη αντιπαράθεση που γέννησε η ύπαρξή του. Την παρακολούθηση. «Η αχίλλειος πτέρνα της επανάστασης του διαδικτύου» ή το «αθέατο ελάττωμα», όπως το χαρακτήρισε η δημοσιογράφος και ερευνήτρια σε θέματα τεχνολογίας Julian Angwin, είναι πως κάθε κίνηση μας στο διαδίκτυο μπορεί να ταξινομηθεί και να πουληθεί σε διαφημιστικές εταιρείες. Έτσι, μέσω αόρατης τεχνολογίας ανίχνευσης στους υπολογιστές μας μπορούν να μας παρακολουθούν, και, άρα, όποτε μας εντοπίζουν στο διαδίκτυο μπορούν να συλλέγουν τα δεδομένα μας και να δημιουργούν τα δικά τους συμπεράσματα σχετικά με τη ζωή μας.

«Η πιο λεπτομερής καταγραφή της ζωής μας γίνεται από εταιρείες τεχνολογίας» αναφέρει ο David Chaum, ο πατέρας της κρυπτογραφίας και της ανωνυμίας στο διαδίκτυο.

Στη  πραγματικότητα, υπάρχει μια αγορά που διαπραγματεύεται και πουλάει τα δεδομένα[5] των χρηστών. Είναι μία διαδικτυακή δημοπρασία, η οποία προσφέρει πληροφορίες σχετικά με τον κάθε χρήστη. Μέσω αυτής της διαδικασίας, οι εταιρίες αυτές συλλέγουν όλο και περισσότερες πληροφορίες για τους χρήστες του διαδικτύου. Άλλος ένας τρόπος να διαχειρίζονται τα δεδομένα των χρηστών είναι μέσα από τα κινητά τηλέφωνα, εφόσον η ρύθμιση του wifi είναι ανοιχτή και συνδεδεμένη, τότε μπορούν να τους εντοπίσουν. Αρκεί κάποιος να σκεφτεί ότι πλέον το Facebook γνωρίζει τα πάντα για τους χρήστες του, ενώ επιτρέπει στους διαφημιστές να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερα προσωπικά δεδομένα, καθώς από το 2013 που βγήκε στο χρηματιστήριο, οι επενδυτές άρχισαν να απαιτούν περισσότερα έσοδα από διαφημίσεις, κυρίως από smartphones. Τώρα οι διαφημίσεις εμφανίζονται στην αρχική σελίδα του χρήστη, ανάμεσα σε ειδήσεις από τα media και σε αναρτήσεις φίλων. Πολλοί χρήστες δεν καταλαβαίνουν καν πως μια διαφήμιση είναι διαφήμιση.

Άραγε η απώλεια της ιδιωτικότητας είναι το τίμημα που πληρώνουμε για να έχουμε ήσυχους δρόμους και να νιώθουμε ασφάλεια;

Ο Bruce Schneier, κρυποτογράφος και ερευνητής σε θέματα τεχνολογίας υποστηρίζει ότι όλη αυτή η παρακολούθηση υποδηλώνει και την απώλεια της ελευθερίας μας. Οι εταιρείες αυτές λαμβάνοντας τα προσωπικά δεδομένα αποκτούν έλεγχο στις ζωές μας. Αναλύοντας τα μοτίβα επικοινωνίας μπορούν να προβλέψουν την καθημερινότητα μας και άρα να καθορίσουν παράγοντες σχετικά με τις ζωές μας. Σκέψου ότι εσύ μπορεί να δηλώνεις ετερόφυλος αλλά οι μηχανές αναζήτησης ή το Facebook να συμπεραίνουν μέσα από τις προτιμήσεις σου ότι είσαι αμφιφυλόφιλος. Ο Gary Coby διευθυντής και διαφημιστής του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος υποστηρίζει επίσης ότι το Facebook ήταν το κλειδί της νίκης του Donald Trump. Υποστήριξε ότι το κόμμα χρησιμοποίησε δεδομένα σχετικά με τους πιθανούς ψηφοφόρους για να τους προσεγγίσει μέσω των social media. «Αν είστε χρήστης του Facebook, τότε μπορώ να σας τοποθετήσω σε έναν ‘κουβά’ χρηστών τον οποίο κατόπιν θα χρησιμοποιήσω για να στοχοποιήσω συγκεκριμένους χρήστες», λέει ο Coby.

Οι παραπάνω ερευνητές φοβούνται πως στο άμεσο μέλλον, εάν ήδη δεν συμβαίνει, οι εταιρείες αυτές θα μας στοχοποιούν βάσει της ψυχοσύνθεσης μας χαρτογραφώντας κάθε κίνηση μας.

Για τους παραπάνω λόγους αλλά και για άλλους πολλούς, αρκετοί δημοσιογράφοι, cyber anarchists, cyber punks δημιούργησαν και χρησιμοποιούν το dark web ως μια πιο ασφαλή εναλλακτική λύση. Ο Edward Snowden το χρησιμοποίησε για να συλλέξει στοιχεία για την έρευνά του στο θέμα της NSA, ενώ τo 2013 το αμερικανικό περιοδικό New Yorker ανακοίνωσε τη δημιουργία του New Yorker’s Strongbox, μιας πλατφόρμας μέσω της οποίας πληροφοριοδότες μπορούν να μοιραστούν με ασφαλή τρόπο πληροφορίες και μηνύματα με τους δημοσιογράφους του περιοδικού. Τον Οκτώβριο του 2014, το Facebook δημιούργησε μια άλλη διεύθυνση στην οποία μπορεί να μπει κάποιος μέσω του TOR.

Και τώρα;

Το dark web είναι ένα παράλληλο σύμπαν του surface web. To διαδίκτυο και ο παγκόσμιος ιστός δημιουργήθηκαν στο όνομα της ελεύθερης πρόσβασης στην πληροφορία, της ανοιχτής επικοινωνίας και της ανωνυμίας (κατ’ επιλογή). Το dark web εμφανίστηκε μέσα από τις υπόγειες θεματικές του παγκόσμιου ιστού και της κρυπτογραφίας για να απαντήσει στην παρακολούθηση και την παραβίαση της ιδιωτικότητας που επέβαλαν επιχειρήσεις, εξουσίες και εκάστοτε κυβερνήσεις στο διαδίκτυο. Όσο κυβερνήσεις και εξουσιαστές θα παραβιάζουν την ιδιωτικότητα και την ελευθερία μας, τo dark web θα είναι ο πιο σημαντικός χώρος επικοινωνίας και σύνδεσης. Σε λίγα χρόνια, το dark web θα έχει αντικατασταθεί από μια άλλη πλατφόρμα επικοινωνίας που θα προστατεύει εμάς τους χρήστες από την παρακολούθηση. Η πληροφορία είναι δύναμη, από εμάς εξαρτάται αν θα την αφήσουμε στους λίγους ή αν θα την  μοιραζόμαστε όλοι μαζί.

Σ’ αυτό το παιχνίδι γάτας – ποντικιού, θα κερδίσουν στο τέλος τα ποντίκια αλλά οι γάτες θα είναι καλά φαγωμένες”. Bruce Schneier

 

[1] Βλέπε:  Pentagon hunts for ISIS on the secret Internet http://edition.cnn.com/2015/05/12/politics/pentagon-isis-dark-web-google-internet/

One Step Ahead: Pedophiles on the Deep Web https://motherboard.vice.com/en_us/article/gvymzx/one-step-ahead-pedophiles-on-the-deep-web

[2] Μετά από λίγο κατάλαβα και βρήκα πως σεναριογράφοι και σκηνοθέτες είχαν ήδη φτιάξει ταινίες με θεματική το dark web. Βλέπε για παράδειγμα: την ταινία του 2016 «Dark Web»  2016 του σκηνοθέτη Bruno Vaussenat.

[3] Δείτε το ντοκιμαντέρ για τον Ross Ulbricht και το Silk Road: Deep Web  http://www.imdb.com/title/tt3312868/

[4] Βλέπε: https://el.wikipedia.org/wiki/Tor

Παρόμοιοι browsers με τον Tor είναι οι : I2P, Freenet, tail.

[5] Βλεπε: Cambridge Analytica αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες εταιρίες δεδομένων




America First

 

[ με αφορμή μεταξύ άλλων μια ομιλία του George Caffentzis στη Νομική, η ερώτηση στη Jo είχε να κάνει με την αίσθηση που έχει, επιστρέφοντας σε μία Αμερική στην οποία πλέον πρόεδρος είναι ο Τραμπ. Αν υπάρχει κάποια εμφανής αλλαγή στην ατμόσφαιρα ή αν τα πράγματα συνεχίζουν ως είχαν. Ακολουθεί η απάντηση. ]

Χμ.

Είναι λίγο δύσκολο να το εξηγήσω. Η Αμερική είναι μια πολύ περίεργη χώρα. Πρώτα απ’ όλα, είναι πάρα πολύ απλωμένη και όλοι είναι καρφωμένοι στα αυτοκίνητά τους. Δεν τα αποχωρίζονται ούτε για να πάρουν καφέ πια. Γι’ αυτό υπάρχουν τα drive-thru. Μπορώ να μπω στο αμάξι μου, να πάρω ένα venti caramel latte στα Starbucks, να πάρω κάτι να φάω από το El Pollo Loco ή το Arby’s, να πάρω τα φάρμακα για τη χοληστερίνη και το διαβήτη στο Walgreen’s και όλα αυτά χωρίς να χρειαστεί να παρκάρω ή να πατήσω το πόδι μου έξω απ’ το αυτοκίνητο.

Αυτήν την περίοδο έχω έρθει σε μια φίλη, στα βόρεια του Λος Άντζελες (μόνο και μόνο για να ξεφύγω λίγο απ’ την οικογένειά μου) και τις προάλλες περπάτησα μία ώρα για να βρω ένα χυμό πορτοκάλι και το Cheesecake Factory. Πραγματικά πιστεύω ότι αυτή η απομόνωση είναι ένας βασικός λόγος που οι Αμερικανοί δεν οργανώνονται, όπως σε άλλες χώρες και άλλες κουλτούρες. Κατά κάποιο τρόπο, όλα είναι φτιαγμένα για να ανταποκρίνονται στο μέγεθος του αυτοκινήτου και όχι στο ανθρώπινο μέτρο. Υπάρχουν πολύ λίγα μέρη στις ΗΠΑ, που μπορείς να περπατήσεις. Ένα απ’ αυτά τα μέρη είναι η Νέα Υόρκη, όπου αυτή την εποχή μπορείς να νοικιάσεις ένα δωμάτιο για 1000$.

Σχετικά με τον Caffentzis* και τους παραλληλισμούς μεταξύ Ομπάμα και Τραμπ,  αλλά και τις συνέχειες στις πολιτικές τους, μπορώ να πω ότι είναι ταυτόχρονα αλήθεια και όχι και τόσο αλήθεια. Στην πραγματικότητα είναι μια διαλεκτική. Ο Ομπάμα, οι Κλίντον, η μαλακισμένη Μαντλίν Ολμπράιτ που είχε μάλιστα το θράσος να γράψει ένα post (που έγινε viral) ενάντια στο Muslim Βan του Τραμπ, οι Μπους, όλοι έβαλαν το χεράκι τους ώστε να φτάσουμε στη σημερινή κατάσταση. Ο Ομπάμα απέλασε περισσότερους ανθρώπους από τις τρεις (ή τέσσερις, δεν είμαι σίγουρη) τελευταίες κυβερνήσεις μαζί. (Οι υποστηρικτές του θα σου πουν «μα ήταν βίαιοι εγκληματίες», αλλά αυτό είναι απλά προπαγάνδα και υπάρχουν τα αντίστοιχα στοιχεία αν κανείς ενδιαφέρεται. Για παράδειγμα, ένα απ’ αυτά τα εγκλήματα που επικαλούνται  είναι η παράνομη είσοδος στη χώρα ή η παραμονή στη χώρα μετά τη λήξη της βίζα.)

Οι Αμερικανοί σε γενικές γραμμές δεν ξέρουν τίποτα για τον πόλεμο στην Υεμένη, τον οποίο οι ΗΠΑ ουσιαστικά έχουν στηρίξει, και σίγουρα ξέρουν από λίγα έως τίποτα για τις κρίσεις στον υπόλοιπο κόσμο. Υπάρχει ένα μιντιακό μπλακάουτ σε πολλά απ’ αυτά τα ζητήματα, ειδικά αν καταναλώνεις μόνο MSNBC ή παρακολουθείς μόνο τα notifications στο iphone σου, και γι’ αυτό πιστεύω ότι οι λίγοι προοδευτικοί άνθρωποι στις ΗΠΑ δεν είναι τόσο αριστεροί ή αντι – αυταρχικοί ή σοσιαλιστές, όσο κυρίως αντι – Αμερικανοί και οπαδοί θεωριών συνωμοσίας. Απ’ την άλλη μεριά, η μικρή «αριστερά» στις ΗΠΑ καταναλώνει μια σταθερή δίαιτα από Τσόμσκι και RT και ίσως Democracy Now (το οποίο παρεμπιπτόντως μ’ αρέσει) και δεν εμπιστεύεται τα mainstream media, την αμερικανική κυβέρνηση ή τις τυπικές αφηγήσεις, που σε κάνουν να είσαι ανοιχτός στις υπεραπλουστεύσεις. Πολλοί απ’ αυτούς έχουν λίγο χρόνο να παρακολουθήσουν τα γεγονότα, έτσι κι αλλιώς, αφού είμαστε εξουθενωμένοι απ’ την εντατικοποιημένη εργασία. Επιπλέον, δεν υπάρχει καθόλου ταξική ανάλυση στις ΗΠΑ. Θα παρατηρήσεις ότι ακόμη και ο Bernie Sanders, που αυτοαποκαλείται σοσιαλιστής, δεν χρησιμοποίησε στην καμπάνια του τον όρο «εργατική τάξη», αλλά κυρίως μιλούσε για «μεσαία τάξη» ή «οικογένειες». (Ακόμη και η υποψήφια του Πράσινου Κόμματος Jill Stein αναφέρεται σε «εργαζόμενες οικογένειες»). Αυτό συμβαίνει, γιατί όλοι στην Αμερική θεωρούν τους εαυτούς τους μεσαία τάξη. Είσαι ή πλούσιος ή άστεγος ή μεσαία τάξη. Αυτές είναι οι τρεις κατηγορίες στις οποίες μπορείς να ανήκεις.

Όλα αυτά είναι ένας έμμεσος τρόπος να σου περιγράψω ποια θα ήταν μια αίσθηση της Αμερικής. Τα τελευταία είκοσι χρόνια οι εταιρείες και όλη η σχετική επιχειρηματική κουλτούρα έχουν γιγαντωθεί και κατακυριεύσει τα πάντα, με έναν τρόπο τραγικό και λυπητερό. Μπορείς να διασχίσεις τις Ηνωμένες Πολιτείες και όλα θα σου φανούν πάνω κάτω τα ίδια. Τοποθετημένα γύρω από χώρους παρκινγκ ατελείωτες σειρές καταστήματα Walmart, CVS, Applebee’s, McDonald’s, Burger King, Target, Supercuts. Το Carl’s Jr. αλλάζει και γίνεται Hardee’s και έτσι καταλαβαίνεις ότι είσαι στην Ανατολική Ακτή. Ίδια σειρά από χαμογελαστά κίτρινα αστεράκια (σ.σ. το σήμα του καταστήματος Hardee’s). Παίρνουμε bachelor για να δουλεύουμε για επτά και οχτώ δολάρια την ώρα στη Gap (ή σε εστιατόρια για δύο δολάρια την ώρα στις περισσότερες πολιτείες). Δεν μπορούμε να έχουμε περίθαλψη ή πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Δεν έχουμε δωρεάν ή σχετικά οικονομική πρόσβαση στην ανώτερη εκπαίδευση.

Πολλοί από μας δουλεύουν 10 με 12 ώρες την ημέρα (και ακόμη πιο πολύ σε τομείς όπως η εστίαση, που η εργασία είναι περισσότερο εντατικοποιημένη). Αν δεν είμαστε άνεργοι, κάνουμε δύο και τρεις δουλειές για να μπορέσουμε να πληρώσουμε το νοίκι. Νέες γυναίκες που γνωρίζω στη Νέα Υόρκη έγιναν σεξ-εργάτριες, γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος να επιβιώσεις σ’ αυτή την πόλη. Πόζαρα γυμνή στο San Fernando Valley δύο φορές για να πληρώσω το νοίκι και να εξασφαλίσω το φαγητό μου στο Λος Άντζελες. (Δεν συνέχισα, γιατί μετά τη δεύτερη φορά που απάντησα σε αγγελία, φοβήθηκα ότι δεν θα έφευγα ζωντανή). Αν δεν υπήρχαν οι εκκλησίες, οι άστεγοι θα ήταν ακόμη περισσότεροι και η κρίση ανασφάλειας γύρω από το φαγητό θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη.

Όλα αυτά, αλλά και οι πόλεμοι των drone και το Guantanamo (που ο Ομπάμα υποσχόταν ότι θα έκλεινε πριν οκτώ χρόνια) και οι μαζικές απελάσεις και ο αγωγός στη Ντακότα (που έχει ήδη πρόβλημα διαρροής, πριν ακόμη ολοκληρωθεί), είναι μερικά απ’ τα πράγματα που οι άνθρωποι σκέφτονται, όταν λένε «και ο Ομπάμα τα ίδια έκανε!» Και έχουν δίκιο. Οι φιλελεύθεροι σχολιαστές μπορεί να σημειώνουν ότι ένα x ποσοστό Αμερικανών θα χάσει τη υγειονομική περίθαλψη με το American Health Care Act (το σχέδιο του Τραμπ για την υγεία), που ανακαλεί και αντικαθιστά το Affordable Health Care Act ( δηλαδή το Obamacare), αλλά η αλήθεια είναι το Obamacare έκανε τα πράγματα ακόμη χειρότερα για μας. Τώρα πληρώνουμε περισσότερο φόρο. Τώρα είμαστε αναγκασμένοι να δίνουμε τα λεφτά μας σε ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες υγείας, οι οποίες ανταγωνίζονται για το βραβείο του Πιο Άψυχου Καπιταλιστή. Η οικογένειά μου πληρώνει τώρα ένα αστρονομικό ποσό στην Blue Crosse, που άλλαξε την κάλυψή μας από PPO σε HMO (σ.σ. είδη ασφαλιστικής κάλυψης) χωρίς άδεια, ουσιαστικά γαμώντας κάθε κάλυψη που είχαμε. Και μήπως μπορούμε να το ξαναλλάξουμε αυτό; Ω, μα όχι βέβαια. Γιατί δεν είναι περίοδος ανοιχτών εγγραφών. Πρέπει να περιμένεις ένα ολόκληρο χρόνο για να αλλάξεις την ασφάλειά σου! Μπορεί η στάση του Glenn Greenwald ως προς τη Συρία να είναι φριχτή (κάτι το οποίο δυστυχώς είναι η νόρμα στην αριστερά στην Αμερική, και προέρχεται από μια υπεραπλούστευση που λέει ότι οι ΗΠΑ είναι η πηγή όλου του Κακού), όμως έχει γράψει μερικά εξαιρετικά πράγματα για το θέμα.

Γιατί τα μεγάλα Μέσα δεν καλύπτουν τη συλλογική αγωγή ενάντια στην Εθνική Επιτροπή του Δημοκρατικού Κόμματος (DNC), για διάπραξη απάτης προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι ο Bernie Sanders δεν θα κέρδιζε το χρίσμα των Δημοκρατικών; Γιατί τα mainstream Μέσα καλύπτουν τις απελάσεις του Τραμπ, ενώ για τις αντίστοιχες του Ομπάμα υπήρχε πολύ περισσότερη ησυχία; Επειδή ο Ομπάμα είναι συμπαθής; Επειδή η ρητορική του ήταν καλύτερη; Επειδή είναι μαύρος; Επειδή δεν είναι ένας ναζί με δίκρανο και λαμπερή σφαίρα; Οφείλουμε να συζητάμε για αυτά τα θέματα, αλλιώς είμαστε καταδικασμένοι να ικανοποιούμαστε με πολεμοχαρείς νεοφιλελεύθερους προέδρους, αρκεί να μην κοιμούνται με ένα αντίτυπο του «Ο Αγών μου» στο κομοδίνο.

Βέβαια, ακόμη κι έτσι, τα πράγματα είναι χειρότερα με τον Τραμπ. Το ένιωσα όταν γύρισα πίσω ένα χρόνο πριν, όταν ακόμη ήταν υποψήφιος και είδα αμερικανικές σημαίες να ανεμίζουν σε αυτοκίνητα, όπως τότε, μετά την 11η Σεπτεμβρίου – και εδώ μιλάμε για τη Νέα Υόρκη, το οχυρό του αμερικανικού φιλελευθερισμού. Η αφήγηση τότε ήταν ότι ο Τραμπ αποτελούσε μια (αναζωογονητική) απάντηση στο «κατεστημένο», και όχι ένα λαϊκιστικό δεξιό κίνημα που εκμεταλλευόταν μια δεκαετή ύφεση και το οποίο μπόρεσε να γιγαντωθεί ακριβώς εξαιτίας της  ιστορικής συντριβής της αριστεράς στις ΗΠΑ. Οι περισσότεροι άνθρωποι με τους οποίους μιλούσα δεν μπορούσαν να δουν αναλογίες με την άνοδο του φασισμού. Μπορούσαν να δουν ότι οι άνθρωποι είναι φτωχοί, ζορισμένοι, εξουθενωμένοι και απογοητευμένοι, αλλά αυτό δεν το απέδιδαν στον καπιταλισμό ή τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και την γενική απορρύθμιση που κατέστρεψε την οικονομία. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν βλέπουν ακόμη ότι η αριστερά και οι ακτιβιστές έχουν συντριβεί ιστορικά στις ΗΠΑ, μέσα από βιαιότητες, παρεισφρήσεις, φυλακίσεις, εξορίες και δολοφονίες.

Οι ρατσιστικές επιθέσεις (ή εγκλήματα μίσους όπως τα αποκαλούν εδώ) έχουν κορυφωθεί μετά τις εκλογές και την ορκωμοσία. Η Αμερικανική Ένωση για τις Πολιτικές Ελευθερίες  (ACLU) έχει πνιγεί στη δουλειά από τη μάχη ενάντια στο Muslim Ban. Η πρόσβαση στην έκτρωση, η οποία είχε ήδη αρχίσει να περιορίζεται και σε κάποιες πολιτείες να καταργείται de facto κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Ομπάμα, σταδιακά εξαφανίζεται. Οι κοινότητες μεταναστών φοβούνται να βγουν απ’ τα σπίτια τους εξαιτίας των επιδρομών, τα λίγα κοινωνικά προγράμματα που έχουμε (όπως η παιδική εκπαίδευση και τα food stamps) διαλύονται με τον νέο προϋπολογισμό, με 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια να πηγαίνουν στο χτίσιμο του τείχους στα σύνορα με το Μεξικό (σ.σ όταν γράφτηκε το κείμενο δεν είχε κυκλοφορήσει η πρωτοποριακή ιδέα Τραμπ για χρηματοδότηση του έργου). Οι πρακτικές του Τραμπ, οι προσπάθειες να ντροπιάζει και να παρουσιάζει σαν κάτι λιγότερο από ανθρώπους τους μετανάστες, είναι αυθεντικά και άμεσα επικίνδυνες. Μια τέτοια πρακτική είναι η νέα online βάση δεδομένων μεταναστών χωρίς χαρτιά, που περιλαμβάνει παιδιά και ευάλωτους πληθυσμούς, όπως τους ανθρώπους που ξεφεύγουν από μορφές κακοποίησης. 40.000 άνθρωποι έχουν συλληφθεί από την ICE (Immigration and Customs Enforcement) μετά την ορκωμοσία.

Οι επιχειρήσεις σκούπα είναι τόσο ευρείες που επηρεάζουν την οικονομία και την καθημερινότητα. Η επιχείρηση του πατέρα της φίλης μου Νικόλ, μια διεθνής λεωφορειακή γραμμή μεταξύ Καλιφόρνια και Μεξικό, υποφέρει. Όπως είναι προφανές, κανένας δεν μπαίνει στο λεωφορείο για Μεξικό αυτή τη στιγμή, γιατί φοβούνται ότι δε θα μπορούν να επιστρέψουν, και απ’ την άλλη μεριά οι άνθρωποι δεν σπαταλούν τα χρήματά τους στο λεωφορείο για τις ΗΠΑ, όταν ξέρουν, ότι στα σύνορα θα τους σταματήσουν και θα τους γυρίσουν πίσω. Το καλό βέβαια, με αυτή την αίσθηση της επίθεσης που δεχόμαστε, είναι ότι οι άνθρωποι τους τελευταίους μήνες έχουν βγει στους δρόμους, μ’ ένα τρόπο που θυμίζει το 1999 στο Σιάτλ. Αλλά είναι διασκορπισμένοι στην αχανή χώρα και τις διάσπαρτες πόλεις, ενώ αυτό που απουσιάζει είναι η αίσθηση του επόμενου βήματος. Ποια  Αμερική; Προς τα πού πάμε από δω που βρισκόμαστε;

Για να απαντήσω όμως σύντομα σε μερικά απ’ τα πράγματα που ρώτησες. Είναι οι άνθρωποι πιο ανοιχτά ρατσιστές και εκφράζονται πιο εύκολα υπέρ μιας ιδέας περί λευκής υπεροχής; Έχουν ενθαρρυνθεί οι νέο ναζί και η Κου Κλουξ Κλαν; Ναι, απολύτως. (Για παράδειγμα μια πορεία με πυρσούς στη Virginia από εθνικιστές, υποστηριγμένη και από μέλη της ΚΚΚ). Υπάρχει περισσότερος φόβος και περισσότερες επιθέσεις σε κοινότητες μεταναστών, σε ΜΕΝΑ (σ.σ. δηλαδή με καταγωγή από Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική) και μουσουλμανικές κοινότητες; Απολύτως.

Φοβούνται ή νιώθουν περισσότερο ευάλωτες σε περιστατικά παρενόχλησης οι γυναίκες; Αυτή είναι μια δύσκολη ερώτηση. Σε σχέση με πριν, ανησυχώ περισσότερο για τον αγώνα των γυναικών για ίση αμοιβή, ίσες ευκαιρίες και οικονομική δικαιοσύνη, με ενοχλεί που οι γυναίκες και τα παιδιά σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος των συνεπειών της αυξημένης χρήσης ναρκωτικών και αλκοόλ σε μια οικονομία που χειροτερεύει, φοβάμαι το τι επακόλουθα θα έχει ο συνεχιζόμενος περιορισμός στην πρόσβαση στην έκτρωση και στην αντισύλληψη στις γυναίκες που δεν είναι υγιείς. Αισθάνομαι όμως μεγαλύτερη την πιθανότητα μιας παρενόχλησης στο δρόμο; Σε καμία περίπτωση. Αυτό ήταν ένας εφιάλτης και θα συνεχίσει να είναι ένας εφιάλτης. Βασικά αν δε θες να σε παρενοχλήσουν, μην βγαίνεις απ’ το σπίτι σου. Αν δεν θες να σου φέρονται σαν αντικείμενο, μην ανοίγεις την τηλεόραση ή τα περιοδικά. Οι γυναίκες εδώ επαινούνται αν έχουν μεγάλα βυζιά, λεπτεπίλεπτη μέση και φοράνε τακούνια στιλέτο. Επαινούνται αν μπορούν να ξεπεράσουν ένα χτύπημα στον κώλο με ένα χαριτωμένο χαμόγελο. Εκτιμώνται όταν αντιδρούν υπάκουα, όταν ένας άγνωστος τους λέει να χαμογελάσουν. Αυτό δεν βλέπω να αλλάζει σύντομα. Η εμφάνιση Τραμπ έρχεται και κουμπώνει στην όλη κατάσταση, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη αντίσταση απέναντι σε οποιοδήποτε αγώνα των γυναικών για ελευθερία. Ένας φίλος μας διάβαζε κάτι που αυτοπροσδιοριζόταν ως αντιφεμινισμός όταν έφυγα απ’ την Αθήνα. («Δεν χρειαζόμαστε τον φεμινισμό γιατί οι γυναίκες είναι ίσες με τους άντρες»). Μια τέτοια προσέγγιση βρίσκεται μάλλον σε άνοδο, αν και δεν μπορώ να καταγράψω ακριβώς αυτή την αύξηση. Υπάρχει ένα τεράστιο μπέρδεμα πολλά χρόνια τώρα, την ώρα που τα Μέσα και η κοινωνία μπερδεύουν το «μεταφεμινισμό»(post-feminism) με το φεμινισμό. Βρισκόμαστε σ’ έναν κόσμο, στον οποίο μια πιο ωμή σωματική παρενόχληση νομιμοποιείται επειδή «ε, είμαστε ίσοι».

Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν μικρότερες και τα αεροπορικά ταξίδια φτηνότερα, θα ταξίδευα στο Πόρτλαντ να δω πως είναι εκεί τα πράγματα μετά την πρόσφατη ρατσιστική επίθεση, κατά την οποία τραυματίστηκε ένας άνδρας και σκοτώθηκαν δύο άλλοι, που παρενέβησαν για να υπερασπιστούν δύο γυναίκες στο τρένο. Αλλά είμαι κολλημένη στη No Man’s Land, εδώ βόρεια του Λος Άντζελες μέχρι αύριο και μετά θα επιστρέψω στο Χιούστον. Θα μπορούσα να προσπαθήσω να βρω πράγματα κι εκεί, αλλά είναι κυρίως ένας τόπος γεμάτος οπαδούς της λευκής ανωτερότητας. Ενδιαφέροντα πράγματα υπάρχουν όμως στο Τέξας. Η «θεία» μου η Rhonda στο Ντάλας είναι μια παλιά ακτιβίστρια με έντονη πολιτική δράση. Αυτή και ο άντρας της, ο «θείος» Chuck, ήταν ακτιβιστές τη δεκαετία του ’60 ενάντια στον Jim Crow (US apartheid) και παραμένουν ενεργοί μέσω της διδασκαλίας, της δικτύωσης και των πολιτικών καρτούν. Ζουν στο Ντάλας τώρα και είναι κομμάτι της διασποράς της Νέας Ορλεάνης, εκτοπισμένοι από τον τυφώνα Κατρίνα που διέλυσε την πόλη. Η Νέα Ορλεάνη και κομμάτια της Λουιζιάνα ιδιωτικοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό, αμέσως μετά από την καταστροφή και οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Δεν ξέρω πολύ κόσμο στο Χιούστον και δεν έχω διασυνδέσεις με την ισπανική κοινότητα ή αυτή της Μέσης Ανατολής, αλλά εκεί κάτω, στο σημείο που ονομάζουν the Valley, κοντά στα σύνορα με το Μεξικό, υπάρχει κινητικότητα και αντίσταση στις επιθέσεις του Τραμπ στις αποκαλούμενες και πόλεις καταφύγια. Βασικά, υπάρχουν πόλεις που έχουν διαφορετικούς βαθμούς πολιτικών, οι οποίες είναι σε ένα βαθμό φιλικές προς τους μετανάστες χωρίς χαρτιά. (Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να καταγγείλει στις αρχές ένα βίαιο έγκλημα χωρίς το φόβο της απέλασης). Επίσης, υπάρχουν κοινότητες ανθρώπων από την Αϊτή, στη Φλόριντα, οι οποίες απειλούνται από τις νέες μεταναστευτικές πολιτικές – φοβούνται ότι τώρα θα απελαθούν στην Αϊτή, μια χώρα που έχει υπάρξει θύμα της μιας καταστροφής μετά την άλλη. Απ’ την άλλη μεριά των συνόρων του Τέξας, οι συνοριακές πόλεις γεμίζουν με ανθρώπους φοβισμένους ή ανήμπορους να ταξιδέψουν στις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή, συμπεριλαμβανομένων και Κουβανών προσφύγων, που επίσης επηρεάζονται από την επιχείρηση «ομαλοποίησης» των σχέσεων με την Κούβα από την κυβέρνηση Ομπάμα – μια ιστορία που βρίσκω συναρπαστική. Δεν ξέρω πόσο εφικτό είναι να ταξιδέψει κανείς σ’ αυτές τις περιοχές, αλλά υπάρχουν πολύ ενδιαφέρουσες εξελίξεις.

 

* Αναφέρεται στην πρόσφατη επίσκεψη του George Caffentzis στην Ελλάδα, όπου στο αυτοδιαχειριζόμενο κυλικείο Νομικής Σχολής επιχειρηματολόγησε σχετικά με τη συνέχιση της πολιτικής Ομπάμα από τον Τραμπ (όπως της μεταφέρθηκε από τον μεταφραστή του παρόντος).

 




Πορεία Ενάντια Στη Σαρία και Αντιδιαδηλώσεις | Νέα Υόρκη, 10 Ιουνίου 2017

 

Το Σάββατο 10 Ιουνίου διοργανώθηκαν περίπου 30 αντιμουσουλμανικές διαδηλώσεις σε όλη την Αμερική, που ονομάστηκαν από τους δεξιούς διοργανωτές “March Against Sharia” (“Πορεία Ενάντια στη Σαρία”). Στην Νέα Υόρκη, την ώρα της πορείας είχαν καλεστεί αντι – διαδήλωσεις που αριθμητικά υπερείχαν κατά πολύ της αρχικής συγκέντρωσης.

Οι αντιμουσουλμανικές συγκεντρώσεις ανά τη χώρα, οργανώθηκαν από τον 29χρονό Σκότ Πρέσλερ, συνιδρυτή της οργάνωσης Gays For Trump*1 (και της ACT for America, παλιότερα γνωστής ως American Congress for Truth), και υποτίθεται πως αντιτίθενται στον Ισλαμικό εξτρεμισμό, τη βία εναντίων των γυναικών συμπεριλαμβανομένου και του ακρωτηριασμού γυναικείων γεννητικών οργάνων και στην καταπίεση της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας.

Η Act for America περιγράφεται από τον Αμερικάνικο Μη Κερδοσκοπικό Νομικό Οργανισμό Southern Poverty Law Center (SPLC) ως “η μεγαλύτερη αντι-μουσουλμανική ομάδα στην Αμερική” και έχει ιστορικό στις αντι-μουσουλμανικές διοργανώσεις και δράσεις από την ίδρυση της το 2007. Ιδρύθηκε από Λιβανέζους Χριστιανούς και την Αμερικανίδα – πλέον υπήκοο – Brigitte Gabriel*2.

Μεταξύ των συμμετεχόντων της πορείας στη Foley Square στις 10 Ιουνίου, ήταν oι οπαδοί της λευκής υπεροχής “Identity Evropa” και ο δεξιός προβοκάτορας Gavin McInnes, με τον τελευταίο να είναι και προβεβλημένος ομιλητής. Τόσο οι “Identity Evropa”, όσο και ο McInnes έχουν μακρά ιστορία σε αντι-μουσουλμανικές, ρατσιστικές, σεξιστικές και αυταρχικές δράσεις και θέσεις. “ΟΧΙ ΑΛΛΟΥΣ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΥΣ” έγραφαν κάποια χαρακτηριστικά πλακάτ στη συγκέντρωση.

η σημαία “Blue lives matter” που αναφέρεται στις ζωές των αστυνομικών

Στην Πορεία Ενάντια στη Σαρία περιλαμβάνονταν πλακάτ και συνθήματα υπέρ του Τραμπ, Αμερικανικές σημαίες, σημαίες της Αποικιακής Περιόδου, σύμβολα υπέρ της Αστυνομίας (Blue Lives Matter) και σημαίες του φανταστικού ανύπαρκτου κράτους “Κεκιστάν”, ένα σύμβολο της alt right*3 που γεννήθηκε στο site 4Chan και θυμίζει τη ναζιστική σημαία*4. Οι συμμετέχοντες έκαναν συχνά το σύμβολο του ΟΚ με τα δάχτυλα τους, μια χειρονομία που έχει οικειοποιηθεί η Αμερικάνικη ακροδεξιά, η alt right και οι υποστηρικτές του Τραμπ. Οι ίδιοι συχνά παραδέχονται πως κάνουν τη χειρονομία για προκαλέσουν τους φιλελεύθερους και τους αριστερούς*5.

το πόστερ για την Παλαιστίνια ακτιβίστρια Λίντα Σαρσούρ και η πράσινη σημαία του “Κεκιστάν”

Ένα πόστερ που βρισκόταν ψηλά καθ’ όλη τη διάρκεια της Πορείας Ενάντια στη Σαρία, έδειχνε ένα κόμικ που εμφάνιζε την Αμερικανίδα Παλαιστίνια ακτιβίστρια Λίντα Σαρσούρ, με έναν ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο, να εμπλέκεται σε σεξουαλικές πράξεις με κάποιον που θα μπορούσαμε να υποθέσουμε πως είναι ο Προφήτης Μωάμεθ.

Κατά τη διάρκεια της Πορείας Ενάντια στη Σαρία έγιναν δύο αντι-διαδηλώσεις στη Νέα Υόρκη. Η μια αφορούσε ένα πιο φιλελεύθερο κοινό με διάφορους ομιλητές και είχε τίτλο “Η Νέα Υόρκη Αγαπά τους Μουσουλμάνους”. Γινόταν κάποια τετράγωνα πιο πέρα από την Foley Square και μακριά από την πορεία, ώστε να μην υπάρχει ούτε οπτική, ούτε ηχητική επαφή. Η δεύτερη αντιδιαδήλωση είχε ως αφετηρία την Centre Street και είχε ως σκοπό να δημιουργήσει φασαρία και να διακόψει την πορεία.

 

“Πιάστε τους από το μουνί” (σ.σ. Grab ‘em by the pussy!: ένα σύνθημα που παραπέμπει σε ατάκα του Τράμπ μετά απο ένα βίντεο που βγήκε στην επιφάνεια προεκλογικά) φώναζε η Πορεία Ενάντια στη Σαρία στις γυναίκες και τους άντρες της αντι-διαδήλωσης που τους κοιτούσαν .

“Όχι στον Τραμπ, Όχι στην Κου Κλουξ Κλάν, Όχι στην Φασιστική Αμερική” φώναζαν οι συμμετέχοντες στη αντι-διαδήλωση όταν συναντήθηκαν οι δύο πλευρές.

“Ναι στον Τράμπ, Ναι στην Κου Κλούξ Κλάν, Ναι στη Φασιστική Αμερική” απάντησαν οι συμμετέχοντες της Πορείας Ενάντια στη Σαρία.

Οι άνθρωποι που βρίσκονταν στη Centre Street φορούσαν μαντήλες, κιπά, μέχρι και τουρμπάνι με τα χρώματα της αμερικάνικης σημαίας και κρατούσαν πινακίδες γραμμένες στα Αγγλικά, τα Ισπανικά και τα Αραβικά. Τα συνθήματα μιλούσαν για αλληλεγγύη όχι μόνο για τους Αμερικανούς Μουσουλμάνους, αλλά των Μουσουλμάνους διεθνώς, τους πρόσφυγες, τους μαύρους, τις γυναίκες, τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, τους εργάτες και τους καταπιεσμένους σε όλο τον κόσμο. Η εντυπωσιακή πληθώρα των πλακάτ και των συνθημάτων καταδίκαζαν τον αυταρχισμό, το ρατσισμό και το φασισμό.

“Μαύροι, Λατίνοι, Άραβες, Ασιάτες και Λευκοί” φώναζαν οι συμμετέχοντες στην αντι-διαδήλωση “Ενωθείτε! Ενωθείτε! Ενωθείτε να παλέψουμε ενάντια στη δεξιά”.

Η αντι-μουσουλμανική ιστορία της ACT for America, δηλαδή η οργανωτική ομάδα των διαδηλώσεων σε όλη την Αμερική, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την εναντίωση στην πώληση χαλάλ κρεάτος στην Αμερική καθώς και στη διαθεσιμότητά του στα δημόσια σχολεία*6. Επίσης περιλαμβάνει τη συνεργασία με την Ann Corcoran, ιδρύτρια του αντι-προσφυγικού blog Refugee Resettlement Watch*7 ενάντια στους μετανάστες και τους αιτούντες άσυλο στην Αμερική, ειδικά τους Σύριους πρόσφυγες.

Η ιδρύτρια του ACT, Brigitte Gabriel, έχει στο παρελθόν συνεργαστεί με τον ακροδεξιό και αντι-gay Αμερικάνο τηλε-ευαγγελιστή Pat Robertson πριν ακόμα δημιουργηθεί η ACT. Σε μια ομιλία της για την οργάνωση “Χριστιανοί Ενωμένοι για το Ισραήλ” (CUFI) το 2007, είπε πως “Ο Αραβικός κόσμος…δεν έχει ψυχή”. “Είναι αποφασισμένοι να σκοτώσουν και να καταστρέψουν”.*8

Ένα νεαρός άντρας στην αντι-διαδήλωση κρατούσε ένα πλακάτ που έγραφε “Φασισμός. Φονταμενταλισμός”. Δυο τόξα έδειχναν προς καθεμιά από τις δύο λέξεις. “Γάμησέ τα” έγραφε από κάτω.

Φωτορεπορτάζ & σύντομο βίντεο

όπου μεταξύ άλλων θα παρατηρήσουμε:

στους ακροδεξιούς διαδηλωτές τα λευκά καπέλα είναι οι Oath Keepers, μια ακροδεξιά εταιρεία security από πρώην αστυνομικούς και στρατιωτικούς. Το μπλουζάκι με το σήμα sheepdog, έχει πάλι να κάνει με το Blue lives matter, και εννοεί την επιλογή του να μην είσαι ούτε λύκος (εγκληματίας), ούτε πρόβατο, αλλά “τσοπανόσκυλο” (να διαφυλάττεις την τάξη).

Στη διαδήλωση των αντιρατσιστών οι φωτογραφίες είναι των δύο νεκρών και του ενός τραυματία από την πρόσφατη ρατσιστική επίθεση στο Πορτλαντ αλλά και η Rahma Warsame, η γυναίκα που κακοποιήθηκε βάναυσα στο Οχάιο, στις αρχές Ιουνίου, αμέσως μετά την κυκλοφορία της είδησης για την τρομοκρατική επίθεση στο Λονδίνο.

 

Παραπομπές:

  1. https://www.facebook.com/scott.presler/videos/10103671379567867/
  1. https://www.splcenter.org/fighting-hate/extremist-files/group/act-america
  2. Alt right θα ονομάζαμε μια ακροδεξιά ιδεολογία, στο κέντρο της οποίας βρίσκεται η πεποίθηση ότι η «λευκή ταυτότητα» δέχεται επίθεση από πολυπολιτισμικές δυνάμεις και υπονομεύεται μέσω εννοιών όπως η πολιτική ορθότητα και η κοινωνική δικαιοσύνη.
  1. https://www.splcenter.org/hatewatch/2017/05/08/what-kek-explaining-alt-right-deity-behind-their-meme-magic

https://www.reddit.com/r/CringeAnarchy/comments/63l6el/the_geniuses_of_rfuckthealtright_have_discovered/

  1. https://theoutline.com/post/1428/the-ok-sign-is-becoming-an-alt-right-symbol;
  2. https://actforamericahouston.wordpress.com/2013/11/26/halal-secretly-shoving-sharia-islamic-law-down-your-throat/; https://twitter.com/actforamerica/status/507548684146720768
  3. http://www.actforamerica.org/refugee_resettlement
  4. https://www.youtube.com/watch?v=aaocTdWOtJ4

“The difference, my friends, between Israel and the Arabic world, is the difference between civilization and barbarism.  It’s the difference between goodness and evil.  And this is what we’re witnessing in the Arabic world.  They have no soul.  They are dead-set on killing and destruction.” [Brigitte Gabriel, speaking at Christians United for Israel (CUFI) in 2007.]

 

 




«Στη φωτογραφία ενός ανθρώπου που μόλις βγαίνει από μία βάρκα στο Αιγαίο, εγώ βλέπω ένα παράδειγμα ανθεκτικότητας»

 

Από τις εμπόλεμες ζώνες της Μέσης Ανατολής μέχρι τη Βόρεια Ευρώπη, κι από τα ναυάγια της Μεσογείου μέχρι τα hot-spots και τους καταυλισμούς, υπάρχει κάτι που ποτέ δεν λείπει από τις αποσκευές ενός πρόσφυγα: Η οδύνη. Οδύνη για όσους και όσα έχασε για πάντα ή άφησε πίσω του, για όσα δεν τολμά να συζητήσει ή ακόμη και να ξαναφέρει στο νου.

Στο Κέντρο Ημέρας “Βαβέλ”, τη μοναδική δημόσια δομή στην Ελλάδα που ασχολείται με θέματα ψυχικής υγείας προσφύγων και μεταναστών από το 2008, η διαχείριση αυτής της οδύνης είναι πλέον βασικό αντικείμενο. Αλλά, όπως επισημαίνει ο ψυχολόγος της “Βαβέλ”, Νίκος Γκιωνάκης, δεν πρέπει κανείς να παγιδεύεται στην οδύνη, πρέπει να βλέπει και τι κέρδισε τελικά ο καθένας μέσα από όσα έζησε, και πώς συνεχίζει.

Με αφορμή τη συμμετοχή του Ν.Γκιωνάκη στη συζήτηση “No Direction Home: Με το Βλέμμα στην απώλεια και την ελπίδα”, που διοργάνωσε πρόσφατα το Παράρτημα Ελλάδας του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ, συνομιλήσαμε μαζί του μαζί του για τα περιστατικά που αντιμετωπίζει η συγκεκριμένη δομή τα τελευταία χρόνια, και μας βοηθάει να ξανασκεφτούμε τον πόνο της προσφυγιάς πέρα από τα στερεότυπα.
Η συζήτηση διοργανώθηκε με αφορμή την τελευταία έκδοση του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ, με τίτλο “No Direction Home”, στην οποία περιλαμβάνονται 235 φωτογραφίες 30 ελλήνων φωτογράφων που αποτυπώνουν την πρόσφατη προσφυγική εμπειρία.

* * *

“No Direction Home”, φωτογραφικό λεύκωμα από το Παράρτημα Ελλάδας του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ, με 235 φωτογραφίες 30 ελλήνων φωτογράφων για το προσφυγικό​​​​​​​

* * *

-Τι είδους τραύματα συνοδεύουν την προσφυγική εμπειρία και τι περιστατικά αντιμετωπίζετε στη Βαβέλ;

«Η αλήθεια είναι ότι εμείς προσεγγίζουμε τα πράγματα με μια διαφορετική άποψη και ορολογία. Δεν μιλάμε ευθύς εξαρχής για τραύματα. Λέμε ότι οι άνθρωποι εκτίθενται σε σοβαρές αντιξοότητες και μπορεί αυτές να τους τραυματίζουν. Εμείς βλέπουμε τις συνέπειες της αντιξοότητας σε έναν άνθρωπο να διαρθρώνονται σε διαφορετικές κατηγορίες. Συνέπεια αρνητική μπορεί να είναι το τραύμα, ταυτόχρονα, όμως, υπάρχουν στοιχεία σε έναν άνθρωπο, σε μια οικογένεια, σε μια κοινότητα, που μένουν ανέπαφα, παρά την αντιξοότητα π.χ. έναν πόλεμο. Και ταυτόχρονα λέμε ότι πολλοί άνθρωποι – αν όχι όλοι- αποκτούν νέα θετικά χαρακτηριστικά και νέες ποιότητες, ακριβώς επειδή εκτίθενται σε αντιξοότητες.

Αυτό σημαίνει, λοιπόν, ότι όταν βλέπουμε έναν άνθρωπο, δεν τον βλέπουμε μονάχα μέσα από το πρίσμα του τραύματος. Προσπαθούμε να δούμε πώς βιώνει τις συνέπειες, σε αυτές τις τρεις μεγάλες κατηγορίες. Και προσπαθούμε να τού δώσουμε να το καταλάβει και ο ίδιος. Υπό την έννοια ότι αν τραυματίζεται κάτι μετά από την έκθεση σε μια αντιξοότητα ή σε μια σειρά αντιξοοτήτων, αυτή είναι η πολυπλοκότητα της πραγματικότητας. Βλέπουμε μόνο μια διάσταση των πραγμάτων: «πω πω πω, τι έπαθα!» Άμα, όμως, έχουμε τη δυνατότητα να τα δούμε πιο ψύχραιμα, μπορούμε να καταλάβουμε ότι η πολυπλοκότητα διατηρείται, χρειάζεται να την ανακαλύψουμε και να την αξιοποιήσουμε.

Όταν έρχεται κάποιος άνθρωπος σε μας -συνήθως παραπεμφθείς από άλλους συναδέλφους που δουλεύουν στο πεδίο- θα ακούσουμε καταρχάς τον πόνο του, την οδύνη του. Μπορεί να έχει βιώσει απώλειες, που είναι κοινό χαρακτηριστικό όλων των προσφύγων: Απώλεια του δικού του χώρου, προσφιλών προσώπων, της ασφάλειας, της σταθερότητας, των προοπτικών κλπ. Αυτό δημιουργεί διάφορα ζητήματα.

Ταυτόχρονα, προσπαθούμε να διαπιστώσουμε τι έχει μείνει ανέπαφο σε αυτούς τους ανθρώπους, μετά την έκθεση στην αντιξοότητα, και τι έχουν κερδίσει –όσο κι αν φαίνεται παράδοξο- από αυτήν. Πολλοί άνθρωποι έχουν κερδίσει νέες ικανότητες επιβίωσης, που δεν θα μπορούσαν να έχουν σκεφτεί ότι τις έχουν, επειδή δεν τις είχαν πριν φύγουν από το σπίτι τους.

Με δυο λόγια, στη φωτογραφία ενός ανθρώπου που μόλις βγαίνει από μια βάρκα, μόλις έχει έρθει σε ένα ελληνικό νησί, εγώ βλέπω ένα παράδειγμα ανθεκτικότητας, όχι ένα παράδειγμα τραύματος.

Το ίδιο το τραύμα, όταν υπάρχει, το βλέπουμε πάλι μέσα από μια διττή σκοπιά: Το τραύμα σημαίνει διάρρηξη της συνέχειας, μια τρύπα. Ταυτόχρονα, όμως, σημαίνει και ότι μπορώ να σβήσω κάτι, είναι μια ευκαιρία να κάνω μια νέα αρχή».

– Μπορείτε να ομαδοποιήσετε τα περιστατικά που αντιμετωπίζετε;

«Αυτό που ξέρουμε -και το λέει η βιβλιογραφία- είναι ότι μετά από κρίσεις, καταστροφές, πολέμους κλπ, οι άνθρωποι εμφανίζουν κυρίως αυτές τις αντιδράσεις άγχους που δεν μπαίνουν σε μια συγκεκριμένη κατηγορία. Αν παραταθούν στο χρόνο και αν έχουν μεγάλη ένταση, μπορεί να δεις συμπτώματα, αλλά όχι πάντα. Το θέμα μας είναι ότι πολλοί άνθρωποι ζούνε ακόμα σε πάρα πολύ δύσκολες συνθήκες. Κι αυτό επηρεάζει την εικόνα που δείχνουν προς τα έξω. Σκεφτείτε έναν που ζει σε ένα κέντρο φιλοξενίας, ένα camp. Έρχεται και λέει «δεν μπορώ να κοιμηθώ, δεν έχω όρεξη να φάω, νιώθω ένα τίποτα, σκέφτομαι να κάνω κακό στον εαυτό μου, έχω γίνει βίαιος απέναντι στα παιδιά μου…». Εμείς πρώτα πρέπει να καταλάβουμε πόσο οι τωρινές συνθήκες επηρεάζουν μια τέτοια συμπεριφορά, πριν δώσουμε μια ψυχιατρική ετικέτα. Γιατί οι συνθήκες είναι τέτοιες που πράγματι δικαιολογούν έναν άνθρωπο, όταν δεν του λέμε τι πρόκειται να γίνει με τη ζωή του, ή όταν δεν τον σέβονται ή όταν τον αναγκάζουν να μην κάνει τίποτα όλη τη μέρα κλπ. Δεν είναι συμπτώματα. Χρειάζεται, λοιπόν, μια προσοχή στη γρήγορη ψυχιατρικοποίηση κοινωνικών προβλημάτων.

Επιπλέον, χρειάζεται πάρα πολύ μεγάλη προσοχή στον τρόπο, με τον οποίο προσεγγίζουμε το θέμα του τραύματος. Δυστυχώς, τα τελευταία 20 χρόνια τουλάχιστον, έχει δημιουργηθεί μια ολόκληρη βιομηχανία. Πάρα πολλές παρεμβάσεις στον ψυχοκοινωνικό τομέα περιορίζονται στην αναγνώριση μια συγκεκριμένης ψυχικής διαταραχής, που είναι η μετατραυματική αγχώδης διαταραχή -το περίφημο PTSD (Post Traumatic Stress Disorder)-, λες και ο άνθρωπος είναι μια διαταραχή, ένα τραύμα. Χάνεται, δηλαδή, η πολυπλοκότητα του ανθρώπου χάριν μιας συγκεκριμένης πτυχής. Η οποία είναι σοβαρή, αλλά δεν είναι μόνο αυτή».

– Γιατί γίνεται αυτό; Είναι πιο εμπορικό αντικείμενο;

«Δεν ξέρω γιατί γίνεται, κι ούτε τολμώ να πω γιατί. Αυτό που βλέπω να γίνεται είναι ότι μπροστά στην πολυπλοκότητα της ανθρώπινης οδύνης, εμείς προσπαθούμε να βρούμε και να δουλέψουμε μονάχα με το σύμπτωμα. Ε, ο άνθρωπος δεν είναι μόνο σύμπτωμα. Το άλλο πρόβλημα για μένα είναι το εξής: Πάνε κάποια πανεπιστήμια και μετράνε, με εργαλεία τα οποία δεν είναι και μεθοδολογικά σωστά, συμπτώματα μετατραυματικής αγχώδους διαταραχής ενώ ο άνθρωπος είναι ακόμα σε καταστάσεις αντίξοες.

Αν πας τώρα να κάνεις μέτρηση του PTSD στη Μόρια, θα σου το βγάλει στο 1000. Βγάλε τους ανθρώπους από τη Μόρια να δούμε πόσο μένει. Στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας υπήρχαν 100 οργανώσεις και όλες εκπαίδευαν και ξανα-εκπαίδευαν τους ντόπιους επαγγελματίες στο ίδιο πράγμα: Στην αναγνώριση, διάγνωση και θεραπεία του PTSD. Και μετά τους έβγαζαν με το ζόρι να έχουν PTSD για να δικαιολογήσουν τα χρήματα. Είναι πολλά τα λεφτά και εύκολα».

“No Direction Home”, φωτογραφικό λεύκωμα από το Παράρτημα Ελλάδας του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ, με 235 φωτογραφίες 30 ελλήνων φωτογράφων για το προσφυγικό​​​​​​​

– Σήμερα, εκτός από την κατηγορία με τα περιστατικά αντιδράσεων άγχους, διακρίνετε άλλη μια με πιο πιο βαριά περιστατικά, θύματα βασανιστηρίων κλπ;

«Ναι. Αυτό που εμείς κοιτάμε είναι αν κάποιοι άνθρωποι έχουν βιώσει ατομικά πολύ βαριές αντιξοότητες –π.χ. αν είναι θύματα βασανιστηρίων- ή αν είναι απλά άνθρωποι που από πριν είχαν μια ψυχική διαταραχή, για την οποία έπαιρναν αγωγή. Είναι πολύ σημαντικό να μπορούμε να συνεχίσουμε τη φροντίδα τους. Δουλεύουμε, επίσης, πάρα πολύ στο να μπορέσουμε να διασυνδέσουμε αυτούς τους ανθρώπους με άλλες υπηρεσίες για άλλες, διαφορετικές ανάγκες, που έχουν (στέγαση, νομική στήριξη κ.α.), γιατί θεωρούμε ότι αυτά παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο στο να νιώθει κάποιος ασφάλεια, να έχει κατάλληλη ενημέρωση γι’αυτά που συμβαίνουν.

Έτσι, δεν ξέρουμε εκ των προτέρων τι κάνουμε, κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστή, την προσεγγίζουμε μέσα από την ιδιαιτερότητά της. Και πάντοτε προσπαθούμε να ακούσουμε τι μας ζητάει ο άλλος άνθρωπος. Ακόμα κι αν εμείς πιστεύουμε ότι κάτι άλλο πρέπει να γίνει, μπορεί, για να μπορέσουμε να φτάσουμε σε αυτό που θεωρούμε σωστό, να ακολουθήσουμε τα δικά του αιτήματα».

– Πώς σκέφτονται το μέλλον οι πρόσφυγες; Τι ρόλο παίζει ο χρόνος γι’αυτούς;

«Αυτό που έχουμε δει είναι ότι σε στιγμές βαθιάς οδύνης, πράγματι, ο χρόνος παγώνει. Πολλοί θεωρούν ότι “έτσι όπως πονάω τώρα, έτσι θα πονάω για πάντα”. Αν εμείς, που πάμε να βοηθήσουμε, παγιδευτούμε σε αυτή τη θεώρηση και παγώσει και για μας ο χρόνος, δεν θα μπορέσουμε να βοηθήσουμε. Αν μπορέσουμε να διατηρήσουμε τη ψυχραιμία μας και ένα κομμάτι μας βυθιστεί στον πόνο του άλλου, για να τον βοηθήσει να το αντέξει, και ένα άλλο κομμάτι μας μείνει απ’έξω, μπορεί να αντέξει και να τραβήξει και τα άλλα κομμάτια του. Είναι πολύ σημαντικό για εμάς -τους επαγγελματίες αλλά και τον κοινωνικό περίγυρο- να σκεφτόμαστε ότι, “ναι, πονάει, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αύριο θα πονάει το ίδιο”. Ο πόνος και η οδύνη, πάντως, παγώνει το χρόνο, και αυτό είναι σημαντικό να το έχουμε στο μυαλό μας».

– Βλέπετε να υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα παιδιά και τους ενήλικες;

«Ως προς τα παιδιά, αυτό που βλέπουμε τα τελευταία 2 χρόνια, και ιδιαίτερα με ανθρώπους από Συρία, είναι ότι υπάρχει μια αλλαγή στο ποιοί άνθρωποι έρχονται. Παλαιότερα, έρχονταν οι άνθρωποι που μπορούσαν να κάνουν το ταξίδι, να το πω έτσι. Άρα, δεν βλέπαμε ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα. Τώρα μου κάνει εντύπωση το γεγονός ότι έχουν έρθει με τις οικογένειές του π.χ. πολλά παιδιά με αυτισμό ή με νοητική υστέρηση, με διάφορες μαθησιακές δυσκολίες.

Αυτή τη στιγμή υλοποιούμε ένα σχετικό πρότζεκτ που χρηματοδοτεί η UNICEF -αλλά και το υπουργείο έχει δεσμευτεί να μπορεί το “Βαβέλ” να κάνει παγίως αυτή τη δουλειά. Έχουμε μια παιδοψυχιατρική ομάδα που προσφέρει και θεραπείες (λογοθεραπεία, ψυχοθεραπεία και ειδική αγωγή), ώστε να μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τέτοιου είδους καταστάσεις». [Δείτε την σχετική ενημέρωση στο τέλος της δημοσίευσης]

“No Direction Home”, φωτογραφικό λεύκωμα από το Παράρτημα Ελλάδας του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ, με 235 φωτογραφίες 30 ελλήνων φωτογράφων για το προσφυγικό​​​​​​​

– Σε σχέση με τις συνέπειες του πολέμου στα παιδιά, τι διαπιστώνετε;

«Αυτό που βλέπουμε είναι ότι υπάρχουν παιδιά που έχουν σοβαρά προβλήματα, που έχουν άμεση σχέση με το γεγονός ότι έχουν σκοτωθεί αδέλφια, γονείς ή έχουν βιώσει βόμβες να πέφτουν. Αλλά υπάρχει η ιδιαιτερότητα στην Ελλάδα, ό,τι οι περισσότεροι άνθρωποι είναι τράνζιτ, είναι σε μετάβαση. Εμείς μπορεί να δούμε κάποιο περιστατικό 1-2 ή 5 φορές και μετά θα φύγει. Και είναι πολύ δύσκολο να συνεργαστούμε με συναδέλφους σε άλλες χώρες, που είναι χώρες εγκατάστασης. Επιπλέον, όταν ο άλλος είναι τράνζιτ, θέλει πολύ μεγάλη προσοχή στο τι θέματα ανοίγεις».

– Υπάρχει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο κάποιος συντονισμός ή κάποιες κοινές αρχές, ώστε να ανταλλάσσετε δεδομένα ή πληροφορίες για τέτοια περιστατικά;

«Όχι. Αυτά είναι πράγματα που προσπαθούμε να φτιάξουμε αυτή τη στιγμή. Αλλά εμείς είμαστε ανοιχτοί και πάντα δίνουμε συνοδευτικά βεβαιώσεις, στοιχεία για το τι αγωγή παίρνει κάποιος. Και πολλές φορές επικοινωνούν υπηρεσίες από τις χώρες, όπου πηγαίνουν αυτοί οι άνθρωποι, για να μας ρωτήσουν διάφορα πράγματα ή για να ζητήσουν να τους στείλουμε πράγματα.

Ένα άλλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε, και δεν αφορά άλλες χώρες, είναι ότι αυτή τη στιγμή γίνονται μετακινήσεις στο εσωτερικό της χώρας. Π.χ. από ένα camp σε διαμερίσματα ή μεταξύ διαφορετικών camps, χωρίς καμιά προηγούμενη ενημέρωση των ίδιων των ανθρώπων, και ακόμα λιγότερο δική μας, ώστε να μπορούμε να οργανώσουμε τη συνέχιση της φροντίδας στο νέο μέρος, όπου θα πάει ο άνθρωπος. Κι αυτό δημιουργεί τεράστιες δυσκολίες και είναι μια παθογένεια του δικού μας συστήματος».

– Υπάρχει κάτι που έχετε κερδίσει από την εμπειρία των δύο τελευταίων χρόνων, που δεν το σκεφτόσασταν πριν;

«Νομίζω, πάρα πολλά. Ένα από αυτά είναι το πόσο ανθεκτικοί μπορεί να είναι οι άνθρωποι. Να επιβιώνουν πάρα πολύ δύσκολων καταστάσεων, να διατηρούν το θάρρος τους, την ελπίδα τους. Για μένα, να το βλέπω στην πράξη καθημερινά, είναι τρομερό. Προσωπικά δούλεψα πολύ με θύματα βασανιστηρίων και με ανθρώπους που έχασαν τους δικούς τους στα ναυάγια. Ήταν πάρα πολύ δύσκολο σαν εμπειρία. Και πάντα μου έκανε τρομερή εντύπωση πώς αυτοί οι άνθρωποι, με τόσα που είχαν βιώσει, δεν το έβαζαν κάτω, συνέχιζαν.

Συνήθως σκεφτόμαστε τους εαυτούς μας σαν αυτούς που θα τους δώσουν. Αλλά έχουμε και πάρα πολλά να πάρουμε. Χρειάζεται λιγάκι να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε αυτό που αποκαλούμε «παροχή υπηρεσιών». Δεν είναι ο άλλος παθητικός αποδέκτης υπηρεσιών και εμείς από εδώ οι πάροχοι υπηρεσιών. Πρέπει να το δούμε σαν ένα αλισβερίσι, σαν να διευκολύνουμε κάποια πράγματα. Πρέπει να είμαστε ανοιχτοί στο να ακούμε τι έχει να μας πει ο άλλος, όχι να του λέμε “κάτσε να σου πω τι έχεις και τι χρειάζεσαι”».

 

* * * Ενημέρωση: 

Στο διάστημα ανάμεσα στη συζήτησή μας με τον Ν.Γκιωνάκη και αυτή τη δημοσίευση, το Υπουργείο Υγείας ενέκρινε την τροποποίηση της άδειας λειτουργίας του “Βαβέλ” και πλέον μπορεί να έχει παιδοψυχιατρική υπηρεσία.
Επίσης, επισημαίνεται από τον συνεντευξιαζόμενο πως έχει σημασία να αναφερθεί ότι αυτά που κάνουν στο “Βαβέλ” “βασίζονται στη θεωρητική προσέγγιση του καθ. Ρένου Παπαδόπουλου, δ/ντή του Centre for Trauma, Asylum and Refugees του Πανεπιστήμιου του Essex και της κλινικής Tavistock, ο οποίος χρόνια τώρα υποστηρίζει το έργο μας παρέχοντάς μας απλόχερα εκπαίδευση, εποπτεία και συμβουλευτική σε τακτική βάση”.

 




Droneworld: η εποχή των κηφήνων

 

Πριν δύο μήνες περίπου προβλήθηκαν στα δελτία των 20:30 και στα διεθνή Μέσα πλάνα από την βομβαρδισμένη και εγκαταλελειμμένη Συρία. Οι εικόνες αυτές τραβήχτηκαν και μεταδόθηκαν από μια κάμερα που ήταν τοποθετημένη πάνω σε ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος (UAV), γνωστότερου ως drone. Πριν λίγες ημέρες είδα πρώτη φορά drone στο κέντρο της Αθήνας. Στην παρέλαση πάλι, της 25ης Μαρτίου τα drones του στρατού έκαναν επίσημα την πρώτη τους εμφάνιση στο ελληνικό κοινό.

drones2

…Καλώς ήρθατε στην εποχή των drones…

Τα drones, που στην κυριολεξία σημαίνουν κηφήνες, είναι αρκετά δημοφιλή εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Αρκεί κάποιος να αναλογιστεί ότι από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 τα βλέπουμε σε ταινίες επιστημονικής φαντασίας, ενώ δεν είναι λίγες και οι τηλεοπτικές σειρές και τα animation που τα προβάλλουν, εξοικειώνοντας και απενοχοποιώντας τους τηλεθεατές με την ύπαρξη και τη χρήση τους.

Η παρουσία τους ωστόσο δε μένει μόνο στις οθόνες, καθώς τα drones έχουν πολλές χρήσεις. Η Amazon θέλει να αποστέλλει βιβλία με drones, στην Αυστραλία τα χρησιμοποιούν για να εντοπίζουν τους καρχαρίες, η Google μέχρι το 2017 θέλει να μεταφέρει τα εμπορεύματα της με drones (1), στην Τεχεράνη μεταφέρουν φορτία μεθαμφεταμίνης, ενώ στην Β. Ντακότα ψηφίστηκε νόμος όπου η αστυνομία θα διαθέτει drones εξοπλισμένα με οπλισμό όπως: τέιζερ, λαστιχένιες σφαίρες, δακρυγόνα κ.α. (2). Η χρήση τους, πάλι, για στρατιωτικούς σκοπούς είναι ακόμα μεγαλύτερη (3). Η μεγάλη διάδοση της χρήσης των UAV έχει σήμερα δημιουργήσει τεράστια βιομηχανία, η οποία όπως είναι αναμενόμενο, προκαλεί αλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο (4).

Στην Ελλάδα (5) πάλι, σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι κυβερνήσεις (τόσο ΝΔ-ΠΑΣΟΚ όσο Σύριζα-ΑΝΕΛ) συζητάνε την αγορά drones και για άλλες χρήσεις- εκτός δηλαδή από μαχητικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που κατέχει ήδη ο στρατός- σκέφτονται να ενισχύσουν τον εξοπλισμό τους με drones για την επιτήρηση των συνόρων, για συλλογή δεδομένων, για παρακολούθηση διαδηλώσεων κ.α. (6). Σε παράλληλους χρόνους, η αμερικάνικη κυβέρνηση επιμένει ώστε το ελληνικό έδαφος να αποτελέσει πεδίο για στάθμευση των αμερικάνικων drones. Αίτημα το οποίο ακόμα εκκρεμεί.

Πολλά είναι τα ερωτήματα που αναπτύσσονται σε σχέση με τη διάδοση των drones, τόσο δεοντολογικά, όσο και νομικά. Αρκεί κάποιος να σκεφτεί ότι τα μαχητικά drones χρησιμοποιούνται στις σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις για να εντοπίζουν και να πλήττουν στόχους σε τοποθεσίες που θεωρούνται ριψοκίνδυνες ή απρόσβατες. Η μυστική χρήση τους από την αμερικάνικη κυβέρνηση και το στρατιωτικό της μηχανισμό έχει προκαλέσει αμφιλεγόμενες αντιδράσεις, καθώς σύμφωνα με δημοσιεύσεις παραβιάζει διεθνείς συνθήκες ανθρώπινων δικαιωμάτων.

drones5

Τι συμβαίνει με τα drones;

Σύμφωνα με το Bureau of Investigative Journalism (Γραφείο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας), από το 2002 η αμερικάνικη κυβέρνηση έχει σκοτώσει περισσότερους από 4.000 στρατιώτες και άμαχους πολίτες στο Αφγανιστάν, το Πακιστάν, τη Σομαλία και την Υεμένη (7).

Οι αποκαλύψεις αυτές είχαν ως αποτέλεσμα την άμεση διεξαγωγή έρευνας από το Κογκρέσο, καθώς η κυβέρνηση Ομπάμα κρατούσε μυστική την πληροφορία, ενώ παράλληλα διατηρούσε απόρρητες τις ταυτότητες των ανθρώπων που σκοτώθηκαν από τη χρήση μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Η ιστοσελίδα The Intercept , που επικεντρώνεται στις κατασκοπευτικές δραστηριότητες της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας (NSA), δημοσίευσε απόρρητα έγγραφα με τίτλο “The Drone Papers” όπου αποκάλυψε ότι πολλοί άνθρωποι σκοτώθηκαν από τη χρήση μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Σύμφωνα με τα έγγραφα, η κυβέρνηση Obama πραγματοποίησε βομβαρδισμούς -παρά τις πληροφορίες που είχαν ότι, προκαλούσαν το θάνατο σε άμαχο πληθυσμό- συνεχίζοντας έτσι την πολιτική στρατηγική που είχε ξεκινήσει ο G. W. Bush, αντιμετωπίζοντας τον κόσμο ως πεδίο μάχης (8).

drones6

Λίγη ιστορία…

Ήταν πριν 14 χρόνια, στις 4 Φεβρουαρίου του 2002, όταν η CIA χρησιμοποίησε για πρώτη φορά ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος τύπου: Predator (9), με στόχο τη δολοφονία ενός ανθρώπου. Ο στόχος βρισκόταν στην επαρχία Paktia, στο Αφγανιστάν, κοντά στην πόλη Khost. Ο επιδιωκόμενος στόχος ήταν o Osama Bin Laden, ή τουλάχιστον κάποιος υπάλληλος της CIA είχε σκεφτεί ότι με τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών θα ήταν πιο εύκολη η δολοφονία του. Λίγο μετά το περιστατικό και την αποτυχία της προσπάθειας, ο Donald Rumsfeld -Υπουργός Άμυνας της κυβέρνησης Bush- εξήγησε ότι “ Η εν λόγω ενέργεια έλαβε χώρα με στόχο την καταστροφή ενός εργοστασίου παραγωγής πυραύλων”. Το περιστατικό συνέβη όταν ο στρατός -για ένα μικρό χρονικό διάστημα- βοηθούσε το πρόγραμμα της CIA. Σύμφωνα με δημοσιογράφους και μετά από συνεντεύξεις με κατοίκους της περιοχής που βομβάρδισε η αμερικάνικη κυβέρνηση, έγινε γνωστό πως οι νεκροί ήταν άμαχοι, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν συλλέκτες μεταλλικών απορριμάτων. Κάπως έτσι ξεκίνησε -να γίνεται γνωστή- η ιστορία της χρήσης των drones.

Γράφει ο Mark Mazzetti, στο βιβλίο του ‘The Way of the Knife’. “Είναι σπάνια η τεχνολογία που μπορεί να αλλάξει το πρόσωπο του πολέμου. Στο πρώτο μισό του περασμένου αιώνα τα τανκς και τα αεροπλάνα μεταμόρφωσαν τον τρόπο που ο κόσμος διεξήγαγε τους πολέμους του. Στα πενήντα χρόνια που ακολούθησαν κυριάρχησαν οι πυρηνικές κεφαλές και τα ICBMs, όπλα τρομακτικής δύναμης που έδωσαν ζωή σε νέα δόγματα ώστε να αποθαρρύνουν τα κράτη από το να τα χρησιμοποιήσουν. Η έλευση των μαχητικών drones απείλησε αυτή τη λογική: Ο πόλεμος πλέον είναι πολύ πιο εύκολος γιατί φαίνεται ελεύθερος από ρίσκο. Ο πήχης του πολέμου έχει κατέβει, η τηλεκατευθυνόμενη εποχή έχει ξεκινήσει και τα drones που σκοτώνουν έγιναν αντικείμενο γοητείας μέσα στη CIA” (2012:100)

Η σκέψη για την κατασκευή μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών ξεκινάει ακριβώς από αυτό που περιγράφει ο Mazzeti, για έναν πόλεμο χωρίς ρίσκο. Όταν λίγο πριν τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο άρχισε να απασχολεί στρατιωτικούς, ερευνητές και επιστήμονες το πώς θα διεξάγουν πολέμους χωρίς να σκοτώνεται το ανθρώπινο δυναμικό τους (10).

(…) στο Πακιστάν, οι έφηβοι έχουν δημιουργήσει τη δική τους αργκό και αντί να λένε “Fuck you” και “άντε γαμήσου”, όπως λένε οι περισσότεροι έφηβοι του πλανήτη, λένε “I hope you get droned”.

Η ιστορία όμως των μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών δεν έχει να κάνει μόνο με την ιστορική κατασκευή τους αλλά αποτελεί και μια ιστορία γεωγραφίας. Από τις ζούγκλες του Βιετνάμ μέχρι τα βουνά του Πακιστάν, οι άνθρωποι ξέρουν και ξεχωρίζουν τα drones από τον ήχο τους. Για παράδειγμα, στο Πακιστάν, οι έφηβοι έχουν δημιουργήσει τη δική τους αργκό και αντί να λένε “Fuck you” και “άντε γαμήσου”, όπως λένε οι περισσότεροι έφηβοι του πλανήτη, λένε “I hope you get droned”, “ελπίζω να σε βρει το drone”. Έτσι τα drones έχουν μετατραπεί σε οιονεί βρισιές, οι οποίες κυριαρχούν τη ζωή τους ως ένα αντικειμενικό γεγονός που τους σκοτώνει ενώ την ίδια στιγμή το εύχονται σε φίλους.

Ντρονοποίηση;

Δανειζόμενοι τον όρο “ντρονοποίηση” από τον Grégoire Chamayou, φαίνεται τελικά ότι το να γράφει κάποιος για τα drones είναι σαν προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει τον τρόπο με τον οποίο η δυστοπία και το φαντασιακό αποτελούν κομμάτι της εν λόγω πραγματικότητας.

Για παράδειγμα, ο χρήστης ενός μαχητικού drone κατέχει μια κυρίαρχη εξουσία που όταν χρησιμοποιήσει βία, ρίχνοντας ένα πύραυλο στον στόχο που έχει εντολή, ο ίδιος ο χρήστης έχει μια απόσταση από το συμβάν, σαν να παίζει video game, την ίδια στιγμή όμως ο ίδιος βρίσκεται σε μια μόνιμη ασφάλεια και ασυλία από το αντικείμενο της επίθεσης του.

drones4

Από την άλλη, τα μη μαχητικά drones αποτελούν εργαλεία για την καλύτερη εξυπηρέτηση και προστασία των πολιτών. Από πότε όμως η τεχνολογία, όπως το Διαδίκτυο, τα κοινωνικά δίκτυα, οι CCTV cameras και τα drones, θεωρούνται ουδέτερα, χωρίς σκοπό και συμφέρον; Στην προσπάθεια της ανάλυσης των drones, θα πρέπει αρχικά να παραδεχτούμε ότι η τεχνολογία άρα και τα drones αποτελούν συνέχεια της κυρίαρχης τάξης και του συστήματος. Είναι εργαλεία μιας θεσμοθετημένης εξουσίας που στόχος τους δεν είναι απλά να υπηρετούν τις ανάγκες και τις επιθυμίες των ανθρώπων αλλά μάλλον περισσότερο να επεκτείνουν τον έλεγχο των εκάστοτε κυβερνήσεων. Μήπως τελικά, τα drones έχουν μετατραπεί σε εργαλεία επιτήρησης και ελέγχου, αντικαθιστώντας το σύγχρονο Panopticon του Bentham; Πόσα drones άραγε θα χρησιμοποιηθούν στο σύντομο μέλλον μετά τα συμβάντα σε Γαλλία και Βέλγιο; Πόσα drones θα τεθούν σε χρήση για την καλύτερη φύλαξη των συνόρων για τις προσφυγικές ροές, στο όνομα μιας νέας μορφής ασφάλειας;

Τα παραπάνω ερωτήματα δεν αφορούν την προστασία των προσωπικών μας δεδομένων ενάντια στην ασφάλεια που ισχυρίζονται ότι μας παρέχουν αλλά της ελευθερίας μας ενάντια στον έλεγχο.

Φαίνεται λοιπόν σαν να οδεύουμε προς έναν κόσμο σαν αυτόν που περιγράφει ο Mike Davis όπου : “Ο πραγματικός έλεγχος πάνω στις κινήσεις των ανθρώπων δεν έχει τόση ανάγκη από τα τείχη (σύνορα), όσο έχει την τεχνολογία. Αυτή είναι και η σφαίρα προς τη δημιουργία μιας κοινωνίας ολοκληρωτικού ελέγχου”, μιας κοινωνίας που όλοι εποπτεύουμε, καταπιέζουμε και επιτηρούμε.

 

Παραπομπές:
(1) To πρόγραμμα της Google ονομάζεται Project Wing έχει ήδη ξεκινήσει τις δοκιμαστικές πτήσεις ενώ πριν κάποιους μήνες έκανε το γύρο του Διαδικτύου ένα βίντεο με μια δοκιμαστική πτήση. Δείτε εδώ: http://www.digitaltrends.com/cool-tech/watch-googles-new-project-wing-drone-deliver-a-package/
(2) Η American Civil Liberties Union (ACLU), επισήμανε ότι η απόφαση είναι επικίνδυνη διότι η χρήση τέτοιων μέσων θα καταστήσει ευκολότερη τη χρήση βίας εξ αποστάσεως από την αστυνομία. Τα μη θανατηφόρα όπλα σκοτώνουν και αυτά. Σύμφωνα με τον ιστότοπο killedbypolice.net, τουλάχιστον 779 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από την αστυνομία στις ΗΠΑ μέχρι στιγμής μέσα στο 2015.
(3) Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS), η χρήση των μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) για στρατιωτικούς ή άλλους σκοπούς θα είναι πολύ μεγαλύτερη στο μέλλον εξαιτίας της μείωσης του μεγέθους και του κόστους τους. https://www.iiss.org/en/about%20us/press%20room/press/archive/2014-9797/february-262d/use-of-drones-7b1b
(4) Για παράδειγμα η British Aerospace έχει μετοχές για την κατασκευή μη επανδρωμένων αεροσκαφών στις περισσότερες αγορές όπως το Ισραήλ, Νότια Αφρική, Γερμανία και Σουηδία.
(5) Τι ισχύει στην Ελλάδα και τι αξίζει να γνωρίζετε; http://www.pttl.gr/drones-rules-in-greece-00527/
(6) Η Ελλάδα στο Ισραήλ για να ψωνίσει drones που έχουν “δοκιμαστεί” στη Γάζα http://www.thepressproject.gr/article/69610/I-Ellada-sto-Israil-gia-na-psonisei-drones-pou-exoun-dokimastei-sti-Gaza
(7) Get the data: Drone wars: https://www.thebureauinvestigates.com/category/projects/drones/drones-graphs/
(8) Από το 2012 o James Bradley με τη χρήση εργαλείων εικόνας και πληροφορίας που διατίθενται δημόσια από το Bureau of Investigative Journalism και το Google Satellite View ανεβάζει εικόνες από επιθέσεις αμερικάνικων drones στο λογαριασμό “Dronestagram”. Η κάθε ανάρτηση είναι συνοδευόμενη από ημερομηνία, τοποθεσία και σύντομη περιγραφή του συμβάντος, αναμεταδίδεται σε άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
(9) Το σύστημα Predator σχεδιάστηκε για το Υπουργείο Άμυνας με σκοπό να κατέχει κάθε πληροφορία, να μπορεί να παρακολουθεί και να επιτηρεί σε συνδυασμό με την ικανότητα να μπορεί να σκοτώνει σε περίπτωση πολέμου. Η κατασκευή του άρχισε να πραγματοποιείται τη δεκαετία του 1980. Η επιλογή του ονόματος έχει αναφορές από την ταινία επιστημονικής φαντασίας με πρωταγωνιστή τον Arnold Schwarzenegger, όπου τα τα ρομπότ αιωρούνται στον ουρανό με στόχο να σκοτώσουν ανθρώπους.
(10) Η Ιστορία των Drones: https://understandingempire.wordpress.com/2-0-a-brief-history-of-u-s-drones/




ΣΥΝΟΡΑ: Αφιέρωμα στη λέξη που σημάδεψε το 2015

no borders 1500

Το 2015 είναι μια χρονιά που δεν μπορείς να την αποχαιρετήσεις χωρίς να κοιτάξεις πίσω, μέσα από αγκαθωτά σύρματα και κάτω από πρόχειρες τέντες, ούτε διαγράφοντας από τη μνήμη τις εικόνες από το Αιγαίο και από τα στρατόπεδα αυτής της νέας προσφυγιάς.

Και το 2016 είναι μια χρονιά που δεν μπορείς να υποδεχτείς ανέμελα, χωρίς να τυλίξεις στην άκρη μια κουβέρτα ή ένα ρούχο που μπορείς να στερηθείς, χωρίς να βάλεις στη λίστα του σούπερ μάρκετ κάτι για τους άλλους. Οι άλλοι, το ξέρεις πια, θα μπορούσαν να είσαι εσύ, οι φίλοι σου, οι οικογένειά σου. Ή μπορεί να είστε στο μέλλον.

Η πολιτική επιβίωση των ανθρώπων είναι σήμερα νοητή μόνο αν ο πολίτης μάθει να αναγνωρίζει τον πρόσφυγα που ο ίδιος είναι, έλεγε ο Ιταλός φιλόσοφος Giorgio Agamben πριν από δυο δεκαετίες. Αν τον ακούγαμε τότε, μάλλον δεν θα είχαμε ιδέα τι εννοεί. Σήμερα, αποχαιρετώντας το 2015, ξέρουμε ότι η προσφυγιά έχει πολλές εκδοχές. Τόσες όσοι και οι μηχανισμοί περιθωριοποίησης που εφευρίσκουν τα κράτη και τα συστήματα εξουσίας για να ξεφορτωθούν τους ανθρώπους που δεν χωράνε στα σχήματά τους.

Στο cricket, αποχαιρετούμε, λοιπόν, το 2015 μιλώντας για τα σύνορα ως μηχανισμούς αποκλεισμού:

Ο Χρήστος Σύλλας, στις εφτά κουβέντες για τα σύνορα, αναποδογυρίζει τη γυάλα του Αιγαίου, συναντάει φτηνούς εργάτες που το διέσχισαν, παρατηρεί πώς άλλαξε το βλέμμα όσων γύρισαν από τη Μυτιλήνη και την Ειδομένη κι ακούει τραγούδια που λένε οι μετανάστες περιμένοντας το πλοίο για τον Πειραιά.

Η Khalida μετράει νεκρούς και ζωντανούς που περνούν καθημερινά από το Μάους παντ σε προχωρημένη σήψη του γραφείου της.

Το βυτίο διηγείται δυο παράλληλες ιστορίες λουσμένες σε όλο το ασήμι του κόσμου.

Η Λένα Δελβερούδη γράφει για δύο ιστορικά ποδοσφαιρικά ματς και για τη δυνατότητα ενός άλλου κόσμου, όπου δεν θα έχει σημασία πού γεννήθηκε κανείς ή ποια σύνορα πέρασε.

Ο Γιώργος Δρόσος ξεχωρίζει ένα τραγούδι για τα σύνορα, ό,τι κι αν σημαίνουν τα σύνορα για τον καθένα που θέλει να απελευθερωθεί περνώντας τα.

Η Ζαΐρα Κωνσταντοπούλου διαπιστώνει ότι, σαν τον πίθηκο του Κιούμπρικ στην Οδύσεια του Διαστήματος, ασκούμε εξουσία με τη βία και ξαναγυρνάμε όλο στα ίδια, αναγκασμένοι να διεκδικήσουμε δικαιώματα και ελευθερίες που ήταν ζητούμενα και πριν από έναν αιώνα.

Η Αγγελική Μπούμπουκα γράφει για το βιβλίο «Εμείς οι πρόσφυγες», με τα δοκίμια της Hanna Arendt, του Giorgio Agamben και του Enzo Traverso, που στοχάζονται, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, πάνω στην κατάσταση των προσφύγων, δηλαδή των ανθρώπων που χάνουν το δικαίωμα να έχουν δικαιώματα, όταν δεν χωράνε στις κατασκευές των κρατών-εθνών.

Ο Γιάννης Νικολόπουλος σκιτσάρει φράχτες και οικογενειακές φωτογραφίες και οι apophenia_2 αποτυπώνουν τις απολογιστικές στατιστικές του προσφυγικού κύματος της Ευρώπης σε ένα γράφημα. Τα αχνά σύνορα που θα διακρίνετε εκεί είναι και τα μόνα που θα βρείτε σε αυτό το αφιέρωμα του cricket για το 2015.

γράφημα συνορα 2

 




«Μετά τη δικτατορία νομίζαμε ότι γλυτώσαμε από τη λογοκρισία»

Ποια είδη λογοκρισίας ευδοκιμούν στην Ελλάδα; Τι είναι και τι δεν είναι λογοκρισία; Επιτρέπονται σε μια δημοκρατία περιορισμοί στην ελευθερία του λόγου;

Το πρώτο συνέδριο για τη λογοκρισία στην Ελλάδα, που διοργανώνεται από το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου και το παράρτημα του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ στην Ελλάδα, και θα διεξαχθεί 17-19 Δεκεμβρίου στην Αθήνα, διερευνά αυτά και άλλα ειδικότερα ερωτήματα, για πρώτη φορά στη χώρα. Το πρόγραμμά του περιλαμβάνει μια ποικιλία θεματικών που εκτείνονται από την τέχνη, η οποία γνωρίζει τις πιο κραυγαλέες περιπτώσεις λογοκριτικών παρεμβάσεων, μέχρι πολύ πιο επίμονες ή και ύπουλες μορφές ελέγχου της ελευθερίας του λόγου, όπως η διαχρονική αυτολογοκρισία στα ΜΜΕ, στον ακαδημαϊκό κόσμο και στη δημόσια σφαίρα, για θέματα που θεωρούνται ακανθώδη, ή όπως οι κραυγές περί «λογοκρισίας» από ανθρώπους που θέλουν να αποφύγουν την κριτική.

Εν όψει του συνεδρίου, κάναμε μια κουβέντα με τους συνδιοργανωτές του, Δημήτρη Χριστόπουλο, αναπληρωτή καθηγητή του Παντείου Πανεπιστημίου και Αντιπρόεδρο της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, και Πηνελόπη Πετσίνη, διδάκτορα Τεχνών & Ανθρωπιστικών Επιστημών.

 

2

-Στο συνέδριο θα προσεγγίσετε για πρώτη φορά συστηματικά τα είδη της λογοκρισίας που διαπιστώνεται ότι υπάρχουν στην Ελλάδα. Το πρώτο πράγμα που θέλω να ρωτήσω είναι αφενός ποιά είδη λογοκρισίας είναι αυτά στα οποία δίνουμε σημασία αλλά και αν υπάρχουν είδη λογοκρισίας τα οποία συνήθως παραβλέπουμε.

Π.Π.: Ένα συνέδριο αντανακλά όχι ακριβώς το τι συμβαίνει σε ένα πεδίο αλλά το τι έρευνα υπάρχει σε αυτή τη θεματική. Άρα οι εισηγήσεις που έχουμε μαζέψει μέχρι τώρα και οι θεματικές που έχουν διαμορφωθεί, δεν είναι απαραίτητο ότι μόνο αυτά τα είδη λογοκρισίας υπάρχουν στην Ελλάδα ότι μόνο αυτά τα είδη τέχνης λογοκρίθηκαν. Είναι ότι με αυτά τα είδη ασχολήθηκαν είτε ακαδημαϊκοί είτε γενικά άνθρωποι που τους ενδιέφερε να ασχοληθούν με το ζήτημα. Απ’ότι φαίνεται είχαμε περισσότερες εισηγήσεις που να αφορούν τον κινηματογράφο, το οποίο σε μεγάλο βαθμό αντανακλά και τις πολλές περιπτώσεις λογοκρισίας που παρατηρούμε στον χώρο. Ίσως γιατί πρόκειται για ένα εξαιρετικά μαζικό μέσο και γιατί έχει και τόσο πρόσβαση στον κόσμο άρα υπάρχει και σοβαρός λόγος να λογοκριθεί, να ελεγχθεί το μήνυμα που φτάνει στον κόσμο.

Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις λογοκρισίας στη λογοτεχνία αλλά έχουμε πολύ λιγότερες εισηγήσεις απ’ αυτές που θα περίμενε κανείς. Κι ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον κομμάτι, για μένα το πιο ενδιαφέρον, είναι αυτό που αφορά τα εθνικά θέματα και τη σύγχρονη λογοκρισία στο λόγο, στο τι συζητιέται, τι λέμε είτε σε ακαδημαϊκό κι επιστημονικό επίπεδο είτε στο δημόσιο λόγο.

Δ.Χ.: Εγώ θα έλεγα ότι το συνέδριο είναι η πρώτη φορά που γίνεται μια συστηματική καταγραφή και ανάλυση του φαινομένου της λογοκρισίας στην Ελλάδα, και μάλιστα όχι στην περίοδο αυτού που ονομάστηκε «η καχεκτική δημοκρατία», της δεκαετίας του ‘50 και του ’60, πολλώ δε μάλλον ούτε στη δικτατορία. Συζητάμε για τη λογοκρισία στη δημοκρατία. Αυτό είναι το ιδιαίτερο, το πιο ελκυστικό και το πιο ακανθώδες θέμα. Και αυτό είναι που δεν συζητιέται.

Γιατί δεν συζητιέται; Δεν συζητιέται, νομίζω, γιατί από τη στιγμή που η Ελλάδα πέρασε στη μεταπολίτευση και ξεκίνησε να εδραιώνει ένα δημοκρατικό φιλελεύθερο πολίτευμα, θεώρησε ότι γλύτωσε από τη λογοκρισία, ότι ο κανόνας είναι πλέον η ελευθερία χωρίς λογοκρισία. Η λέξη λογοκρισία καταγράφηκε ως νοσηρή λέξη, ως κακή λέξη, αλλά τα φαινόμενα περιορισμού και επιτήρησης του λόγου, σε όποια εκδοχή του, δεν σταματήσανε.

Φυσικά ούτε την έκταση, ούτε τη θεσμοποίηση που είχαν προηγουμένως, έχουν στη μεταπολίτευση. Όμως φάνηκε ότι επιβιώνουν παραδοσιακές νησίδες λογοκριτικού ελέγχου, και στην τέχνη και στα μίντια, και συνάμα φαίνεται να αναδεικνύεται κι ένας λογοκριτικός μηχανισμός, για τον οποίο δεν συζητάμε, που σχετίζεται με την αυτολογοκρισία.

– Υπάρχουν τα τρία είδη λογοκρισίας, όπως επισημαίνετε…

Δ.Χ.: Ναι. Ένα είναι η καταστολή: Βλέπω αυτό το βιβλίο που με ενοχλεί και στο κόβω, είτε βάζω τον εισαγγελέα και κάνει ασφαλιστικά μέτρα, όπως έγινε για το βιβλίο «Μ εις στη ν» του Ανδρουλάκη, που το κατασχέσαν τη Θεσσαλονίκη. Ή έχουμε προληπτική λογοκρισία, δηλαδή πριν βγει, λέει ο άλλος «μεγάλε, αυτό δεν βγαίνει, άστο». Κι αυτό το βλέπεις παντού, από ένα φιλικό χτύπημα στην πλάτη, μέχρι ο αρχισυντάκτης σου να σου πει «αγάπη μου, θέλεις τη δουλειά σου;»…

– Το είδαμε και την περασμένη εβδομάδα στην Ειδομένη, που έδιωξαν τους φωτορεπόρτερ για να καθαρίσουν το τοπίο.

Δ.Χ.: …Και μετά έχεις την αυτολογοκρισία, που εσύ ο ίδιος έχεις ενσωματώσει: Τι πρέπει να λες και τι δεν πρέπει να λες.

Κι εγώ αυτό που θα έλεγα για τη λογοκρισία είναι ότι η λογοκρισία είναι κάτι παραγωγικό. Πρέπει να σταματήσουμε να εννοιολογούμε τη λογοκρισία μόνο σαν ένα «απαγορεύεται, στοπ». Πρέπει να σκεφτόμαστε πώς πλέον η ανθρώπινη νόηση ενσωματώνει τη λογοκρισία ως παράγοντα δημιουργίας. Δημιουργούμε λογοκριμένοι, αυτολογοκριμένοι.

– Κι αυτό δεν έχει σχέση απαραιτήτως με συστήματα εξουσίας. Έχει σχέση με το πώς λειτουργούμε καθημερινά, με το πόσο αποδεχόμαστε την ελευθερία του άλλου να εκφράσει ο,τιδήποτε σκέφτεται. Αυτό το συνειδητοποιούμε ή συνδέουμε πάντα τη λογοκρισία με συστήματα εξουσίας;

Π.Π.: Εξαρτάται πώς εννοείς τα συστήματα εξουσίας. Η λογοκρισία πάντα έχει να κάνει με συστήματα εξουσίας, με συστήματα ισχύος, με το ποιός έχει τη δύναμη.

Δ.Χ.: …Κι [έχει επίσης σχέση με το] ότι υπάρχει δύναμη. Γιατί αν είμαστε ίσοι, τότε δεν μπορείς να με λογοκρίνεις ούτε να σε λογοκρίνω. Η λογοκρισία έχει ως προϋπόθεση την ανισότητα.

Π.Π.: Όταν μιλάμε για συστήματα εξουσίας έχουμε στο μυαλό μας την κρατική εξουσία. Δεν είναι πάντα και μόνο η κρατική εξουσία. Το «εύκολο» κομμάτι της λογοκρισίας είναι να μιλήσουμε για την κρατική καταστολή, την κρατική λογοκριτική παρέμβαση, κι ακόμη καλύτερα σε ένα απολυταρχικό καθεστώς. Δηλαδή, δικτατορία στην Ελλάδα: Η λογοκρισία έχει ένα σύστημα, διαπερνά όλα τα στρώματα της ελληνικής κοινωνίας.

Δ.Χ.: …Λέγεται, καταγράφεται, υπάρχει «Επιτροπή λογοκρισίας». Δεν ντρέπεται ο άλλος να πει «σε λογοκρίνω». Μετά, αρχίζει να μαζεύεται, ντρέπεται.

Π.Π.: …Και μετατρέπεται σε κάτι άλλο: Είναι μια επιτροπή κρίσης, μια επιτροπή που δίνει άδειες… κάπως λέγονται, αλλάζουν τα ονόματα στα δημοκρατικά πολιτεύματα. Εκεί μέσα, όμως, υπάρχουν δομές, υπάρχουν κανόνες που ορίζουν. Ο κινηματογράφος από την αρχή, από τη δημιουργία του ακόμη, έχει μια δομή ελέγχου, στημένη, έτοιμη. Υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο, παίρνεις άδεια για να γυρίσεις μια ταινία, παίρνεις άδεια για να προβάλεις μια ταινία. Άρα υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες.

– Αυτή είναι μια θεσμοθετημένη μορφή λογοκρισίας, αλλά υπάρχουν κι άλλες, που, όπως λέτε προκύπτουν, για παράδειγμα, τώρα στην κρίση. Το επισημαίνουν διάφοροι από τους ερευνητές που θα κάνουν παρουσιάσεις στο συνέδριο: Υπάρχει μια ομογενοποίηση του λόγου, για να μην υπάρξει σύγκρουση για τα εθνικά θέματα. Δεν μπορείς να λες κάποια πράγματα για εθνικά θέματα ή για θέματα που αφορούν την κρίση ή την διακυβέρνηση ας πούμε.

Δ.Χ.: Για την κρίση μπορείς να λες, νομίζω. Η κρίση, απλώς, νομίζω, έχει ενισχύσει τους περιορισμούς αυτολογοκρισίας, κυρίως στα μίντια. Στην τέχνη δεν νομίζω, ίσα-ίσα η κρίση μάλλον λειτούργησε σαν μηχανισμός μιας ευεξίας και μιας έντασης της δημιουργίας, τουλάχιστον στην Ελλάδα.

Π.Π.: Έγινε της μόδας κάποια στιγμή. Όλοι κάναν δουλειά για την κρίση.

Δ.Χ.: Ναι. Αλλά αυτό το οποίο νομίζω ότι χαρακτηρίζει τη λογοκρισία στη δημοκρατία, είναι αφενός μεν ο περιορισμός της έκτασής της σε σχέση με αυτή των αυταρχικών καθεστώτων, αλλά [και] η διάχυσή της μέσα από άτυπα δίκτυα εξουσίας, αγοράς, και ο,τιδήποτε άλλο. Δηλαδή, εσύ θα πεις αυτό το οποίο αρέσει στον κόσμο. Ή αυτό το οποίο αρέσει στο αφεντικό σου. Ή αυτό το οποίο πουλάει. Ή αυτό το οποίο ξέρεις ότι δεν θα σε βάλει στον κίνδυνο να απολυθείς. Ή αυτό το οποίο είναι εθνικά ορθό.

Και όταν συζητάμε για όλα αυτά τα θέματα στα οποία συστηματικά υπάρχει μια αλεργία, ας πούμε, τότε αυτός ο μηχανισμός είναι ενισχυμένος, είναι συμπαγής. Κι αυτό το βλέπουμε από την υπόθεση του Φίλη, που είπε αυτό που είπε και πήγαν να τον φάνε, μέχρι και πλέον θεσμοθετημένες μορφές νέου λογοκριτικού τύπου, ο οποίος φυσικά δεν λέγεται λογοκρισία αλλά είναι στο όνομα της αντιρατσιστικής ορθότητας.

Αυτή τη στιγμή που μιλάμε διεξάγεται μια δίκη στην Κρήτη, ενός γερμανού ιστορικού που λέει ό,τι λέει. Ο νόμος βάσει του οποίου αυτός διώκεται είναι ο αντιρατσιστικός νόμος, και υποτίθεται ότι αυτός ας πούμε αρνείται τα εγκλήματα του ναζισμού κλπ κλπ, ή εν πάσει περιπτώσει τα σχετικοποιεί με έναν τρόπο, και βρίσκεται στο δικαστήριο.

Π.Π.: Το ενδιαφέρον είναι ότι το κομμάτι της σχετικοποίησης των εγκλημάτων των ναζί στην Κρήτη είναι κάτι το οποίο υπάρχει εδώ και χρόνια, στο Μάλεμε στο γερμανικό στρατιωτικό νεκροταφείο, πρώτο τραπέζι πίστα όταν μπαίνεις μέσα. Το κείμενο το οποίο έχουν λέει: Ζητούμε συγνώμη ως γερμανικός λαός για την Κάνδανο, για παράδειγμα, αλλά εμείς ήμασταν σε πόλεμο με τους Βρετανούς, εσείς μπήκατε στη μέση, ανακατευτήκατε, μας χτυπήσατε, δεν ακολουθήσατε τους κανόνες του πολέμου, οπότε τα αντίποινα δεν ήταν κι εντελώς αδικαιολόγητα.

– Και υπάρχουν είδη λογοκρισίας που διαπιστώνετε ότι δεν τα προσεγγίζει ακόμα κανένας, τουλάχιστον ερευνητικά, ή που θα θέλατε να τα δείτε να ερευνώνται λίγο περισσότερο βαθύτερα;

Δ.Χ.: Ναι, υπάρχουν. Το ερώτημα που εγώ προσπαθώ να σκεφτώ, είναι για ποιο λόγο δεν έχει ξαναδουλευτεί το θέμα «λογοκρισία» στην Ελλάδα. Τώρα έχω αρχίσει να το δουλεύω και νομίζω ότι είναι αυτό που είπα στην αρχή: Ότι επειδή το ΄74 μπήκαμε στη μέθη της ελευθερίας της μεταπολίτευσης, θεωρήσαμε ότι αυτό το αφήσαμε πίσω. Οπότε όταν θεωρείς ότι κάτι το έχεις αφήσει πίσω διότι δεν σε αφορά, δεν ασχολείσαι μαζί του ή αντιμετωπίζεις τα φαινόμενα τα λογοκριτικά, τα οποία έρχονται κι επανέρχονται -με τη συχνότητα που έρχονται- σαν εξαιρέσεις, σαν κάτι δηλαδή που δεν μπορεί να αμαυρώσει την εικόνα της ελευθερίας.

Προσέξτε, δεν λέω ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα στην οποία έχουμε συστηματική λογοκρισία. Η Ελλάδα δεν είναι ούτε Ιράν και μπαίνει σε ευρωπαϊκή τυπολογία, και του περιορισμού του λόγου και της ελευθερίας του λόγου. Όμως, αυτό το οποίο κατά την άποψή μου είναι η πρόκληση, και πολιτικά και ερευνητικά, είναι να καταλάβουμε πώς μπορεί να συμφιλιωθεί η δημοκρατία με τη λογοκρισία. Πώς, δηλαδή, μέσα στην ίδια τη φιλελεύθερη δημοκρατία μπορεί να επιβιώνει και να αναπαραγάγεται, θεσμικά ή μη θεσμικά, το φαινόμενο του περιορισμού του λόγου που ονομάζεται λογοκρισία.

– Από την άλλη, υπάρχουν σίγουρα μορφές λογοκρισίας πολύ πιο εγκατεστημένες, όπως αυτές που αφορούν τα σχολικά βιβλία, για παράδειγμα, που βλέπω ότι είναι ένα κομμάτι του συνεδρίου. Για το οποίο γίνεται ακόμη λιγότερος λόγος, και το οποίο φαντάζομαι ότι είναι ακόμη πιο δύσκολο να προκαλέσει κανείς, ώστε να υπάρχει οποιαδήποτε αλλαγή, να υπάρχει μια ελευθερία λόγου, μια ελευθερία κριτικής, να δίνεται η δυνατότητα στον δάσκαλο να βγει από το βιβλίο και να δώσει κάτι παραπάνω το οποίο δεν είναι ήδη πλαισιωμένο μέσα στα βιβλία.

Δ.Χ.: Το θέμα των εκπαιδευτικών βιβλίων πρέπει να το δούμε με τη δέουσα προσοχή. Δε λέω ότι η εκπαίδευση είναι μια διαδικασία η οποία κατ’ ανάγκη βασίζεται στη ποδηγέτηση και στην αυστηρή πειθαρχία. Αλλά ένα εκπαιδευτικό βιβλίο, εξ αντικειμένου δεν μπορεί να έχει τα ελευθεριακά χαρακτηριστικά που θα έχει ένα βιβλίο που γράφω εγώ, ας πούμε, για να το βγάλω στο εμπόριο. Εγώ αποδέχομαι ότι αυτό είναι ένα fair play εκ μέρους του κράτους.

Δηλαδή, σου λέει, κύριε εγώ θέλω να φτιάξω ένα βιβλίο με θέμα αυτό και με μια άλφα προσέγγιση. Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, φυσικά, εγώ έχω όση ελευθερία θέλω, αλλά σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα, η διοίκηση έχει το δικαίωμα και την έλλογη αξίωση από έναν δημιουργό που δουλεύει για μια δημόσια υπόθεση, να ακολουθήσει την προβληματική που θέτει. Αυτό εγώ το θεωρώ ΟΚ, δεν το θεωρώ λογοκρισία.

Αυτό που θα θεωρούσα λογοκρισία είναι να πάμε και να μπούμε [στο βιβλίο] και να κοιτάμε λέξη-λέξη τι γίνεται. Και, ακόμη περισσότερο, αυτό που θεωρώ ότι δεν είναι καν λογοκρισία αλλά κάτι πιο βαρύ κατά την άποψή μου, είναι το γεγονός ότι ουσιαστικά χτίζουμε μια εκπαίδευση γύρω από τις επιστήμες τις κοινωνικές, τις ανθρωπιστικές και γύρω από την ήπειρο των επιστημών, την ιστορία, που όταν έρχονται τα παιδιά στο πρώτο έτος του πανεπιστημίου διαλύονται. Το μυαλό τους παθαίνει τραλαλά. Γιατί ακούνε ιστορία και λένε «εμείς τι μαθαίναμε;».

Αυτό είναι το θέμα, αλλά αυτό είναι κάτι ακόμα χειρότερο από τη λογοκρισία. Δηλαδή όταν ένα παιδί έρχεται κι ενώ είναι 18 χρονών νομίζει ότι υπάρχει κρυφό σχολειό… Τι λογοκρισία; Αυτό σημαίνει ότι το παιδί έχει μεγαλώσει με παραμύθια.

– Άρα η λογοκρισία είναι μία από τις κορυφές μιας οροσειράς ολόκληρης.

Δ.Χ.: Ακριβώς. Η λογοκρισία είναι η κορυφή του παγόβουνου. Σου λέω, έρχεται ο άλλος πρώτο έτος στο πανεπιστήμιο, τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, και θεωρεί ότι «η Ελληνική Επανάσταση έγινε… ο Παλαιών Πατρών Γερμανός… το λάβαρο στα Καλάβρυτα…» και δεν ξέρει τίποτα άλλο. Και τον ρωτάς «πότε έγινε το ελληνικό κράτος;» και σου λέει «το 1821».

Διότι ο τρόπος που εμείς δεξιωνόμαστε την εθνική μας αφήγηση, μας έχει κολλήσει στην 25η Μαρτίου και δεν ξέρουμε ότι το ελληνικό κράτος έγινε το 1830. Οπότε, εκεί μπαίνεις σε μια διαδικασία συστηματικής αποδόμησης του παραμυθιού προκειμένου να βάλεις στη θέση του παραμυθιού κάποια ψήγματα ιστορικής ανάλυσης.

– Πού θέλετε να οδηγήσετε τη συζήτηση μέσα από το συνέδριο;

Δ.Χ.: Εγώ θα έλεγα ότι η πρώτη μέριμνα είναι να συμφιλιωθούμε με την ιδέα ότι η λογοκρισία και η δημοκρατία είναι έννοιες που μπορούν να συνυπάρξουν, να αναδείξουμε, να τεκμηριώσουμε και να καταγράψουμε ποιες είναι οι εκδοχές αυτού του πράγματος που εμφανίζονται στην ελληνικό δημόσιο λόγο, να μπορέσουμε να συναρμολογήσουμε μια μηχανική και μια τυπολογία της λογοκρισίας στην Ελλάδα, στο βαθμό του δυνατού, και να δούμε πού αυτό το πράγμα εντάσσεται διεθνώς. Πού τοποθετεί τη χώρα μας σε ό,τι αφορά αυτό το πράγμα; Με ποιες είναι συγκρίσιμη; Τι γίνεται με άλλες χώρες με τις οποίες εξ αντικειμένου η Ελλάδα μπορεί να συγκριθεί;

Το δεύτερο το οποίο μας ενδιαφέρει είναι να βρούμε έναν τεράστιο όγκο ερευνητών, ο οποίος όπως φάνηκε από την ανταπόκριση στην πρόσκληση ενδιαφέροντος, που ήταν πολύ μεγάλη, εδώ και πολλά χρόνια δουλεύει μόνος του τα της λογοκρισίας, ο καθένας στο πεδίο του, και όλοι ξαφνικά είπαν, ωπ, κάτι να βγούμε να πούμε. Κατ’ουσίαν, δηλαδή, αυτό το οποίο νομίζω ότι βγαίνει από εδώ είναι μια προσπάθεια να συγκροτηθεί ένας χώρος μέσα στον οποίο γίνεται αυτός ο διάλογος για ένα υπό διαμόρφωση υπο-αντικείμενο, που είναι η λογοκρισία στην Ελλάδα. Για μένα αυτό θα ήταν το ζητούμενο.

Από εκεί και πέρα, το συνέδριο αυτό θεωρώ ότι μπορεί να προχωρήσει και σε άλλες δουλειές. Δηλαδή, μπορείς να δουλέψεις ένα ευρετήριο της λογοκρισίας στην Ελλάδα, τι έχει γίνει, να καταγραφούν και να μπουν όλα αυτά κάπου μαζί. Μπορείς να δεις γιατί έχουμε τόσο εκτεταμένη λογοκρισία στον κινηματογράφο και λιγότερο στα εικαστικά. Φυσικά αυτό αποδίδεται στο γεγονός που είπε η Πηνελόπη, ότι ο κινηματογράφος είναι μια μαζική τέχνη, ας το πούμε, άρα εκεί πέφτει περισσότερο μαχαίρι. Ε, ας κάτσουμε μαζί να τα δούμε όλα αυτά, να δούμε τι γίνεται, να δούμε τι γινόταν στην Ισπανία του 1975. Τέτοιου είδους πράγματα μπορούν να βγούνε. Δηλαδή, κατ’ουσίαν να δουλευτεί συστηματικά η λογοκρισία ως ένας γνωστικός χώρος.

Π.Π.: Ή, ας πούμε, σε τι βαθμό έχει γίνει η αυτολογοκρισία που λειτουργεί περισσότερο -εγώ τείνω να καταλήξω σε αυτό- σε σχέση με την φωτογραφία; Στην φωτογραφία, που θα περίμενε κανείς να έχουμε τεράστια λογοκρισία – αφού η εικόνα είναι κι αυτή ένα σαφέστατα μαζικό μέσο-, δεν έχουμε. Τα κρούσματα λογοκρισίας είναι μετρημένα στα δάχτυλα.

Για το φωτορεπορτάζ, που θα περίμενε κανείς ότι…, να, πριν από δυο μέρες είχαμε αυτό το πράγμα στην Επανομή. Πριν από αυτό ήταν το 2008, με τη φωτογραφία του Κώστα του Τσιρώνη, που φωτογράφησε τους αστυνομικούς με το όπλο στη διαδήλωση. Πριν από αυτό είναι πραγματικά ελάχιστα. Η περίπτωση με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή που λιποθύμησε στο Προεδρικό Μέγαρο και μαζέψαν τους φωτορεπόρτερ και τους πήραν τα φιλμ για να μην βγουν οι φωτογραφίες από το γεγονός. Αυτό είναι γνωστό, αλλά αυτό είναι από τη δεκαετία του ’80, πότε ήταν τελευταία φορά πρόεδρος ο Κ.Καραμανλής.

Δεν είναι πολλά, δεν είναι συχνά. Γιατί ο φωτογράφος τελικά καταλήγει, ξέρει και κάνει αυτό που πρέπει να κάνει ή δίνει τις φωτογραφίες που πρέπει να δώσει. Δηλαδή ένας φωτορεπόρτερ ξέρει πολύ καλά τι φωτογραφίες πρέπει να δώσει στην εφημερίδα που δουλεύει ή στο πρακτορείο. Ή το πρακτορείο ξέρει από εκεί και πέρα τι θα διακινήσει, αν θέλει να το ελέγξει. Ούτε προλαβαίνει να έχει λόγο ένας φωτορεπόρτερ, ούτε μπορεί να έχει παρέμβαση σε όλο αυτό το σύστημα, σε όλο αυτό τον μηχανισμό. Οπότε, δεν είναι μόνο το αν είναι κάτι τόσο μαζικό, ή αν υπάρχει έτοιμη δομή κρατική ή νομική που να ελέγχει ένα πράγμα.

Π.Π.: Να πούμε κι ένα καλό πράγμα για τη λογοκρισία; Θυμήθηκα, όταν λογοκρίθηκε το έργο της Εύας Στεφανή στην Art Αθήνα, τo 2007, εκείνο το βίντεο με τον εθνικό ύμνο και τη σκηνή απ’ το πορνό -παρενέβη ο εισαγγελέας, συνελήφθη ο καλλιτεχνικός διευθυντής, ήταν καταζητούμενη η Στεφανή-, ξημερώματα της επόμενης μέρας άρχισαν τα τηλέφωνα στον χώρο των εικαστικών και μέσα σε ελάχιστον χρονικό διάστημα μαζευτήκαμε καμιά εκατοστή άνθρωποι και στήσαμε μια έκθεση μέσα στην οποία συμπεριλάβαμε και το έργο της Εύας της Στεφανή, με τη λογική ότι όλοι συνυπογράφουμε όλα τα έργα άρα αν έρθει ο εισαγγελέας θα αναγκαστεί να μας συλλάβει όλους μαζί.

Και μείναμε εκεί μέχρι πολύ αργά. Όχι μόνο αυτοί που συμμετείχαν στην έκθεση αλλά κι άλλοι άνθρωποι, γιατί άρχισε νά’ρχεται κόσμος από τον χώρο. Το εντυπωσιακό λοιπόν ήταν η συναίσθηση που αποκτήσαμε οι περισσότεροι εκεί πέρα, ότι ήμασταν ο καθένας μόνος του και ξαφνικά ενωθήκαμε. Έστω γι’αυτό το 24ωρο -δεν κράτησε πολύ. Αλλά η λογοκριτική πράξη κατάφερε να ξυπνήσει κάποιο κόσμο, κατάφερε να ενώσει κάποιο κόσμο και κατάφερε κάποιο κόσμο να αντιδράσει, να δει τι κάνει κι ο διπλανός του. Για πρώτη φορά άνθρωποι που η υπογραφή τους είχε κάποιο βάρος – δεν ήταν αστείο- δεν νοιάστηκαν καθόλου για το αν θα υπογράψουν μαζί με άλλους.

Δ.Χ.: Εντάξει, ήταν και τρομερό με τη Στεφανή. Ένας αστυνομικός σταμάτησε ένα βίντεο. Αυτό είναι ασύλληπτο. Δεν είναι καν ο εισαγγελέας. Είναι τρομερό, αυτό είναι χούντα, κανονικά.

– Στην τέχνη έχω την εντύπωση ότι είναι πιο κραυγαλέα η λογοκρισία. Ακόμη κι αυτό που είπατε στην αρχή, το να πρέπει να πάρεις άδεια για να γυρίσεις μια ταινία. Γιατί είναι τόσο εύκολο, ιστορικά ενδεχομένως, να επιβάλεις λογοκρισία στην τέχνη; Ή δεν είναι;

Δ.Χ.: Το ανάποδο. Η τέχνη είναι πιο προνομιούχα, πιο ελεύθερη.

– Είναι, όμως, χοντροκομμένα τα παραδείγματα.

Δ.Χ.: Μα, γι’αυτό. Είναι τέχνη! Πώς θα με λογοκρίνεις όταν κάνω τέχνη; Η τέχνη είναι ένας κλειστός χώρος που αν μπεις μέσα του είσαι πιο ελεύθερος απ’ότι είσαι εκτός τέχνης. Και γι’αυτό εκπλησσόμαστε όταν έχει λογοκρισία στην τέχνη. Διότι παραβιάζεται αυτό ακριβώς που λέει το άρθρο 16 του ελληνικού Συντάγματος, ότι η τέχνη είναι ανεπιφύλακτα ελεύθερη.

Π.Π.: …Και υποχρεούται το κράτος να την προστατεύσει.

Δ.Χ.: …Ενώ ο λόγος δεν είναι ανεπιφύλακτα ελεύθερος. Είναι ελεύθερος υπό επιφυλάξεις. Αυτό είναι που μας σοκάρει στην τέχνη.

– Όταν νωρίτερα αναφερθήκατε σε τυπολογίες που ενδεχομένως να αναγνωριστούν για τις μορφές της λογοκρισίας ή για συγκρίσεις με άλλες χώρες, σκέφτεστε πού μπορεί να κατατασσόμαστε;

Δ.Χ.: Μιλάω περισσότερο σκεπτόμενος, χωρίς να έχω τεκμηρίωση: Σίγουρα στην Ελλάδα έχουμε μια μορφή, αυτά με τα εθνικά, θρησκευτικά κλπ, που είναι αρκετά με το Οθωμανικό πράγμα, βαλκανικό, που σχετίζεται και με την πολιτική ιστορία του 20ου αιώνα στην Ελλάδα, τις διαιρέσεις, όλα αυτά τα δυσάρεστα. Των εθνών δηλαδή που έχουν υπάρξει θύματα και που ακόμα περισσότερο πάνω στα θύματα αυτοθυματοποιούνται κιόλας. Σκέφτομαι, ξέρω’γώ το Ισραήλ, που είναι μερικά πράγματα που δεν διανοείσαι να τα πεις. Άμα πεις ο,τιδήποτε που σπάει λίγο το κεντρικό, το σύστημα παθαίνει αμόκ.

Από την άλλη, θα έλεγα, στα κλασικά ζητήματα ελευθερίας της έκφρασης, τύπου και τέχνης, νομίζω η χώρα μπαίνει λίγο στη λογική της νότιας Ευρώπης και του ύστερου εκδημοκρατισμού, της δεκαετίας του ΄70, δηλαδή, σε Ισπανία-Πορτογαλία, όπου αυτές οι χώρες ανοίγονται στην ελευθερία του αστικού κόσμου στα μέσα της δεκαετίας του ΄70.

Γενικά μπαίνουμε, επίσης, σε κάτι το οποίο είναι αρκετά ιδιόμορφο σε ό,τι αφορά το ότι η Ελλάδα σε πολλά πράγματα έχει ακατάσχετη ελευθερία έκφρασης – είπα για ποιούς λόγους, πριν. Σε όλο αυτό εντασσόμαστε μέσα στο ευρωπαϊκό παράδειγμα, της ελευθερίας του λόγου, υπό αιρέσεις όμως. Ένα παράδειγμα που δεν το έχει το αμερικάνικο freedom of speech -οι Αμερικάνοι είναι πολύ πιο «λέγε ό,τι θέλεις», ας πούμε. Και η ευρωπαϊκή περιοριστική αντίληψη που υπάρχει σε ότι αφορά το θέμα της ελευθερίας του λόγου είναι προϊόν του ότι η Ευρώπη, επειδή έχει κάψει τη γούνα της με τους πολέμους της δυο φορές στον 20ο αιώνα, προσέχει περισσότερο. Και βλέπετε ότι οι νομοθεσίες οι αντιρατσιστικές, οι νομοθεσίες για την ποινικοποίηση της άρνησης των εγκλημάτων, όλα αυτά είναι ευρωπαϊκό χούι. Στην Αμερική δεν υπάρχουν αυτά. Στην Αμερική, στη δεκαετία του ΄70, κάτι ναζιστές Αμερικάνοι πήγαν και κάναν παρέλαση σε μια εβραϊκή γειτονιά. Και πήγε η υπόθεση στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, με συνήγορο που βάλαν οι ναζιστές τον πρόεδρο της Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, του Civil Liberty Union, και είπαν έχουμε δικαίωμα να την κάνουμε την πορεία. Αυτό δεν θα γινόταν ποτέ στην Ευρώπη, να αφήσει ευρωπαϊκό κράτος ναζί να κάνουν παρέλαση μπροστά στα θύματα των ναζί.

Οπότε, δηλαδή, η Ελλάδα μπαίνει και λίγο στο της γειτονιάς, «νοτιοανατολική Ευρώπη», και λίγο στο «νότια Ευρώπη» και στο «Ευρώπη». Αυτό λέω. Τώρα, βέβαια, είμαστε και σε μερικά πράγματα αδιανόητοι. Ξερω’γω όλα αυτά τα πράγματα με τα εθνικά πράγματα, το ότι δικάζεται ο Ρίχτερ και δεν δικάζεται ο Αμβρόσιος, είναι απίθανο. Αυτά είναι που λες καμιά φορά «αυτά μόνο στην Ελλάδα γίνονται».

Συνέδριο «Λογοκρισίες» | 17-19 Δεκεμβρίου | Αθήνα, Κέντρο Τεχνών Δήμου Αθηναίων (πρώην ΕΑΤ-ΕΣΑ) | http://logokrisies.wix.com/logokrisies | https://www.facebook.com/events/1680625768825510/




Ο ύπνος του Δικαίου: 17 χρόνια στο Ιμραλί

IMG_5780

Δυόμισι, πέντε, δεκαεφτά, είκοσι δύο χρόνια φυλακής πρέπει να έχουν νόημα. Αντέχονται μόνο αν έχουν νόημα. Οι μεγάλες θυσίες, οι θυσίες ζωής, γίνονται για ένα νόημα ζωής. Εδώ και 17 χρόνια ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, ο αρχηγός του PKK, βρίσκεται φυλακισμένος στο Ιμραλί, ένα νησί – φυλακή – στρατιωτική βάση στη Θάλασσα του Μαρμαρά. Καταδικασμένος ισόβια, προαυλιζόμενος δύο ώρες την ημέρα σε ένα μικρό ακάλυπτο σκεπασμένο με σύρμα, χωρίς μέσα ενημέρωσης, χωρίς δυνατότητα επισκεπτηρίου, χωρίς καμία επαφή με τους δικηγόρους του από το 2011, ο Οτσαλάν παραμένει ο ηγέτης των Κούρδων και οι δηλώσεις του ορίζουν το πλαίσιο της συζήτησης γύρω από το Κουρδικό ζήτημα.

Με μια Ευρώπη που καταδικάζει ασθενικά, αλλά βασικά στρέφει το βλέμμα αλλού, όταν πρόκειται για τις συνθήκες κράτησης του Οτσαλάν, εκείνος και οι δικηγόροι του έχουν διαλέξει το δρόμο του «δικαστικού ακτιβισμού» εντός και εκτός Τουρκίας. Αιτήσεις επί αιτήσεων, αγωγές, προσφυγές και πάλι από την αρχή. Για τη στέρηση των νόμιμων δικαιωμάτων του πρώτα ως κατηγορούμενου κι έπειτα ως κρατούμενου, για την τύφλωση και την αργοπορία της δικαιοσύνης ειδικά όταν πρόκειται για εκείνον, για την παραβίαση, εκ μέρους της Τουρκίας και αρκετών ακόμη χωρών, κάθε αρχής διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων γύρω από το πρόσωπό του, για την ανάδειξη του Κουρδικού ζητήματος και των συμφερόντων των μεγάλων καπιταλιστικών χωρών που ενεπλάκησαν και τελικά γιατί μια ζωή στη φυλακή έχει νόημα και ύπαρξη μόνο στο πλαίσιο ενός αγώνα ελευθερίας.

Όσο η Εμπρού Γκουνάι και ο Τζενγίζ Τσιτσέκ , οι Κούρδοι συνήγοροι του Οτσαλάν, μας περιέγραφαν τις νομικές, δικαστικές και αστυνομικές προσωπικές τους περιπέτειες, βλέπαμε σκηνές από τη Δίκη του Κάφκα να παίζονται στο φόντο. Πέντε και δυόμισι χρόνια προφυλακισμένοι αντίστοιχα, χωρίς ενοχοποιητικά στοιχεία, αναρωτιέμαι ποια πίστη έχουν ακόμη στο δικαιοδοτικό σύστημα. Αναρωτιέμαι, τι είναι εκείνο που τους κάνει να παραδέχονται χαμογελώντας, ότι είναι περίεργο να συναντήσεις πολιτικά δραστήριο Κούρδο που δεν έχει κάνει φυλακή και ότι ουσιαστικά δεν επέλεξαν να γίνουν αγωνιστές υπέρ της Κουρδικής αυτονομίας, αλλά γεννήθηκαν χωρίς άλλη επιλογή. Όταν παίρνουν στα χέρια τους, μια ακόμη εισαγγελική απάντηση που λέει ότι, λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών, δε θα φύγει ούτε σήμερα το καράβι για το Ιμραλί, αν και έξω έχει χαρά θεού, εκείνοι χαμογελούν και ετοιμάζουν την επόμενη αίτηση για την επόμενη βδομάδα. Η ένοπλη δράση έχει σταματήσει για την ώρα.

Σαράντα εκατομμύρια Κούρδοι ζουν χωρίς αυτοδιάθεση μέχρι και σήμερα, μοιρασμένοι σε 5 χώρες. Ο Οτσαλάν την οραματίστηκε και άρχισε να την επιδιώκει, χωρίς ειρηνικές ψευδαισθήσεις. Διώχθηκε από το τουρκικό κράτος, για την επαναστατική δράση του και ζήτησε πολιτικό άσυλο στην Ευρώπη. Αν ήταν Αφρικανός, θα του είχε δοθεί αμέσως το προστατευτικό καθεστώς και η περίπτωσή του θα χρησιμοποιούνταν σαν λάβαρο, σαν μια ακόμη απόδειξη της αδυναμίας των αφρικανικών κρατών να λειτουργήσουν δημοκρατικά, και συνεπώς της κατωτερότητά τους και της ανάγκης για δυτική κηδεμονία. Όμως είναι Κούρδος και η δράση του απειλεί την ακεραιότητα της Τουρκίας και το αμερικανικό παιχνίδι στη Μέση Ανατολή. Και τότε το Διεθνές Δίκαιο και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα κοιμούνται «τον ύπνο του δικαίου», αποκαλύπτοντας το αληθινό νόημα της φράσης.

Σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη πολιτικά στιγμή για την Τουρκία, λίγες μέρες πριν τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου και λίγες μέρες μετά την πολύνεκρη, δολοφονική επίθεση στη συγκέντρωση του HDP στην Άγκυρα, του κουρδικού κόμματος που κατάφερε να κερδίσει τη στήριξη ευρύτερης μερίδας της τουρκικής κοινωνίας, συναντήσαμε την Ebru Günay και τον Cengiz Çiçek, τους συνηγόρους του Οτσαλάν, οι οποίοι βρίσκονται στην Αθήνα επ’ ευκαιρία της εκδίκασης της αγωγής αποζημίωσης του Κούρδου ηγέτη κατά του Ελληνικού Δημοσίου, που θα γίνει στις 9 Νοεμβρίου 2015 στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών. Στην πραγματικότητα δεν βρίσκονται εδώ σαν Κούρδοι δικηγόροι, αλλά σαν Κούρδοι αγωνιστές, όπως θα διαπιστώσετε παρακάτω.

khalida

Η υπόθεση Οτσαλάν για τους Κούρδους

Ebru Günay: Εγώ είμαι δικηγόρος [και έτσι εμπλέκομαι στην υπόθεση], αλλά και για οποιονδήποτε άλλο που ζει μέσα στο Κουρδιστάν και βιώνει όλα αυτά που ζουν οι άνθρωποι εκεί, είναι αδύνατο να μείνει εκτός. Γεννιέσαι και μεγαλώνεις μέσα σε μία περιοχή που υπάρχει πόλεμος. Μεγαλώνεις με αυτή την ιδεολογία και αυτές τις πιέσεις του κράτους. Και γι’αυτό, όσο μεγαλώνεις έρχονται τα κομμάτια και ενώνονται, και καταλαβαίνεις ότι αυτό το ζήτημα και αυτός ο αγώνας δεν είναι κάποιος αγώνας που γίνεται άνευ λόγου. Και συμμετέχεις, και μπαίνεις μέσα σ’ αυτό κι εσύ.

Cengiz Çiçek: Νομίζω ότι κι εδώ [στην Ελλάδα] πρέπει να ισχύει το ίδιο με την Τουρκία και με όλο τον υπόλοιπο κόσμο: οι προσωπικές ιστορίες γίνονται λαϊκές ιστορίες. Επειδή γεννιέσαι Κούρδος, συμμερίζεσαι αριστερά και σοσιαλιστικά κόμματα και ιδεολογίες και παίρνεις μια τέτοια θέση, επειδή απλά γεννιέσαι έτσι. Ο κόσμος στον οποίο γεννιόμαστε μας αναγκάζει να είμαστε έτσι, δεν έχουμε και πολλές επιλογές να ζήσουμε διαφορετικά.

Εγώ είμαι από το Dersim και οι περισσότεροι πρόγονοί μου έχουν πεθάνει μέσα σε αυτό τον πόλεμο, τον πόλεμο για τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας. Ακόμη δεν γνωρίζουμε πού έχουν θαφτεί. Κι από τους παππούδες μας οι πρώτες ιστορίες που ακούγαμε ήταν για πόλεμο και θανάτους ανθρώπων. Αυτές τις ιστορίες της καταστροφής ακούγαμε. Κι όσο μεγαλώνεις και μπαίνεις και στο πανεπιστήμιο βλέπεις περισσότερο τον αγώνα που δίνει ο Κουρδικός λαός και συνειδητοποιείς καλύτερα για ποιό λόγο γίνεται αυτό. Κι έτσι, μεγαλώνοντας μ’ αυτές τις ιστορίες, γινόμαστε ακτιβιστές. Γιατί η μνήμη, οι ιστορίες που είχες ακούσει, και αυτά που μαθαίνεις, γίνονται ένα, και καθώς η ζωή συνεχίζεται έτσι, γίνεσαι κ εσύ ένα κομμάτι μέσα σε αυτό.

Και με τον Οτσαλάν έτσι συνδεόμαστε. Επειδή είναι ένας ηγέτης που βγάζει όλα αυτά που είχαμε στην μνήμη μας, όλη αυτή την καταπίεση, όλες αυτές τις ιστορίες, και προσπαθεί να μας ελευθερώσει.

Ebru Günay: Ο ηγέτης Αμπντουλάχ Οτσαλάν είναι ένας άνθρωπος που ολοκληρώνει και ξεσηκώνει το λαό να διεκδικήσει τα δικαιώματα και την ελευθερία του. Άρα κάπως έτσι κι εμείς ολοκληρωνόμαστε πηγαίνοντας στο δρόμο που εκείνος πήγαινε.

Cengiz Çiçek: Για να καταλάβετε, τα περισσότερα νέα παιδιά μεταξύ των Κούρδων έχουν σπουδάσει νομική, ώστε να μπορέσουν κάπως να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. Οι σπουδές νομικής είναι ένας τρόπος για να μπορέσεις να ψάξεις τα δικαιώματα που έχεις.

Η δίκη

Ebru Günay: Η δίκη έχει αντικείμενο την διεκδίκηση αποζημίωσης, αλλά η αποζημίωση είναι για μας μόνο συμβολική. Δεν το κάνουμε για τα χρήματα. Με αυτή τη δίκη θέλουμε να δείξουμε ότι έχουμε κάποια δικαιώματα, ότι έγιναν πολλές παραβιάσεις στη διάρκεια των ημερών που διαρκούσαν οι διαδικασίες μεταφοράς του Οτσαλάν από χώρα σε χώρα, και να καταδείξουμε τις δύσκολες συνθήκες που έζησε. Θέλουμε να προβάλουμε τα δικαιώματα που είχε, πόσο τον έβλαψαν και πόσες παραβιάσεις συνέβησαν αυτό το διάστημα.

Cengiz Çiçek: Εδώ και 17 χρόνια που ο ηγέτης μας είναι στη φυλακή, δεν σταματήσαμε να προσπαθούμε, ούτε εμείς, ούτε ο κ. Οτσαλάν. Όλο αυτό το χρονικό διάστημα, από το 1999 μέχρι το 2015, αυτό που προσπαθούμε να πετύχουμε κι εμείς και ο Οτσαλάν, είναι να καταδείξουμε ότι αυτές οι συνθήκες κράτησης είναι απαγορευμένες διεθνώς από το δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και αυτό να αποκαλυφθεί και να βγει προς τα έξω.

Οι συνθήκες κράτησής του όλα αυτά τα χρόνια είναι παράνομες, δεν έχουν καμία νόμιμη βάση. Στους νομικούς υπάρχει αυτή η φράση που λέει, ότι όταν το δέντρο είναι δηλητηριασμένο, τότε και το φρούτο που θα δώσει θα είναι δηλητηριασμένο. Δηλαδή αν θεωρήσουμε ότι ο τρόπος που συνελήφθη και φυλακίστηκε ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν είναι ένα δηλητηριασμένο δέντρο, τότε και οι συνθήκες στις οποίες ζει έκτοτε είναι δηλητηριασμένες, και η υπόθεση συνεχίζεται μολυσμένη από το ίδιο δηλητήριο.

Μέχρι τώρα, σε όλες τις αιτήσεις που έχουμε κάνει, και στην Τουρκία και διεθνώς, λέμε το ίδιο πράγμα: ότι οι συνθήκες κράτησή του πρέπει να είναι διαφορετικές. Ας πούμε, την πρώτη φορά που ο Οτσαλάν ήρθε στην Ελλάδα, στις 9 Οκτωβρίου 1999, δεν έγινε καμία νόμιμη διαδικασία γι’ αυτόν. Στη συνέχεια, σε Ιταλία, Ρωσία και μετά ξανά Ελλάδα, μετά Κένυα, μετά ξανά Ελλάδα, σε όλες αυτές τις χώρες που γύρισε, δεν του δόθηκε δικαίωμα να κάνει αίτημα ασύλου. Αν το δούμε από νομική σκοπιά, τον θεώρησαν σαν να μην υπάρχει. Σαν κάποιος άνθρωπος να μην υπήρχε, σαν να μην είχε περάσει αυτά τα σύνορα, να μην είχε μπει σε αυτές τις χώρες.

Αλλά γνωρίζουμε όλοι ότι τότε, ολόκληρη η Ευρώπη και η Τουρκία με τον Οτσαλάν κοιμόνταν και με τον Οτσαλάν ξυπνούσαν. Γνώριζαν πού είναι και τι κάνει. Δηλαδή, θέλω να πω ότι γνώριζαν ότι υπήρχε και πού ακριβώς βρισκόταν κάθε στιγμή, αλλά νομικά δεν υπήρχε πουθενά. Υπήρχε ένας άνθρωπος που γυρνούσε από χώρα σε χώρα στο περιθώριο του νόμου, και δεν καταγράφηκε πουθενά επίσημα.

Στην Αθήνα ανοίγουμε τη δικαστική υπόθεση καταγγέλλοντας την Κυβέρνηση της Ελλάδας και θα στραφούμε και κατά του Υπουργείου Οικονομικών (γιατί η αποζημίωση θα πληρωθεί από αυτούς). Την αποζημίωση την ζητάμε στα χαρτιά, αλλά στην πραγματικότητα αυτό που θέλουμε να δείξουμε είναι ότι η κυβέρνηση γνώριζε και παραβίασε τον νόμο. Και τελικά να αποδείξουμε ποιος ευθύνεται που είναι 17 χρόνια μέσα, ποιος το κανε αυτό. Επιδίωξή μας είναι να αποδείξουμε ότι καθώς τριγυρνούσε μεταξύ όλων αυτών των περιοχών, συντελέστηκε μια διεθνής παρανομία, τον θεώρησαν ανύπαρκτο.

Άλλωστε γνωρίζουμε ότι η Ελλάδα και ο ελληνικός λαός βρίσκονται σε οικονομική κρίση και ότι ο κουρδικός λαός με τον ελληνικό έχουν καλές σχέσεις. Την αποζημίωση δεν τη θέλει ούτε ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Ακόμη και στις δίκες που είχαμε ξεκινήσει στην Τουρκία, αφήναμε πάντα την αποζημίωση στην άκρη, ως κάτι δευτερεύον. Κι εμείς ως δικηγόροι του Οτσαλάν δε ζητήσαμε ποτέ να έχουμε κάποιο οικονομικό όφελος. Γι’αυτό, αν κερδίσουμε τη δίκη, θα δωρίσουμε το ποσό σε κάποια οργάνωση που να βοηθάει τον ελληνικό λαό. Δεν την έχουμε βρει ακόμη, αλλά για τέτοιο σκοπό θα τη δώσουμε.

IMG_5796

Οι ευθύνες της Ελλάδας

Ebru Günay: Δεν μπορούμε να ισχυριστούμε πως την ευθύνη την έχει αποκλειστικά η Ελλάδα. Κι αυτό το λέει και ο Οτσαλάν. Το σχέδιο είχε γίνει από τις μεγάλες δυνάμεις, μεταξύ των οποίων ήταν και η Αμερική. Και συμμετείχαν όλοι μαζί, αλλά η Ελλάδα και η Τουρκία είναι οι μόνες που φάνηκαν τελικά. Ο τότε πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ είπε μάλιστα «δεν καταλάβαμε γιατί μας έφεραν τελικά εδώ στην Τουρκία τον Οτσαλάν». Δεν γνώριζαν, γιατί ήταν περισσότερο ένα σχέδιο των μεγάλων δυνάμεων.

Δεν πιστεύουμε, λοιπόν, ότι φταίει μόνο η Ελλάδα. Τότε, το 1999 [άλλοι] προσπαθούσαν να οικοδομήσουν τη θέση τους στη Μ. Ανατολή, και αυτό το σχέδιο τους το χαλούσαν οι Κούρδοι και ο Οτσαλάν. Όπως μας είχε πει ο ίδιος σε μια συνάντησή μας, “είμαι ο άνθρωπος που χαλούσα τα σχέδια τους στη Μ. Ανατολή άρα έπρεπε κάπως να βγάλουν τους Κορδους από τη μέση, για να κρατήσουν τις ισορροπίες που ήθελαν αυτοί. Με βάση το σχέδιο των μεγάλων δυνάμεων, η Τουρκία και η Ελλάδα έπρεπε να έρθουν πιο κοντά και να μειωθεί όλη η ένταση μεταξύ τους, να έχουν καλύτερες σχέσεις, κι έπρεπε οι Κούρδοι να φύγουν από τη μέση. Και χρησιμοποίησαν τους Κούρδους για να παίξουν πιο άνετα το παιχνίδι τους.

Το γεγονός ότι τον πήραν μέσα από το [ελληνικό] προξενείο στην Κένυα και τον παρέδωσαν, δείχνει ότι υπήρχε ένα σχέδιο πίσω από αυτό. Συνυπολογίζοντάς τα όλα αυτά, δεν μπορούμε να λέμε ότι έφταιγε μόνο η Ελλάδα, η ευθύνη είναι περισσότερο διαμοιρασμένη.

Ο ρόλος άλλων χωρών

Ebru Günay: [Το ζήτημα πιθανών δικαστικών διεκδικήσεων και από άλλες χώρες] είναι περίπλοκο. Προσπαθούμε με βάση το δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και με βοήθεια από άλλες οργανώσεις να συζητηθεί το θέμα και εκεί. Αλλά επειδή νομικά δε φαίνεται πουθενά να πέρασε από αυτές τις χώρες, μόνο μέσω διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων μπορούμε να πούμε κάτι. Μέχρι και στην Αφρική τον πήγαν, για να βγει εκτός της Ευρώπης και να σταματήσουν να αναμειγνύονται και άλλες δυνάμεις και να αποδειχτούν κάποια πράγματα.

Cengiz Çiçek: Με αυτή τη δίκη και με άλλες άλλες που έχουν ανοιχτεί θέλουμε -και το θέλει και ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν- να δείξουμε ότι σε αυτή την ιστορία εμπλέκονται το καπιταλιστικό σύστημα και η Ε.Ε.. Θέλουμε να εκθέσουμε τα καπιταλιστικά συμφέροντα. Σκοπός του Οτσαλάν είναι να αποδειχτεί και να διαφανεί ότι συντελούνται ακραίες παραβιάσεις εντός του καπιταλιστικού συστήματος όταν αγγίζεις συμφέροντα άλλων χωρών.

Δε θέλουμε να μας παρεξηγήσετε και θέλουμε να γίνει πολύ σαφές ότι δε ισχυριζόμαστε πως μόνο η Ελλάδα φταίει για την παράδοση. Δεν θέλουμε να τιμωρήσουμε την Ελλάδα για κάτι, θέλουμε το θέμα να αναδειχτεί και να συζητηθεί σε πιο υψηλόβαθμο επίπεδο, να φανεί ότι κι άλλες χώρες είναι μπλεγμένες και έχουν ευθύνες.

Άλλωστε και ο κ. Οτσαλάν ξεχωρίζει πάντα το λαό από το κράτος και λέει ότι δεν πάνε αυτά τα δύο μαζί. Άλλο ο λαός, άλλο η κυβέρνηση. Οι συμφωνίες μεταξύ κρατών και κυβερνήσεων, που γίνονται με βάση τα συμφέροντά τους, είναι κάτι πολύ διαφορετικό από τις διεκδικήσεις των λαών. Ήταν επιδίωξη των κρατών η φυλάκιση του Οτσαλάν και η απομάκρυνση του PKK από τη μέση ή η αποδυνάμωσή του.

Αποδείχθηκε και στη Ροζαβά το πόση δύναμη έχουν οι Κούρδοι και πόσο κρατάει αυτός ο αγώνας. Αυτό είναι που η Αμερική και άλλες δυνάμεις προσπαθούσαν να μην αποδεχτεί, αλλά μερικά χρόνια αργότερα, τελικά αυτό γίνεται φανερό. Αυτό που φοβόντουσαν ήταν μια επανάσταση του Κούρδικου λαού μέσα στη Μ. Ανατολή. Αλλά για μας, αυτή η επανάσταση συνεχίζεται και θα συνεχίζεται, παρόλο που ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν είναι κρατούμενος. Στη Μέση Ανατολή οι Κούρδοι είναι οι μοναδικοί που πολεμούν τους φονταμενταλιστές.

Ebru Günay: Σε σύγκριση με την Ευρώπη, οι γυναίκες στη Μέση Ανατολή είναι κάποια βήματα πιο πίσω από τον άντρα. Κι αυτό που ο Οτσαλάν ήθελε να εφαρμόσει στη Μ. Ανατολή είναι να φαίνεται η γυναίκα περισσότερο και να είναι πιο μπροστά. Αυτό πιστεύουμε πως δεν μπορούσαν να αντέξουν στην Ανατολή. Σκεφτείτε ότι στις τέσσερις περιοχές όπου κατοικούν οι Κούρδοι, τον τελευταίο χρόνο είναι φανερό ότι οι γυναίκες είναι τόσο μπροστά σε όλες τις διαδηλώσεις, συμμετέχουν στα πάντα και πολεμάνε με τους τζιχαντιστές, κρατάνε τα όπλα και είναι μπροστάρισσες. Αυτό συμβολίζει και αποδεικνύει ότι μια γυναίκα μπορεί να έχει δυνάμεις και να κερδίσει πολλά πράγματα και δεν πρέπει να έρχεται δεύτερη.

Cengiz Çiçek: Αυτοί είναι περισσότερο οι λόγοι της κράτησης του Οτσαλάν.

4

Οι συνθήκες κράτησης του Οτσαλάν

Ebru Günay: Ο Οτσαλάν μένει σε ένα κελί 13 τμ. Όλες οι καθημερινές του ανάγκες -φαγητό, τουαλέτα, ύπνος- όλα καλύπτονται μέσα σε αυτά τα 13 τμ. Για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα του επέτρεπαν προαυλισμό για μισή ώρα το μεσημέρι και μισή ώρα το βράδυ. Τα τελευταία 2-3 χρόνια του δίνουν μία ώρα το πρωί και μία ώρα το απόγευμα. Μέχρι το 2005 είχε βιβλιοθήκη στο δωμάτιό του, αλλά μετά την πήραν από εκεί και του επιτρέπουν να έχει 3 βιβλία μαζί του. Δεν τον αφήνουν ποτέ να έχει τηλεφωνική επικοινωνία. Δεν του επιτρέπουν να στείλει γράμματα έξω. Και τα γράμματα που του παραδίδουν έχουν μόνο τον χαιρετισμό στην αρχή και το όνομα στο τέλος, και όλα τα υπόλοιπα τα μουτζουρώνουν για να μην τα διαβάσει. Τηλεόραση μέχρι το 2013 δεν υπήρχε στο κελί.

Cengiz Çiçek: Το θέμα, όμως, είναι για ποιο λόγο τον πήγανε στο Ιμραλί, σε ένα νησί στον Μαρμαρά.
Όταν τον πήγαν εκεί, πρόεδρος ήταν ο Ντεμιρέλ και είχε δηλώσει ότι «αν πάμε τον Οτσαλάν σε οποιαδήποτε φυλακή θα κάνουν συνέχεια διαδηλώσεις οι Κούρδοι και όσοι τον αγαπάνε». Υπάρχουν ένα σωρό ιστορικά παραδείγματα φυλακίσεων σε απομόνωση: Και ο Ναπολέων ήταν φυλακισμένος σε νησί και ο Μαντέλα στην απομόνωση, όπως και ο Γκουσμάν και οι κρατούμενοι στη Γερμανία που διεκδικούσαν την ελευθερία. Πίσω από όλες αυτές τις φυλακίσεις κρύβεται το ίδιο σκεπτικό: Ήθελαν να τους απομονώσουν. Σκεφτείτε ότι στο Ιμραλί έχει τόση πολλή υγρασία που δεν μπορείς να αναπνεύσεις εύκολα.

Οι συνθήκες είναι πολύ δύσκολες. Όταν πήγαν εκεί τον Οτσαλάν πήγαν και στρατό. Πάνω από 1.000 στρατιώτες είναι στο νησί. Σκεφτείτε ότι όταν πηγαίναμε εμείς για συνάντηση περνούσαμε ανάμεσα από στρατιώτες για να φτάσουμε. Και δεν μπορείς να πλησιάσεις το νησί σε απόσταση πιο κοντινή από 5 μίλια.

Εμείς ως δικηγόροι πηγαίνουμε σε όλους τους πολιτικούς κρατούμενους που είναι σε όλες τις τουρκικές φυλακές. Όποτε θέλουμε μπορούμε να τους επισκεφθούμε εκεί, επιτρέπεται να πάμε το πρωί και να φύγουμε το βράδυ. Ένας δικηγόρος έχει δικαίωμα να κάνει συναντήσεις με τον κρατούμενο που εκπροσωπεί, επί 40 ώρες την εβδομάδα. Εμάς μας είχε δοθεί δικαίωμα να συναντάμε τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν μία φορά την εβδομάδα για μία ώρα. Μέχρι το 2011 κάναμε χρήση αυτού του δικαιώματος, αν και είναι παράνομος αυτός ο περιορισμός, γιατί δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη στην τούρκικη νομοθεσία.

Από 2011 μέχρι σήμερα ούτε αυτό δεν υπάρχει πια. Κάθε βδομάδα κάνουμε αίτηση στον εισαγγελέα. Από ‘κει μας απαντάνε ότι το πλοίο έχει χαλάσει. Λένε ότι έχει πολύ αέρα και μεγάλα κύματα. Αλλά πας στη θάλασσα και βλέπεις ότι είναι όλα ήρεμα. Τώρα δεν ντρέπονται πια, μας λένε ότι ο καπετάνιος είναι άρρωστος και να μην έρθετε. Τόσο άσχημη αντιμετώπιση. Ο Οτσαλάν δεν μπορεί να συναντήσει ούτε την οικογένειά του. Κανονικά ο κάθε κρατούμενος μπορεί να ζητήσει 3 επισκέπτες, αλλά εκείνου ποτέ δεν του έδωσαν αυτό το δικαίωμα.

Από το 2011 και μετά ο Οτσαλάν δεν έχει συναντήσει κανέναν, εκτός από μια επιτροπή του HDP, σχετικά με την προσπάθεια ειρήνευσης. Οι συναντήσεις μαζί τους δεν ήταν προσωπικές, αλλά πολιτικές συναντήσεις με στόχο την επίλυση του κουρδικού ζητήματος. Από νομικής άποψης δεν υπάρχει δυνατότητα να κάνεις τέτοιες συναντήσεις. To HDP, μάλιστα, είχε πει ότι «κάνουμε αυτές τις συναντήσεις χωρίς να υπάρχει κάποιος νόμος, αλλά πρέπει να θεμελιώσετε κάποιο νομικό πλαίσιο, ώστε αύριο μεθαύριο, όταν τελειώσουν οι συναντήσεις να μη μας βάλετε και εμάς φυλακή, επειδή δήθεν βρεθήκαμε παράνομα μαζί του».

Σας δίνουμε αυτά τα παραδείγματα για να καταλάβετε ότι η νομοθεσία δεν έχει καμία σημασία στην περίπτωση του Αμπντουλάχ Οτσαλάν και δεν του δίνουν κανένα δικαίωμα από αυτά που δικαιούται νομικά.

Από το 2011 και μετά οι δικηγόροι δεν μπορούμε να επικοινωνήσουμε μαζί του. Δεν ξέρουμε τι σκέφτεται. Γράφουμε γράμματα αλλά δεν ξέρουμε αν τα έχει πάρει και τα έχει διαβάσει. Θέλουμε να μάθουμε για την υγεία του αλλά δεν μπορούμε να μάθουμε.

Σκεφτείτε ότι ένας κρατούμενος έχει δικαίωμα να διαβάζει εφημερίδες, είναι ένα μέσο ενημέρωσης που έχει δικαίωμα όλος ο κόσμος να το χρησιμοποιεί για να μαθαίνει τι γίνεται. Μέχρι και το 2011 που τον επισκεπτόμασταν, του πηγαίναμε και εφημερίδες. Πολλές φορές έκοβαν τα σημαντικά πολιτικά ζητήματα και του τις έδιναν έτσι κομμένες. Σκεφτείτε ότι άφηναν μόνο τις αθλητικές και τις καλλιτεχνικές ειδήσεις, 2-3 σελίδες μόνο του άφηναν. Αλλά ο ίδιος μας είχε πει «ας μην προσπαθούν με τέτοια μικρά πράγματα να μου τσακίσουν το ηθικό γιατί δε θα το καταφέρουν. Εγώ είμαι δυνατός άνθρωπος και δεν μπορούν με τέτοια μικρά να με χτυπήσουν».

Η τυφλή δικαιοσύνη

Ebru Günay: Η μεγάλη δίκη για τον Οτσαλάν στην Τουρκία έχει ολοκληρωθεί. Αλλά μένει ανοιχτό το θέμα των συνθηκών κράτησης, που είναι τελείως αντίθετες με τη νομοθεσία. Μέχρι και τώρα αυτό που ζούμε είναι παράνομο. Έχουμε κάνει αιτήσεις για όλα. Αλλά όταν πρόκειται για τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν όλοι οι εισαγγελείς και όλοι οι νόμοι λειτουργούν πολύ αργά.

Για παράδειγμα, είχαμε κάνει αίτηση για την απαγόρευση να βλέπει δικηγόρους, το οποίο απορρίφθηκε πριν από λίγες μέρες. Υπάρχουν κάποιες αιτήσεις που έχουμε κάνει, όπως η μια αίτησή μας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που λέγαμε ότι είναι πολύ επείγον να δούμε τον Οτσαλάν και ότι δε μας δίνουν το δικαίωμα παρόλο που υπάρχει νόμος. Η αίτηση με την αιτιολογία ότι είναι πολύ επείγον, έγινε πριν από 2 χρόνια επείγον και η απάντηση μας ήρθε πριν από ένα μήνα.

Cengiz Çiçek: Για τη δίκη που θα γίνει τώρα στην Ελλάδα εγώ του έστειλα ένα γράμμα πριν από ένα-ενάμιση μήνα. Του έλεγα ότι θα ερχόμασταν στη Ελλάδα και ότι είναι αυτή η δίκη και ρωτούσα πώς θέλει να κινηθούμε. Αλλά το γράμμα είναι σαν να πήγε σε μια μαύρη τρύπα και δεν πήρα απάντηση ποτέ.

Απαγορεύεται επίσης η κυκλοφορία των βιβλίων του. Έχει γράψει βιβλία, συνολικής έκτασης πάνω από 10.000 σελίδες. Κάποια από αυτά έχουν γραφτεί πριν τη φυλακή και κάποια άλλα είναι οι καταθέσεις του προς τους εισαγγελείς, στις οποίες εξηγεί τους λόγους της κράτησής του. Όλα αυτά τα έχουν πάρει και τα έχουν δημοσιεύσει διάφοροι εκδότες, αλλά στη συνέχεια απαγορευόταν η κυκλοφορία τους.

Ebru Günay: Αφού η Ε.Ε. και τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά δικαστήρια θεωρούν κανονικό να μη βρισκόμαστε με τον Οτσαλάν, είναι προφανές ότι υπάρχουν πολιτικά συμφέροντα και πως για να κρατήσουν τις ισορροπίες τους, παραβλέπουν κάποια πράγματα που γίνονται. Ας πούμε, η Ε.Ε. πολλές φορές δίνει οδηγίες για τις πράγματα που πρέπει να γίνουν στην Τουρκία, αλλά ανάμεσα σε αυτά δεν υπάρχουν ποτέ συστάσεις για τις συνθήκες κράτησης του Οτσαλάν.

Cengiz Çiçek: Κι αυτό γιατί, όπως φαίνεται, η ιδεολογία του Οτσαλαν είναι σαν μια απειλή. Γι’ αυτό δεν έχει σημασία αν μιλάμε για Τουρκία, Γερμανία ή για άλλες χώρες. Όταν μιλάμε για το καπιταλιστικό σύστημα, όσες χώρες είναι κομμάτι του, είναι αντίθετες με τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν.

Σε κάποια φάση είχαν ξεκινήσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ε.Ε. και στην Τουρκία. Υπάρχουν συνθήκες που ορίζουν ότι για να γίνει μια χώρα δεκτή στην Ε.Ε. υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις, μία από τις οποίες είναι το να είναι δημοκρατική. Η μεγαλύτερη απόδειξη για το ότι δεν υπάρχει δημοκρατία στην Τουρκία είναι το Ιμραλί. Κι εμείς απορούμε, για ποιά δημοκρατία μιλάει η Ε.Ε. όταν δεν μιλάει καθόλου για τις συνθήκες στο Ιμραλί. Η Τουρκία δεν θα είχε το θάρρος να επιβάλει τέτοιες συνθήκες κράτησης και να φέρεται έτσι στον Οτσαλαν, αν δεν είχε πίσω της Αγγλία, Αμερική και όλο το καπιταλιστικό σύστημα.

Τα τουρκικά κελιά

Ebru Günay: Στο Ιμραλί κρατούνται άλλα 5 άτομα, σε διαφορετικά κελιά. Και γι’ αυτούς έχουμε ξεκινήσει δικαστικούς αγώνες, γιατί είναι σε απομόνωση. Είναι κι αυτοί πολιτικοί κρατούμενοι, από το PKK, που βρίσκονται στη φυλακή επί 20-25 χρόνια ο καθένας. Όσο κρατούνταν σε άλλες φυλακές πηγαίναμε και τους βλέπαμε. Από τις 17 Μαρτίου που μεταφέρθηκαν εκεί, είναι σαν να κόπηκαν τα πάντα με ένα μαχαίρι, δεν μπορούμε να τους δούμε ούτε να μιλήσουμε μαζί τους.

Cengiz Çiçek: Αυτούς τους πέντε τους αλλάξαν με άλλους, τους οποίους επίσης δεν μπορούσαμε να τους δούμε όσο ήταν εκεί. Τώρα συναντάμε αυτούς που βγήκαν από το Ιμραλί και δεν μπορούμε να επικοινωνήσουμε με τους καινούριους που μπήκαν.

Ebru Günay: Όταν βγαίνουν από το Ιμραλί μπορούν να έχουν τηλέφωνο και να βλέπουν τις οικογένειές τους. Στο Ιμραλί, όχι.

Οι πρώτοι άλλοι κρατούμενοι οδηγήθηκαν εκεί στις 17 Νοεμβρίου 2009. Μέχρι τότε ο Οτσαλάν ήταν τελείως μόνος εκεί. Οι συναντήσεις μαζί του γίνονταν σε ένα γραφείο και ανάμεσα μας υπήρχε απόσταση ενός-ενάμιση μέτρου. Απαγορευόταν να τον ακουμπήσουμε, να χαιρετηθούμε, να κάνουμε οτιδήποτε. Απαγορευόταν να του δώσουμε ή να μας δώσει κάποιο έγγραφο, ακόμη και νομικό.

Από την αρχή και μέχρι το τέλος της συνάντησης, υπήρχε κάποιος υπάλληλος που μαγνητοφωνούσε τα πάντα. Στη νομοθεσία δεν υπάρχει αυτό και απαγορεύεται. Πολλές φορές κάποιος υπάλληλος άφηνε ανοιχτή την πόρτα και μας άκουγε από πίσω καθ’όλη τη διάρκεια της συνάντησης. Κάποιες φορές έμπαινε και μεσα, απλά εμείς τον βγάζαμε έξω.

Μετά τις 17 Νοεμβρίου 2009 αυτό άλλαξε και θα σας εξηγήσει ο Cengiz πώς άλλαξε.

Cengiz Çiçek: Στην Τουρκία υπάρχουν διάφορες κατηγορίες κρατουμένων. Στην κατηγορία Ε μπορούν να μείνουν 8-20 άτομα μαζί. Υπάρχουν επίσης κατηγορίες L, M, D, όπου μπορεί να μείνουν από 3 άτομα και πάνω. Από το 2000 έχουμε την κατηγορία F. Μετά τις 19 Δεκεμβρίου 2000 που σκοτώθηκαν πολλά άτομα στις φυλακές, οι περισσότεροι είχαν ξεσηκωθεί για τις συνθήκες κράτησης στα κελιά κατηγορίας F. Κανονικά σε αυτή την κατηγορία έβαζαν 3 άτομα. Προσπαθούσαν να απομονώσουν τους πολιτικούς κρατούμενους, να τους απομακρύνουν από τον τρόπο σκέψης τους. Δεν ήθελαν να ελπίζουν ή να περιμένουν κάτι. Στον αγώνα που έδωσαν για να καταργηθεί αυτή η κατηγορία κράτησης, έχασαν τη ζωή τους, χωρίς υπερβολή, πάνω από 100 άτομα.

Σκεφτείτε ότι παρόλο που θεωρούνταν απαράδεκτες οι συνθήκες κράτησης της κατηγορίας F, οι συνθήκες στις οποίες ζούσε μέχρι το 2009 ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν ήταν χειρότερες κι από αυτές. Ήταν τελείως μόνος του σε ένα κελί. Οι συνθήκες αυτής της φυλακής δεν υπάρχουν πουθενά αλλού, όλα είχαν φτιαχτεί ειδικά για τον Οτσαλάν για να τον δυσκολέψουν όσο γίνεται περισσότερο.

Μετά το 2009 άλλαξαν το κελί του, το προσάρμοσαν περισσότερο στην κατηγορία F. Από το 2009 μέχρι σήμερα τα αιτήματά μας για την βελτίωση των συνθηκών κράτησής του είναι αυτές να μοιάζουν περισσότερο στην κατηγορία F. Ως δικηγόροι μπορούμε να επισκεπτόμαστε κρατουμένους αυτής της κατηγορίας στις άλλες φυλακές.

Φανταστείτε ότι σε αυτή την κατηγορία, αν είστε εσείς κρατούμενη καθόμαστε σε ένα τραπέζι, η καρέκλα σας είναι εδώ [μπροστά μου] και μπορούμε να αγκαλιαστούμε, να δώσουμε τα χέρια, να ρωτήσουμε «πώς είστε», ενώ είναι κλειστές οι πόρτες και δεν μπορεί ν μας ακούσει κανένας. Ενώ στο Ιμραλί, μετά το 2009, ένωσαν δύο κελιά και στον χώρο συνάντησης υπάρχουν δύο τραπέζια ανάμεσα στον δικηγόρο και τον κρατούμενο. Στην συνάντησή μας μαζί του, αν άπλωνες το χέρι σου δεν έφτανες να τον ακουμπήσεις. Λόγω απόστασης έπρεπε επίσης να φωνάζεις για να συζητήσεις, κάτι που δεν είναι καλό για την ψυχολογία του κρατουμένου, αλλά γινόταν και για να μπορούν να ακούν εκείνοι τι λέγαμε. Εμείς τους λέγαμε πως δεν υπήρχε λόγος να το κάνουν αυτό, αφού έτσι κι αλλιώς υπήρχε ένας υπάλληλός τους ανάμεσά μας που ηχογραφούσε τα πάντα.

Στις συναντήσεις αυτές δεν μπορείς να ακουμπήσεις, δεν μπορείς να δώσεις στον κρατούμενο κάποιο έγγραφο. Επίσης δεν επιτρέπεται να παραδίδονται γράμματα στον κρατούμενο Οτσαλάν. Δυο-τρεις φορές, ωστόσο, που του στάλθηκαν υβριστικές και επιθετικές επιστολές, του τις έδωσαν, για να τον επηρεάσουν αρνητικά. Του επιτρέπουν, επίσης πολλές φορές να λαμβάνει επιλεγμένες επιστολές από άλλους πολιτικούς κρατουμένους σε άλλες φυλακές.

Σε μια συνάντησή μου με τον Οτσαλάν, ο ίδιος μου ανέφερε 7-8 ονόματα πολιτικών κρατουμένων του PKK που κρατούνται σε άλλες φυλακές και μου ζήτησε να τους στείλω τα χαιρετίσματά του και να τους πω ότι είχε λάβει τις επιστολές τους. Κανονικά μας απαγορεύεται να κρατάμε σημειώσεις από τις συναντήσεις μας με τον Οτσαλάν, και να τις παίρνουμε μαζί μας εκτός φυλακής. Αλλά επειδή δεν θα μπορούσα να θυμάμαι όλα αυτά τα ονόματα τα σημείωσα σε ένα άδειο χαρτί. Το μετάνιωσα αμέσως, γιατί συνειδητοποίησα ότι δεν θα με άφηναν να πάρω το χαρτί μου, αλλά ο κ. Οτσαλάν επέμεινε να τα γράψω, αφού δεν ήταν κάτι κακό ή μυστικό, ήταν απλώς μια λίστα με ονόματα. Αλλά με το που σηκώθηκα για να βγω, ο υπάλληλος μου το κατάσχεσε. Αυτό είναι ενδεικτικό των κακών συνθηκών.

Ebru Günay: Για να επισκεφτούμε τη φυλακή στο νησί, πρέπει να κάνουμε αίτηση στον εισαγγελέα μία μέρα νωρίτερα, επειδή είναι στρατιωτική περιοχή και απαγορεύεται η πρόσβαση. Το γραφείο μας είναι στην Κωνσταντινούπολη και πηγαίνουμε μέσω Προύσας, απ’όπου παίρνουμε το καράβι για το Ιμραλί. Μέχρι να φτάσουμε εκεί πολλές φορές δεν μας λένε αν θα μας επιτραπεί να πάμε τελικά στο νησί ή όχι.

Κάθε φορά για να πάμε ξυπνάμε στις 3.00 τα ξημερώματα, για να ταξιδέψουμε ως την Προύσα. Αν τελικά είναι να ταξιδέψει το καράβι για το νησί, μας παραλαμβάνουν οι στρατιώτες κατά τις 8.30-9.00 και μας βάζουν μέσα με ένα στρατιωτικό λεωφορείο. Μαζί μας μπορούμε να πάρουμε μόνο μια εφημερίδα ή ένα βιβλίο που μπορούμε να του παραδώσουμε, όχι κάποιον φάκελο ή κάτι άλλο, ενώ δεν επιτρέπεται να φοράμε ούτε ρολόι. Ο έλεγχος είναι εξονυχιστικός, σαν να είμαστε κρατούμενοι. Μας κάνουν σωματικό έλεγχο και μας γδύνουν από τη μέση και πάνω και μετά από τη μέση και κάτω. Εμένα, επειδή έχω πολλά και μακριά μαλλιά, με ψάχνουν πολλές φορές μήπως έχω κρύψει κάτι μέσα.

Cengiz Çiçek: Και καλά εκείνη, αλλά ψάχνουν κι εμένα, που είναι γελοίο, γιατί τι μπορώ να κρύψω σε αυτά τα μαλλιά;

Ebru Günay: Τα μπουφάν μας τα περνάνε από ένα μηχάνημα. Μετά οδηγούμαστε στο Ιμραλί με το καράβι, η διαδρομή κρατάει 2,5 ώρες και αμέσως μόλις φτάνουμε ξαναπερνάμε από έναν ίδιο έλεγχο. Μας οδηγούν στο κτίριο της φυλακής όπου ξαναπερνάμε άλλον έναν ίδιο έλεγχο. Εγώ που φοράω γυαλιά, δεν μου επιτρέπεται να τα φοράω μέσα στη συνάντηση. Στην διάρκεια της παραμονής μας εκεί χάνουμε οποιαδήποτε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο. Και κάθε φορά που πρέπει να πάμε σε κάποιο σημείο ξαναπερνάμε από άλλον ένα έλεγχο. Για να φύγουμε από το νησί ξαναπερνάμε τους ίδιους ελέγχους σε κάθε σημείο.

Αυτό στο οποίο καταλήγω είναι ότι οι ίδιοι δεν εμπιστεύονται ούτε τους υπαλλήλους τους, γι’αυτό επαναλαμβάνουν τόσους ελέγχους. Κι αν αμφισβητήσουμε οποιοδήποτε κομμάτι της διαδικασίας ελέγχου, μας λένε ότι αν θέλουμε να περάσουμε μέσα, πρέπει να το αποδεχτούμε. Κι έτσι είμαστε αναγκασμένοι να τα αποδεχτούμε όλα αυτά.

Cengiz Çiçek: Κι έτσι κάθε επίσκεψή μας στις φυλακές είναι μια διαδικασία που κρατάει 22 ώρες από τη στιγμή που θα ξυπνήσουμε μέχρι την ώρα που θα γυρίσουμε στο σπίτι, στη 1.00 τα ξημερώματα της επόμενης μέρας. Για έναν δικηγόρο που θέλει να συναντήσει τον πελάτη του, αυτό είναι ένα ψυχολογικό και σωματικό βασανιστήριο. Και δεν είναι το μόνο, Στο σημείο άφιξής μας στο νησί, οι στρατιωτικοί έχουν δείξει μαχαίρι στην Εμπρού κι εμένα μου έχουν κάνει [τη γνωστή απειλητική] χειρονομία με το κόψιμο του λαιμού.

Ebru Günay: Κι όλα αυτά συμβαίνουν στις περιπτώσεις που καταφέρνουμε να συναντηθούμε με τον Οτσαλάν. Πολλές φορές δεν φτάνουμε καν ως εκεί. Φτάνουμε μέχρι το καράβι, κάποιες φορές μπαίνουμε και στο καράβι, κάνουμε δυο ώρες δρόμο και, λίγο πριν φτάσουμε στο νησί, μας γυρνάνε πίσω. Εκεί καταλαβαίνεις κατευθείαν ότι το θέμα δεν είναι αν μπορεί αν πάει το καράβι ή όχι, αλλά είναι η δική τους θέληση να μην μας αφήσουν να πάμε.

2

Το να είσαι δικηγόρος του Οτσαλάν ή ακτιβιστής

Cengiz Çiçek: Μας συνέλαβαν και τους δύο το 2011. Στη δική μου σύλληψη ήμασταν συνολικά 46 δικηγόροι, εκ των οποίων οι 36 τελικά φυλακιστήκαμε. Κρατηθήκαμε ως μέλη του KGK [αρχικά της Ενότητας Κουρδικού Λαού, που αποτελεί μετονομασία του PKK], αν και αυτό συνέβη σε μια περίοδο που οι περισσότεροι Κούρδοι (πολιτικοί, δήμαρχοι, δημοσιογράφοι) συλλαμβάνονταν έτσι κι αλλιώς και οδηγούνταν στα κρατητήρια. Αυτό που προσπάθησαν αν κάνουν τότε οι Τούρκοι ήταν να θέσουν υπό κράτηση και να αποδυναμώσουν όλους εκείνους που δούλευαν δημοκρατικά και διεκδικούσαν το δίκιο τους. Κι αυτό είχε συμβεί σε συνεργασία με τον [ιμάμη] Φετουλάχ Γκιουλέν, με τον οποίο τώρα έχουν διαμάχη.

Εμάς τους δικηγόρους μας είχαν κατηγορήσει ότι μεσολαβούσαμε μεταξύ Οτσαλάν και PKK μεταφέρονταν πληροφορίες από τις συναντήσεις μας μαζί του. Όμως, βάσει της τουρκικής νομοθεσίας απαγορεύεται να παρακολουθούνται οι συνομιλίες μεταξύ κρατουμένων και των δικηγόρων τους. Αν υπάρχουν υποψίες ότι σχεδιάζουν κάτι κακό και γίνεται παρακολούθηση, αυτές οι παρακολουθήσεις δεν μπορούν να αποτελέσουν τεκμήριο σε μια δίκη. Επιτρέπεται η παρακολούθηση μόνο για την αποτροπή τυχόν τρομοκρατικών σχεδίων, διαφορετικά απαγορεύεται.

Στην περίπτωση της σύλληψής μας, το κράτος και παρακολούθησε και κατέγραψε συνομιλίες και έστησε δίκη βασισμένη στις συνομιλίες μας. Αυτό είναι κάτι που γίνεται για πρώτη φορά στην Τουρκία. Σε αυτή την υπόθεση απειλούμαστε με 20 χρόνια κάθειρξη και το δικαστήριο έχει προγραμματιστεί για τις 22 Νοεμβρίου. Το μοναδικό αποδεικτικό που έχουν είναι οι συναντήσεις μας με τον Οτσαλάν. Αλλά όλο αυτό γίνεται για να πλήξουν τον Οτσαλάν, όχι εμάς. Ο Ερντογάν που τότε ήταν πρωθυπουργός μας είχε κατονομάσει σε ομιλία του.

Ακόμη κι αυτό για το οποίο κατηγορούμαστε είναι αλήθεια, αν δηλαδή μεταφέρουμε πληροφορίες μεταξύ του Οτσαλάν και του PKK, αυτό είναι κάτι που μπορούν να το σταματήσουν. Αφού παρακολουθούμαστε και γνωρίζουν κάθε βήμα που κάνουμε. Αν προσπαθήσω να μεταφέρω πληροφορίες στο Κάντι, όπου είναι οι αντάρτες του PKK, μπορούν να με σταματήσουν και να με συλλάβουν όποτε θέλουν. Και δεν ζούμε σε τίποτα υπόγειες κρυψώνες, γνωρίζουν το σπίτι μας, το γραφείο μας, τα πάντα. Αν προσπαθήσουμε να μεταφέρουμε πληροφορίες με άλλους τρόπους μπορούν να το διαπιστώσουν. Αλλά στην πράξη δεν συμβαίνει αυτό, οπότε έρχεται το κράτος και μας κατηγορεί με βάση όσα έχουμε συζητήσει με τον Οτσαλάν. Το κράτος δρά εντελώς παράνομα εδώ.

Μετά από αυτή τη σύλληψη έμεινα 2,5 χρόνια στη φυλακή 2011 με Μάρτιο 2014. Η Εμπρού έμεινε περισσότερο από μένα, της έδωσαν μεγαλύτερη αξία [(αστειεύεται)]. Αλλά στα μέρη μας έτσι κι αλλιώς όταν κάποιος δεν έχει κάνει φυλακή αναρωτιόμαστε «πώς κι έτσι;».

Ebru Günay: Μεταξύ των Κούρδων που συμμετέχουν στον αγώνα, είναι ελάχιστοι εκείνοι που δεν έχουν συλληφθεί ή και βασανιστεί.

Cengiz Çiçek: Το κουρδικό ζήτημα πήρε πολλά αλλά έδωσε και πολλά στον κουρδικό λαό. Στη φυλακή όταν με φώναξαν και που ανακοίνωσαν ότι θα αποφυλακιζόμουν, ήμουν στο κελί με έναν φίλο μου, τον Σερκέτ, που ήταν ήδη 22 χρόνια μέσα. Τώρα κοντεύει τα 24. Όταν αποφυλακίστηκα αντί να χαρώ για την ελευθερία μου ντρεπόμουν μου άφηνα τον Σερκέτ μέσα να μετράει 22 χρόνια ενώ εγώ είχα βγει στα 2,5. Δίπλα σε τέτοιους ανθρώπους ντρέπεσαι και να χαρείς. Τόσο δύσκολα είναι τα πράγματα.

Ebru Günay: Εγώ κρατήθηκα στις 14 Απριλίου του 2009, με μια πρώτη επιχείρηση ομαδικής σύλληψης 52 ανθρώπων, από τους οποίους οι 51 φυλακίστηκαν τελικά. Μετά ακολούθησαν κι άλλες συλλήψεις, και οι φυλακίσεις ανήλθαν σε συνολικά 109. Μεταξύ των 109 ήμασταν 6 δικηγόροι. Το παράξενο στοιχείο της δίκης που ακολούθησε ήταν ότι στον φάκελό μας περισσότερο ασχολήθηκαν με αυτούς που είχαν κουρδική ταυτότητα παρά με εμάς ως δικηγόρους.

Μέσα στον φάκελο υπήρχαν πολλές οργανώσεις που συμμετείχαν στο Δημοκρατικό Λαϊκό Κόμμα, όπως μια οργάνωση για τις Κούρδισσες γυναίκες, καθώς και κάποιοι δήμαρχοι, σημαντικά ονόματα, όλοι πολιτικοί κρατούμενοι ή άνθρωποι που συνελήφθησαν επειδή είχαν συμμετάσχει σε πολιτικές δράσεις (π.χ. στις διαδηλώσεις για τον εορτασμό της Ημέρας της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου). Ένας από τους λόγους της δικής μου κράτησης ήταν επίσης ότι πηγαινοερχόμουν στο Ιμραλί και ότι μετέφερα πληροφορίες μεταξύ KGK και Ιμραλί.

Εγώ κρατήθηκα για 5 χρόνια στη φυλακή. Όλοι όσοι είχαμε κρατηθεί τότε ζητούσαμε να δώσουμε κατάθεση στην μητρική μας γλώσσα, τα κουρδικά, αλλά επειδή η γλώσσα μας δεν αναγνωρίζεται στην τουρκική νομοθεσία, περιμέναμε για χρόνια χωρίς να μπορούμε να δώσουμε καταθέσεις. Κι από το 2009 που άρχισε η κράτησή μου, μόλις το 2013 τελικά κατάφερα να δώσω την κατάθεσή μου. Ήμουν, όμως, από τους τυχερούς που κατάφεραν να καταθέσουν στα κουρδικά γιατί στο μεταξύ είχε βγει ένας νόμος που σου επέτρεπε να δώσεις κατάθεση στη μητρική σου γλώσσα.

Η δίκη μας είναι σε εξέλιξη. Αποφυλακιστήκαμε στο μεταξύ επειδή υπερβήκαμε τα 5 χρόνια που είναι το όριο κράτησης χωρίς δικαστική απόφαση.

Στην κάλπη, μετά τις επιθέσεις

Cengiz Çiçek: [Στις τελευταίες εκλογές] οι Κούρδοι πέρασαν για πρώτη φορά το ποσοστό 10% που απαιτείται για να μπουν στη Βουλή, το οποίο έτσι κι αλλιώς είχε τεθεί για να μην καταφέρουν να μπουν ποτέ. Κι έτσι είναι η πρώτη φορά μετά από 13 χρόνια, που το ΑΚP δεν έχει αυτοδυναμία και επίσης ο Ερντογάν δεν μπορεί πλέον να επανεκλεγεί πρόεδρος, όπως σχεδιαζόταν.

Κι ένα ακόμη ιστορικό αποτέλεσμα που επέφεραν οι τελευταίες εκλογές αφορά την ίδια την ύπαρξη των Κούρδων. Όταν συστάθηκε το τουρκικό κράτος, δεν έγινε αποδεκτή η ύπαρξη των Κούρδων και δεν μετρήθηκαν στον πληθυσμό. Το τουρκικό κράτος δεν μπορούσε να αποδεχτεί ότι υπάρχουν Κούρδοι και ότι έχουν τόση δύναμη. Το ότι πέρασαν το 10% στις εκλογές σημαίνει ότι υπάρχουν Κούρδοι και το αποδείξανε.

Και μια δεύτερη ιστορική συνέπεια έχει να κάνει με όλα τα καθεστωτικά κόμματα, όχι μόνο το AKP, αλλά και το GHP και άλλα κόμματα, που σχετίζονται με τις τελευταίες επιθέσεις. Ο στόχος [των τελευταίων επιθέσεων στην Τουρκία] είναι να ωθήσουν τους Κούρδους να πάρουν τα όπλα και να κάνουν ένοπλο αγώνα. Κι όταν εμπλέκεσαι σε ένοπλο αγώνα πιο εύκολα απομονώνεσαι παρά βρίσκεις συμπαραστάτες. Είναι αυτό που λένε πάντα: «Ήρθαν αυτοί [οι Κούρδοι] και θέλουν να διχάσουν το κράτος» ή «ήρθαν οι τρομοκράτες και θέλουν να χαλάσουν την ηρεμία μας». Ετσι προαπαθούν να σε αποδυναμώσουν και να σε βγάλουν εκτός Βουλής.

Αλλά, όπως είπαμε και στην αρχή αυτής της συζήτησης, οι Κούρδοι, τόσο στην Τουρκία όσο και γενικά στη Μέση Ανατολή δεν προσπαθούν μόνο να δείξουν ότι υπάρχουν οι ίδιοι αλλά αγωνίζονται για τον εκδημοκρατισμό των χωρών όπου ζουν. Όσοι βλέπουν την δημοκρατική πλευρά του κουρδικού λαού – τα σοσιαλιστικά κινήματα, τις γυναικείες και τις άλλες οργανώσεις- είναι όλοι στο πλευρό των Κούρδων σήμερα. Κι αυτό φανταστείτε το σαν μια χιονοστιβάδα που όσο προχωράει μεγαλώνει.

Έχουμε φτάσει σε τέτοιο σημείο, που οι άνθρωποι που έχουν ενταχθεί στο HDP πιέζουν την Τουρκία να γίνει πιο δημοκρατική χώρα, να κάνει κάποια βήματα εκδημοκρατισμού. Όλο και περισσότεροι Τούρκοι συμμετέχουν σε αυτόν τον αγώνα και αυτός ενδυναμώνεται. Κι αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι οι Κούρδοι δεν πήραν ψήφους μόνο από τις κουρδικές περιοχές αλλά ακόμη και από τις παραλίες του Αιγαίου που είναι Τούρκοι, από διαφορετικές θρησκείες, όπως οι Αλεβίτες, από ηθοποιούς και τραγουδιστές, δηλαδή αποτελεί μια ελπίδα για δημοκρατία, ένας δρόμος για τον εκδημοκρατισμό της κοινωνίας. Κι αν το κοιτάξουμε από αυτή τη σκοπιά, προκαλεί φόβο στις άλλες πολιτικές δυνάμεις που δεν το θέλουν και προσπαθούν να το εμποδίσουν.

Για παράδειγμα, αυτό έγινε πολύ εμφανές από το γεγονός ότι για πρώτη φορά ακούστηκε τόσο πολύ διεθνώς ο φετινός εορτασμός της επετείου της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Γιατί ο αγώνας που δίνουν οι Κούρδοι περιλαμβάνει και την προσπάθεια να ακουστούν και να ξεκαθαριστούν οι ιστορίες κι άλλων λαών που έχουν υποφέρει στην περιοχή, όπως οι Αρμένιοι.

Για παράδειγμα, εκτός από τους σιίτες και σουνίτες υπάρχουν και οι αλεβίτες μουσουλμάνοι -όπως είμαι κι εγώ- αλλά αυτό δεν το δέχεται η Τουρκία. Μας δείχνουν ως μη μουσουλμάνους, επειδή δεν προσευχόμαστε σε τζαμιά, αλλά για πρώτη φορά το HDP έδωσε τη δυνατότητα στους αλεβίτες να εκφραστούν και να μιλήσουν για τη θρησκεία τους και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους.

Όσο μεγάλωνε το HDP, έδινε φωνή σε όσους είχε καταπιέσει το τουρκικό κράτος στα 90 χρόνια της ύπαρξης του. Για παράδειγμα οι τσιγγάνοι που είναι στο περιθώριο σε όλη την Ευρώπη, απέκτησαν πλέον φωνή μέσω του HDP και μάλιστα ακόμη και το GHP [που είναι καθεστωτικό] έβαλε υποψήφιο τσιγγάνο για να δείξει ότι αναγνωρίζει πως έχουν δικαιώματα και ότι δεν υστερεί του HDP.

Έτσι, οι επιθέσεις που γίνονται έχουν στόχο την αποδυνάμωση του HDP. Αυτό που φοβόμαστε είναι μήπως συμβούν κι άλλες επιθέσεις σαν αυτή που συνέβη στην Άγκυρα. Ότι δηλαδή με το πρόσχημα της προστασίας του κράτους από τους Κούρδους και από το HDP και από την επανάσταση στη Ροζαβά. Σκεφτείτε ότι το κράτος έκανε συμφωνία με τους τζιχαντιστές και –κατά την πιο επιεική εκδοχή- έκανε πως δεν τους έβλεπε κι αυτοί κινήθηκαν ελεύθερα. Οι μυστικές υπηρεσίες στην Τουρκία έχουν πολύ μεγάλη δύναμη, αν θέλουν όντως, μπορούν να εντοπίσουν και να πιάσουν όποιον θέλουν. Ισχυρίζονται ότι στην Άγκυρα, στο Σουρούτς και στις άλλες περιοχές οι επιθέσεις έγιναν από τζιχαντιστές. Αλλά όντως ήταν αυτοί, θα μπορούσαν να τους είχαν σταματήσει προτού συμβούν οι επιθέσεις. Αν δεχτούμε ότι οι μυστικές υπηρεσίες δεν εμπλέκονταν, τότε τους άφησαν να κινηθούν ελεύθερα και να κάνουν ό,τι ήθελαν.

Ebru Günay: Στις 24 Ιουλίου που ξεκίνησαν οι εναέριοι βομβαρδισμοί, έλεγαν ότι χτυπούσαν τους τζιχαντιστές αλλά στην πραγματικότητα χτυπούσαν τους Κούρδους και σκότωναν τον απλό κόσμο σε αυτές τις περιοχές.

Cengiz Çiçek: Κάτι που μπορεί να μην γνωρίζει ο υπόλοιπος κόσμος είναι ότι για να ξεσηκωθούν οι Κούρδοι, οι Τούρκοι τους προκαλούν βομβαρδίζοντας τα κουρδικά νεκροταφεία, που είναι πολύ σημαντικά γι’αυτούς. Χτυπάνε στα νεκροταφεία όπου έχουν ταφεί αγωνιστές που θεωρούνται «ήρωες», προσπαθώντας να προκαλέσουν και να δημιουργήσουν ένταση.

Ebru Günay: Σκεφτείτε ότι οι πολίτες πηγαίνουν στα νεκροταφεία πλέον για να αποτρέψουν τους βομβαρδισμούς τους. Προσπαθούν να προκαλέσουν τέτοιο πόλεμο που δεν σέβονται ούτε τους νεκρούς.

Cengiz Çiçek: Εγώ έμεινα 10 μέρες στο Τσίζρε και μίλησα με τις οικογένειες 21 ατόμων που είχαν σκοτωθεί και για τους οποίους το κράτος είπε ότι όλοι τους ήταν τρομοκράτες. Ανάμεσά του υπήρχε ένα 12χρονο κοριτσάκι που σκοτώθηκε στην αγκαλιά της μητέρας του γιατί υπήρχε απαγόρευση κυκλοφορίας και δεν μπορούσε να το βγάλει έξω. Ένα 8χρονο παιδί ήρθε πυροβολημένο. Τα πτώματα δεν φυλάσσονται σε νοσοκομεία αλλά σε ψυγεία.

Οι περισσότερες σφαίρες προέρχονταν από ελεύθερους σκοπευτές. Και στις νεκροψίες δεν επέτρεψαν να παρίστανται δικηγόροι, παρόλο που αυτό ορίζει ο νόμος. Για τα δικαστήρια που θα γίνουν έπρεπε να συγκεντρώσουμε αποδείξεις αλλά δεν έχουμε τίποτα. Μαζέψαμε μόνοι μας κομμάτια από πυρομαχικά που χρησιμοποιήθηκαν και είναι ολοφάνερο ότι είναι κρατικά.

Υπάρχουν πολλά που μπορούμε να πούμε, αλλά το Τσίζρε είναι ένα μεγάλο θέμα από μόνο του…

* * *

Ευχαριστούμε την Ομάδα Δικηγόρων για τα Δικαιώματα των Προσφύγων και των Μεταναστών για την φιλοξενία της συνέντευξης στον χώρο τους.




αιρ-μπι-εν-μπι

Από την πρώτη φορά που έψαξα τι είναι η Airbnb στο διαδίκτυο η έκπληξη μου ήταν μεγάλη. Όλη η Ελλάδα είναι καταχωρημένη και ζει από την Airbnb, σκέφτηκα. Μπορεί να ακούγεται κάπως υπερβολικό αλλά δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα, τουλάχιστον όχι στον κύκλο των επαφών μου.

“Πώς ήταν η εμπειρία σας κατά την φιλοξενία σας; Πόσο καλή ήταν η επικοινωνία σας με τον οικοδεσπότη; Πόσο καθαρό ήταν το σπίτι; Τήρησε ο οικοδεσπότης τις προδιαγραφές του σπιτιού του; Πόσο ακριβής ήταν η περιγραφή του σπιτιού;”

“Πώς ήταν η εμπειρία σας κατά την φιλοξενία του επισκέπτη; Πόσο ξεκάθαρος ήταν ο επισκέπτης με το πρόγραμμα του ταξιδιού; Ακολούθησε ο επισκέπτης τους κανόνες του σπιτιού που ορίσατε;”

Τις παραπάνω ερωτήσεις τις λαμβάνει κάποιος όταν έχει καταχωρήσει το σπίτι του σε μια από τις “ιστοσελίδες- μεσίτες” ή όταν κάποιος έχει κάνει κράτηση για να μείνει σε ένα από τα καταχωρημένα σπίτια σε αυτές. Τι εννοώ “μεσίτες-ιστοσελίδες”; Το Wimdu, το Airbnb, το Roomorama κ.α., όπου μπορεί κάποιος να καταχωρήσει το σπίτι, το διαμέρισμα, ένα δωμάτιο ή απλά τον καναπέ του στο διαδίκτυο, να το ενοικιάσει και να βγάλει λεφτά.

Η εμπειρία μου με τις εν λόγω ιστοσελίδες ξεκίνησε πριν ένα χρόνο περίπου όταν έψαχνα τις ιδανικότερες συνθήκες για τη διαμονή μου στο Βερολίνο. Μετά, η μια σκέψη έφερε την άλλη, ενώ καθημερινά ανακάλυπτα πως όλο και περισσότεροι φίλοι είναι καταχωρημένοι σε μια από τις παραπάνω ιστοσελίδες και βγάζουν κάποιο εισόδημα. Μήπως, αξίζει ένα χαρτζιλίκι; Και κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα. Airbnb. Ένα παιχνίδι τζόγου στα όρια της παρανομίας με μια ανομία ντυμένη με πολλές παραγράφους, λέξεις, πολλά νούμερα και καθέτους.1

Πώς λειτουργεί η Airbnb;

H Airbnb (air bed and breakfast) είναι μια κοινότητα-αγορά η οποία ιδρύθηκε το 2008, στο Σαν Φρανσίσκο από τους Brian Chesky, Joe Gebbia και Nathan Blecharczyk και φέρνει σε επαφή οικοδεσπότες που διαθέτουν έναν επιπλέον χώρο με ταξιδιώτες που ψάχνουν έναν χώρο για να μείνουν σε κάποιο μέρος του κόσμου. Μέσω της της ιστοσελίδας της οι επισκέπτες μπορούν να κάνουν κράτηση στους χώρους των οικοδεσποτών που θα επιλέξουν.

Αν θέλει κάποιος θέλει να καταχωρήσει προς ενοικίαση το σπίτι του ή κάποιο δωμάτιο στην συγκεκριμένη ιστοσελίδα, η διαδικασία είναι αρκετά εύκολη, καθώς ακολουθεί τη λογική που έχουν οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Αρχικά, ο ιδιοκτήτης-οικοδεσπότης του χώρου φτιάχνει και συμπληρώνει ένα προφίλ, βάζει φωτογραφίες του σπιτιού που θέλει να ενοικιάσει, σημειώνει όλες τις υπηρεσίες που μπορεί να προσφέρει (από wi-fi, μέχρι ανεμιστήρες) και περιγράφει στον ενδιαφερόμενο επισκέπτη την περιοχή στην οποία βρίσκεται το σπίτι. Ο τελευταίος έχει τη δυνατότητα να κάνει την κράτηση ηλεκτρονικά και να επιλέξει αν επιθυμεί να ενοικιάσει ολόκληρο το σπίτι ή απλώς ένα δωμάτιο. Ο επισκέπτης πληρώνει με πιστωτική κάρτα ή ΡayΡal και η εταιρεία δεσμεύει τα χρήματα ως εγγύηση μέχρι την άφιξη του επισκέπτη στον χώρο. Η εταιρεία Airbnb κρατάει προμήθεια από τον επισκέπτη το 15% επί της τιμής διαμονής και από τον οικοδεσπότη το 3% επί του συνολικού εσόδου που καταβάλλεται.

Screen-Shot-2012-07-25-at-1.28.57-PM

Μόλις ο ταξιδιώτης αποχωρήσει από το σπίτι, τόσο ο επισκέπτης όσο και ο οικοδεσπότης μπορούν να γράψουν κριτική ο ένας για τον άλλο παραθέτοντας τα θετικά και αρνητικά κατά την φιλοξενία. Όσο καλύτερες και περισσότερες κριτικές συλλέξει ένας χώρος τόσο περισσότερες ενοικιάσεις έχει, ενώ το ίδιο συμβαίνει και για τον επισκέπτη καθώς μπορεί να νοικιάσει έναν χώρο πιο άμεσα λόγω του θετικού προφίλ που έχει χτίσει.

Βέβαια είναι αστείο να μιλάμε για θετικές και αρνητικές κριτικές, καθώς η εν λόγω εταιρεία τα τελευταία δύο χρόνια αποφάσισε τις αρνητικές κριτικές να μην τις αφήνει ανεβασμένες στην ιστοσελίδα της για περισσότερο από τρεις μέρες μιας και έχει άσχημο αντίκτυπο στην ίδια την εταιρεία. Για τον λόγο αυτό άλλαξε την πολιτική της μετατρέποντας την κριτική σε ιδιωτικά σχόλια τόσο για τους οικοδεσπότες όσο και για τους επισκέπτες με το πρόσχημα ότι τους δίνουν την ευκαιρία να βελτιωθούν μέσω των προσωπικών σχολίων, ακολουθώντας το ρητό που λέει “αν δεν έχετε κάτι καλό να πείτε, καλύτερα μην το πείτε”. Και η φιλοσοφία της εταιρείας δε σταματάει εδώ. Τον τελευταίο χρόνο η εταιρεία κατασκεύασε μια ιστοσελίδα με τίτλο Can I Stay with you While I rent My Place on Airbnb? στην οποία η εταιρεία βρίσκει στους οικοδεσπότες που να μείνουν δωρεάν κατά την διάρκεια που ενοικιάζουν τα σπίτια τους “ταιριάζοντας” τους αιρ- μπι -εν -μπήδες ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις κριτικές που διαθέτουν στο προφίλ τους.

Η εταιρεία μέρα με την ημέρα γιγαντώνεται. Μπορούμε να καταλάβουμε το μέγεθος και την εξάπλωσή της παρατηρώντας απλά τους αριθμούς στο Σαν Φρανσίσκο, όπου για το 2014 χρησιμοποίησαν την πλατφόρμα 15 εκατομμύρια χρήστες, ενώ την ημέρα με την μεγαλύτερη παγκόσμια κίνηση στο δίκτυο της ιστοσελίδας διέμειναν σε κάποιο από τα 800.000 καταχωρημένα σπίτια σε 190 χώρες 425.000 χρήστες. Σύμφωνα με το περιοδικό Economist, στην Airbnb έχουν καταχωρηθεί 20 εκ. πελάτες, αξίας 10 δισ. Αν η εταιρεία συνεχίσει με τους ίδιους ρυθμούς ανάπτυξης το 2016 θα αντιπροσωπεύει το 10% της παγκόσμιας αγοράς βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων.

Την ίδια ώρα, όμως, συλλέγει επίσης καταγγελίες και πρόστιμα έως και 30.000 ευρώ, για παράδειγμα, από την πόλη της Βαρκελώνης. Οι δε νομικές διαμάχες στις οποίες εμπλέκεται σε Σαν Φρανσίσκο και Νέα Υόρκη έχουν ξεφύγει εκτός ελέγχου καθώς αρκετοί ιδιοκτήτες αρχίζουν να παρακολουθούν με κάμερες τους ενοικιαστές που υπε-νοικιάζουν διαμερίσματα χωρίς την άδειά τους.

Το 2014 στην Ελλάδα ο μέσος οικοδεσπότης έβγαλε πάνω από 4.500 ευρώ

Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα της ίδιας της εταιρείας, σχετικά με τη συνεισφορά της στην τοπική οικονομία της Αθήνας και τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη που της προσφέρει, από το 2009 μέχρι και σήμερα έχουν φιλοξενηθεί στην πόλη μέσω Airbnb 74.500 ταξιδιώτες.2 Ειδικά την περίοδο από τον Οκτώβριο 2013 έως τον Σεπτέμβριο 2014, 720 ιδιοκτήτες σπιτιών στην ελληνική πρωτεύουσα έχουν κερδίσει εισόδημα 3,3 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά μέσο όρο 4.583 ευρώ ο καθένας. Η εταιρεία εκτιμά ότι αυτός ο κύκλος εργασιών υποστηρίζει περισσότερες από 1.000 θέσεις εργασίας εντός και εκτός της εταιρείας . Να σημειωθεί πως, η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον Χρήστο Γκενάκο, Επίκουρο Καθηγητή Οικονομικών, στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Όπως ανέφερε ο Patrick Robinson, επικεφαλής του τομέα Δημόσιας Πολιτικής ( Public Policy) της Airbnb: “Η χώρα σας είναι ιδιαίτερα δημοφιλής ως προορισμός και δεδομένου του μεγάλου αριθμού των τουριστών που θέλει να ζήσει την ελληνική φιλοξενία, δεν αποτελεί έκπληξη για εμάς το γεγονός ότι η Airbnb απογειώνεται. Με βάση τα στοιχεία του Νοεμβρίου 2014, είχαμε συνολικά 11.500 ενεργές καταχωρήσεις στην ελληνική πλατφόρμα όχι μόνο στην Αθήνα, αλλά και σε ελληνικά νησιά, μεγάλες πόλεις κ.τ.λ. Η Αθήνα είναι η μεγαλύτερη αγορά για την Airbnb αυτή τη στιγμή”.

Ανάλογη φαίνεται να είναι και η αύξηση του εγχώριου τζίρου. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, 11.500 σπίτια στην Ελλάδα είναι καταχωρημένα στην εταιρεία με αύξηση της τάξεως +70% σε σχέση με πέρυσι. Από αυτούς τους χώρους, όπως θα υποψιαζόταν κανείς, οι περισσότεροι δεν είναι νόμιμα καταχωρημένοι βάσει του υπουργείου Τουρισμού. Κάτι που οδηγεί στο εύλογο ερώτημα: Τι ρόλο παίζει μια υπηρεσία όπως το Airbnb στην παραοικονομία;

Παρανομία ή οικονομική ανάπτυξη;

H Airbnb, όπως και οι παραπάνω ιστοσελίδες- μεσίτες δε στηρίζονται σε κάποια ρηξικέλευθη ιδέα, αλλά είναι γεννημένες από το σύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων (βλέπε, star ups) που βασίζονται στο γνωστό νεοφιλελεύθερο μοντέλο της “συνεργατικής κατανάλωσης” (Sharing economy), που χρησιμοποιούν επίσης το Spotify, το itunes κ.α.. Οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις δεν ακολουθούν τα κλασσικά μοντέλα ανάπτυξης ενώ παράλληλα επιζητούν ένα ελάχιστα επιβαρυντικό φορολογικό σύστημα, καθώς στόχος τους δεν είναι η αγορά υπηρεσίας αλλά η από κοινού πρόσβαση σε αυτή.3

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασής του στο ελληνικό κοινό, ο Robinson απάντησε ως εξής σε ερώτημα στο Tin Pan Alley αναφορικά με την φοροδιαφυγή: “Έχουμε ξεκινήσει συζητήσεις με το υπουργείο Τουρισμού. Οι σχετικοί νόμοι και κανονισμοί είναι σχεδιασμένοι κατά κύριο λόγο για τους επαγγελματίες του τουρισμού, αλλά το Airbnb δεν απευθύνεται σε αυτούς. Οι νόμοι δεν ανταποκρίνονται, δεν διευκολύνουν όσους θέλουν να φιλοξενήσουν στις ιδιοκτησίες τους ανθρώπους για μερικές μόνο εβδομάδες του χρόνου”., ενώ τόνισε επίσης ότι “ο κανονισμός για μικρά καταλύματα έχει απλοποιηθεί, αλλά πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερα. Στην Πορτογαλία, στο Παρίσι, στο Άμστερνταμ, στο Λονδίνο και σε αμερικανικές πόλεις ‘καθίσαμε’ με τις αρχές, τους εξηγήσαμε τα πλεονεκτήματα του Airbnb και έχουν ξεκινήσει να κάνουν πιο εύκολη τη διαδικασία για τους ανθρώπους να νοικιάζουν τα διαμερίσματά τους. Είναι μία ‘γκρίζα’ περιοχή”.

“Πιστεύουμε κατ’ αρχάς ότι οι φόροι πρέπει να συλλέγονται και να πληρώνονται”, συνέχισε. “Εμείς ήδη έχουμε συμφωνήσει και συλλέγουμε και εκκαθαρίζουμε φόρους σε πόλεις όπως το Σαν Φρανσίσκο, το Σικάγο, η Ουάσινγκτον, το Άμστερνταμ, ενώ συζητούμε και με τις γαλλικές αρχές για ένα ανάλογο σχήμα σε όλη τη Γαλλία. Αυτό που ζητούμε όμως είναι να απλοποιηθούν οι ρυθμίσεις για αυτούς που δεν φιλοξενούν συνεχώς και εντατικά. Δεν πρέπει να χρειάζεται να προσλάβεις δικηγόρο και λογιστή για να μπορείς να νοικιάσεις το χώρο σου για 3 εβδομάδες τον χρόνο. Είναι πολύ διαφορετικό από κάποιον επαγγελματία ή έναν ξενοδόχο που διαχειρίζεται εκατομμύρια κάθε χρόνο. Βρισκόμαστε σε συζητήσεις με τα σχετικά υπουργεία αλλά είναι ένα περίπλοκο ζήτημα και είμαστε ακόμη πολύ νωρίς σε αυτή τη συζήτηση. Μέσα από διάλογο και συνεργασίες θα βρούμε τους κατάλληλους τρόπους για να γίνει αυτό. Αυτό που θέλουμε είναι νόμοι που είναι εύκολο να ακολουθήσουν οι άνθρωποι και να καταλάβουν τι μπορούν να κάνουν και τι όχι” ανέφερε κατέληξε.

Τι μέλλει γενέσθαι;

Αναμφίβολο και φανερά προβληματικό το μέλλον της ελληνικής οικονομίας σχετικά με την Airbnb. Αν παρατηρήσετε στη συνέχεια του κειμένου το σχεδιάγραμμα με τα ποσοστά σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποίησε η εταιρεία, θα νιώσετε το βάρος της δέσμευσης του Έλληνα με την Airbnb. Με σύνθημα του Έλληνα αιρ-μπι-εν-μπα “είμαι παράνομος, αλλά δε με νοιάζει”, αν μπορείτε παρατηρήστε τα, αν μπορείτε ταξινομήστε τα, αν μπορείτε πάλι αναλογιστείτε ότι, ίσως, η παρανομία να είναι ένα ιδίωμα της κουλτούρας μας.

 

02_Infographic-Athens-2204

1]Ενοικίαση Σπιτιού μέσω Διαδικτύου (airbnb) : Τι Ισχύει; http://lawandtech.eu/2014/06/20/airbnb_greece/

2]Παρουσιάστηκε πρόσφατα σε εκδήλωση στο Tin Pan Alley στο Θησείο.

3]Διαβάστε, επίσης, την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Σεπτέμβριος 2013) για την επονομοζόμενη «Οικονομία Διαμοιρασμού» (Sharing Economy), σύμφωνα με την οποία η Airbnb αποτελεί παράδειγμα βέλτιστης πρακτικής (pdf).