1

The dark side of the web: κλείσε τα φώτα μας κοιτάνε

 

Πριν λίγες ημέρες περπατούσα στην Πανεπιστημίου και αποφάσισα να αγοράσω ένα σάντουιτς από ένα καινούργιο μαγαζί. Σε παράλληλο χρόνο σέρφαρα στο κινητό μου και αντάλλαζα μηνύματα μέσω facebook. Αφού επέστρεψα στο γραφείο, μέσα σε λίγα λεπτά -αν όχι δευτερόλεπτα- στο προφίλ μου στο facebook εμφανίστηκε διαφήμιση του μαγαζιού που  μόλις είχα αγοράσει το σάντουιτς.

Ορατών τε πάντων και αοράτων

[Καθώς διαβάζεις το παρακάτω κείμενο διαφημιστικές εταιρείες ανιχνεύουν και αγοράζουν τα (μετά)-δεδομένα σου στο διαδίκτυο]

Με αφορμή την παραπάνω ιστορία άρχισα να διαβάζω για το παρεξηγημένο -μάλλον- dark web ή darknet (σκοτεινός ιστός), το οποίο εμπεριέχεται στο deep web (βαθύ ή αόρατος ιστός).

Στην αρχή σκεφτόμουν να γράψω ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας αναλογιζόμενη τον τίτλο «dark web» γιατί σε συνδυασμό με τα άρθρα που έχουν γραφτεί γι αυτό, είναι πολύ εύκολο να νομίσει ο αναγνώστης πως το περιεχόμενο του είναι μόνο απαγορευμένο, σκιώδες καθώς – όπως αναφέρουν πολλά άρθρα[1]– αυτό που κάνουν οι χρήστες του dark web είναι να αγοράζουν ναρκωτικά, όπλα, να στήνουν τρομοκρατικές επιθέσεις και  να ανεβάζουν βιντεο παιδικής πορνογραφίας. Για λίγο, θεωρούσα πως είχα το απόλυτο δυστοπικό σενάριο[2] στα χέρια μου. Κατά την διάρκεια όμως της έρευνας συνειδητοποιούσα ότι το dark web δεν είναι τόσο σκοτεινό όσο ακούγεται από τον τίτλο του και ότι η δυστοπία δεν κρύβεται στην παιδική πορνογραφία και τους πληρωμένους δολοφόνους του isis που χρησιμοποιούν το dark web, αλλά στο απλό / ορατό διαδίκτυο (Surface web), όπου κάθε πτυχή της ζωής μας είναι ανοιχτή για ανάλυση από οποιονδήποτε έχει πρόσβαση στα δεδομένα μας.

Μήπως, τελικά, δεν είναι τόσο σκοτεινό το dark web;

Το dark web άρχισε να γίνεται ιδιαίτερα γνωστό, το 2013 όταν το FBI συνέλαβε τον 29χρονο Ross Ulbricht, ιδιοκτήτη του Silk Road[3] , για διακίνηση ναρκωτικών, καθώς και σε συνδυασμό με μια σειρά άρθρων που κυκλοφόρησαν όπου υποστήριζαν ότι το Isis χρησιμοποιεί το dark web για να οργανώνει τις τρομοκρατικές του επιθέσεις.

Αν διαβάσετε ένα τυχαίο άρθρο για το dark web θα έχετε την αίσθηση ότι το περιεχόμενο του είναι σκοτεινό – όπως και ο τίτλος του- και απαγορευμένο. Το αστείο όμως είναι ότι όσο σκοτεινό περιεχόμενο έχει το dark web άλλο τόσο και ανάλογο διαθέσιμο υλικό έχει και το Surface web (ορατός ιστός). Υλικό το οποίο είναι προσβάσιμο οποιαδήποτε στιγμή και από οποιονδήποτε χωρίς την ανάγκη για κάποιο φανταχτερό λογισμικό κρυπτογράφησης. Πολλά χρόνια πλέον, υπάρχουν ιστοσελίδες που μπορεί όποιος θέλει να αγοράσει καινούργιο ΑΦΜ, άλλο όνοματεπώνυμο, διεύθυνση, ημερομηνία γεννήσεως ή μια κλεμμένη πιστωτική κάρτα, κι όλα αυτά με κόστος μόνο ένα δολλάριο. Επίσης, τα φόρουμ με εξτρεμιστικές – τρομοκρατικές αφηγήσεις μπορεί να τα εντοπίσει ο καθένας που έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο. Το πρώτο φόρουμ της Al Qaeda ξεκίνησε το 2001 και παρόλο που ο ιστότοπος αυτός έχει κλείσει σήμερα, υπάρχουν πάρα πολλές ιστοσελίδες με βίαιο και εξτρεμιστικό περιεχόμενο στο ορατό διαδίκτυο που χρησιμοποιούνται καθημερινά. Και ναι, η παιδική πορνογραφία υπάρχει και είναι προσβάσιμη και στο surface web. Στην πραγματικότητα, είναι πολύ μεγαλύτερη στο Surface web από ότι στο dark web. Το 2014 το ίδρυμα The Internet Watch Foundation, ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα που παρακολουθεί και καταγράφει ιστότοπους για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων εντόπισε 31.266 διευθύνσεις URL που περιέχουν εικόνες παιδικού πορνογραφικού υλικού. Από αυτές τις διευθύνσεις URL, μόνο οι 51  ή το 0,2%, φιλοξενούνται στο dark web.

Ok, αλλά ποια είναι η διαφορά του dark web από το surface web;

Εν συντομία, το dark web αποτελεί κομμάτι του deep web, είναι υποσύνολο του. Deep web ονομάζουμε όλες εκείνες τις ιστοσελίδες που δεν μπορούμε να βρούμε μέσω μηχανών αναζήτησης, όπως είναι το chrome, safari, yahoo, mozilla κ.α.. Το 2001, ο Michael Bergman, ιδρυτής της εταιρείας Bright Planet, μια εξειδικευμένης εταιρείας πληροφορικής,  παρομοιάζοντας το διαδίκτυο με τον ωκεανό, επινόησε τον όρο Deep Web αναφερόμενος στους ιστότοπους που δεν μπορούν να βρουν οι μηχανές αναζήτησης και που αποτελεί το 96% του Διαδικτύου. Πρακτικά, όλοι χρησιμοποιούμε καθημερινά το deep web, από την στιγμή που χρειάζεται να βάλουμε έναν κωδικό πρόσβασης για να εισέλθουμε σε μια ιστοσελίδα, βλέπε για παράδειγμα το facebook.

Ένας χρήστης από την άλλη, που θέλει να σερφάρει στο διαδίκτυο ανώνυμα, σχεδόν για κάθε υπηρεσία επικοινωνίας υπάρχει μια αντίστοιχη, κρυπτογραφημένη διεύθυνση στο βαθύ διαδίκτυο όπως email, κοινωνικά δίκτυα και υπηρεσίες φιλοξενίας ιστοσελίδων (hosting services). Τα δεδομένα δεν βρίσκονται σε μεμονωμένες ιστοσελίδες αλλά σε βάσεις δεδομένων που είναι δύσκολο να εντοπιστούν από τις μηχανές αναζήτησης. Η πρόσβαση σε αυτούς τους ιστότοπους γίνεται μέσω Tor (The Onion Router)[4]. Το Tor είναι ένας ειδικός browser που δεν αποκαλύπτει τη διεύθυνση IP του χρήστη ενώ αναπτύχθηκε αρχικά από τον στρατό των ΗΠΑ, για να βοηθήσει στην ασφαλή μεταφορά επικοινωνιών και η χρήση του δεν θεωρείται παράνομη.

Ποιος είναι ο λόγος που δημιουργήθηκε το dark web;

Η ιστορία του διαδικτύου είναι μια ιστορία η οποία μας έχει επηρεάσει όλους. Όταν το 1989 ο Tim Berners-Lee εφάρμοσε τον Παγκόσμιο Ιστό (World Wide Web) οραματίστηκε έναν κόσμο όπου ο καθένας θα μπορούσε να ανταλλάσσει πληροφορίες και ιδέες άμεσα προσβάσιμες από τους υπολοίπους. 28 χρόνια μετά την δημιουργία του Παγκόσμιου Ιστού βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την μεγαλύτερη αντιπαράθεση που γέννησε η ύπαρξή του. Την παρακολούθηση. «Η αχίλλειος πτέρνα της επανάστασης του διαδικτύου» ή το «αθέατο ελάττωμα», όπως το χαρακτήρισε η δημοσιογράφος και ερευνήτρια σε θέματα τεχνολογίας Julian Angwin, είναι πως κάθε κίνηση μας στο διαδίκτυο μπορεί να ταξινομηθεί και να πουληθεί σε διαφημιστικές εταιρείες. Έτσι, μέσω αόρατης τεχνολογίας ανίχνευσης στους υπολογιστές μας μπορούν να μας παρακολουθούν, και, άρα, όποτε μας εντοπίζουν στο διαδίκτυο μπορούν να συλλέγουν τα δεδομένα μας και να δημιουργούν τα δικά τους συμπεράσματα σχετικά με τη ζωή μας.

«Η πιο λεπτομερής καταγραφή της ζωής μας γίνεται από εταιρείες τεχνολογίας» αναφέρει ο David Chaum, ο πατέρας της κρυπτογραφίας και της ανωνυμίας στο διαδίκτυο.

Στη  πραγματικότητα, υπάρχει μια αγορά που διαπραγματεύεται και πουλάει τα δεδομένα[5] των χρηστών. Είναι μία διαδικτυακή δημοπρασία, η οποία προσφέρει πληροφορίες σχετικά με τον κάθε χρήστη. Μέσω αυτής της διαδικασίας, οι εταιρίες αυτές συλλέγουν όλο και περισσότερες πληροφορίες για τους χρήστες του διαδικτύου. Άλλος ένας τρόπος να διαχειρίζονται τα δεδομένα των χρηστών είναι μέσα από τα κινητά τηλέφωνα, εφόσον η ρύθμιση του wifi είναι ανοιχτή και συνδεδεμένη, τότε μπορούν να τους εντοπίσουν. Αρκεί κάποιος να σκεφτεί ότι πλέον το Facebook γνωρίζει τα πάντα για τους χρήστες του, ενώ επιτρέπει στους διαφημιστές να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερα προσωπικά δεδομένα, καθώς από το 2013 που βγήκε στο χρηματιστήριο, οι επενδυτές άρχισαν να απαιτούν περισσότερα έσοδα από διαφημίσεις, κυρίως από smartphones. Τώρα οι διαφημίσεις εμφανίζονται στην αρχική σελίδα του χρήστη, ανάμεσα σε ειδήσεις από τα media και σε αναρτήσεις φίλων. Πολλοί χρήστες δεν καταλαβαίνουν καν πως μια διαφήμιση είναι διαφήμιση.

Άραγε η απώλεια της ιδιωτικότητας είναι το τίμημα που πληρώνουμε για να έχουμε ήσυχους δρόμους και να νιώθουμε ασφάλεια;

Ο Bruce Schneier, κρυποτογράφος και ερευνητής σε θέματα τεχνολογίας υποστηρίζει ότι όλη αυτή η παρακολούθηση υποδηλώνει και την απώλεια της ελευθερίας μας. Οι εταιρείες αυτές λαμβάνοντας τα προσωπικά δεδομένα αποκτούν έλεγχο στις ζωές μας. Αναλύοντας τα μοτίβα επικοινωνίας μπορούν να προβλέψουν την καθημερινότητα μας και άρα να καθορίσουν παράγοντες σχετικά με τις ζωές μας. Σκέψου ότι εσύ μπορεί να δηλώνεις ετερόφυλος αλλά οι μηχανές αναζήτησης ή το Facebook να συμπεραίνουν μέσα από τις προτιμήσεις σου ότι είσαι αμφιφυλόφιλος. Ο Gary Coby διευθυντής και διαφημιστής του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος υποστηρίζει επίσης ότι το Facebook ήταν το κλειδί της νίκης του Donald Trump. Υποστήριξε ότι το κόμμα χρησιμοποίησε δεδομένα σχετικά με τους πιθανούς ψηφοφόρους για να τους προσεγγίσει μέσω των social media. «Αν είστε χρήστης του Facebook, τότε μπορώ να σας τοποθετήσω σε έναν ‘κουβά’ χρηστών τον οποίο κατόπιν θα χρησιμοποιήσω για να στοχοποιήσω συγκεκριμένους χρήστες», λέει ο Coby.

Οι παραπάνω ερευνητές φοβούνται πως στο άμεσο μέλλον, εάν ήδη δεν συμβαίνει, οι εταιρείες αυτές θα μας στοχοποιούν βάσει της ψυχοσύνθεσης μας χαρτογραφώντας κάθε κίνηση μας.

Για τους παραπάνω λόγους αλλά και για άλλους πολλούς, αρκετοί δημοσιογράφοι, cyber anarchists, cyber punks δημιούργησαν και χρησιμοποιούν το dark web ως μια πιο ασφαλή εναλλακτική λύση. Ο Edward Snowden το χρησιμοποίησε για να συλλέξει στοιχεία για την έρευνά του στο θέμα της NSA, ενώ τo 2013 το αμερικανικό περιοδικό New Yorker ανακοίνωσε τη δημιουργία του New Yorker’s Strongbox, μιας πλατφόρμας μέσω της οποίας πληροφοριοδότες μπορούν να μοιραστούν με ασφαλή τρόπο πληροφορίες και μηνύματα με τους δημοσιογράφους του περιοδικού. Τον Οκτώβριο του 2014, το Facebook δημιούργησε μια άλλη διεύθυνση στην οποία μπορεί να μπει κάποιος μέσω του TOR.

Και τώρα;

Το dark web είναι ένα παράλληλο σύμπαν του surface web. To διαδίκτυο και ο παγκόσμιος ιστός δημιουργήθηκαν στο όνομα της ελεύθερης πρόσβασης στην πληροφορία, της ανοιχτής επικοινωνίας και της ανωνυμίας (κατ’ επιλογή). Το dark web εμφανίστηκε μέσα από τις υπόγειες θεματικές του παγκόσμιου ιστού και της κρυπτογραφίας για να απαντήσει στην παρακολούθηση και την παραβίαση της ιδιωτικότητας που επέβαλαν επιχειρήσεις, εξουσίες και εκάστοτε κυβερνήσεις στο διαδίκτυο. Όσο κυβερνήσεις και εξουσιαστές θα παραβιάζουν την ιδιωτικότητα και την ελευθερία μας, τo dark web θα είναι ο πιο σημαντικός χώρος επικοινωνίας και σύνδεσης. Σε λίγα χρόνια, το dark web θα έχει αντικατασταθεί από μια άλλη πλατφόρμα επικοινωνίας που θα προστατεύει εμάς τους χρήστες από την παρακολούθηση. Η πληροφορία είναι δύναμη, από εμάς εξαρτάται αν θα την αφήσουμε στους λίγους ή αν θα την  μοιραζόμαστε όλοι μαζί.

Σ’ αυτό το παιχνίδι γάτας – ποντικιού, θα κερδίσουν στο τέλος τα ποντίκια αλλά οι γάτες θα είναι καλά φαγωμένες”. Bruce Schneier

 

[1] Βλέπε:  Pentagon hunts for ISIS on the secret Internet http://edition.cnn.com/2015/05/12/politics/pentagon-isis-dark-web-google-internet/

One Step Ahead: Pedophiles on the Deep Web https://motherboard.vice.com/en_us/article/gvymzx/one-step-ahead-pedophiles-on-the-deep-web

[2] Μετά από λίγο κατάλαβα και βρήκα πως σεναριογράφοι και σκηνοθέτες είχαν ήδη φτιάξει ταινίες με θεματική το dark web. Βλέπε για παράδειγμα: την ταινία του 2016 «Dark Web»  2016 του σκηνοθέτη Bruno Vaussenat.

[3] Δείτε το ντοκιμαντέρ για τον Ross Ulbricht και το Silk Road: Deep Web  http://www.imdb.com/title/tt3312868/

[4] Βλέπε: https://el.wikipedia.org/wiki/Tor

Παρόμοιοι browsers με τον Tor είναι οι : I2P, Freenet, tail.

[5] Βλεπε: Cambridge Analytica αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες εταιρίες δεδομένων




America First

 

[ με αφορμή μεταξύ άλλων μια ομιλία του George Caffentzis στη Νομική, η ερώτηση στη Jo είχε να κάνει με την αίσθηση που έχει, επιστρέφοντας σε μία Αμερική στην οποία πλέον πρόεδρος είναι ο Τραμπ. Αν υπάρχει κάποια εμφανής αλλαγή στην ατμόσφαιρα ή αν τα πράγματα συνεχίζουν ως είχαν. Ακολουθεί η απάντηση. ]

Χμ.

Είναι λίγο δύσκολο να το εξηγήσω. Η Αμερική είναι μια πολύ περίεργη χώρα. Πρώτα απ’ όλα, είναι πάρα πολύ απλωμένη και όλοι είναι καρφωμένοι στα αυτοκίνητά τους. Δεν τα αποχωρίζονται ούτε για να πάρουν καφέ πια. Γι’ αυτό υπάρχουν τα drive-thru. Μπορώ να μπω στο αμάξι μου, να πάρω ένα venti caramel latte στα Starbucks, να πάρω κάτι να φάω από το El Pollo Loco ή το Arby’s, να πάρω τα φάρμακα για τη χοληστερίνη και το διαβήτη στο Walgreen’s και όλα αυτά χωρίς να χρειαστεί να παρκάρω ή να πατήσω το πόδι μου έξω απ’ το αυτοκίνητο.

Αυτήν την περίοδο έχω έρθει σε μια φίλη, στα βόρεια του Λος Άντζελες (μόνο και μόνο για να ξεφύγω λίγο απ’ την οικογένειά μου) και τις προάλλες περπάτησα μία ώρα για να βρω ένα χυμό πορτοκάλι και το Cheesecake Factory. Πραγματικά πιστεύω ότι αυτή η απομόνωση είναι ένας βασικός λόγος που οι Αμερικανοί δεν οργανώνονται, όπως σε άλλες χώρες και άλλες κουλτούρες. Κατά κάποιο τρόπο, όλα είναι φτιαγμένα για να ανταποκρίνονται στο μέγεθος του αυτοκινήτου και όχι στο ανθρώπινο μέτρο. Υπάρχουν πολύ λίγα μέρη στις ΗΠΑ, που μπορείς να περπατήσεις. Ένα απ’ αυτά τα μέρη είναι η Νέα Υόρκη, όπου αυτή την εποχή μπορείς να νοικιάσεις ένα δωμάτιο για 1000$.

Σχετικά με τον Caffentzis* και τους παραλληλισμούς μεταξύ Ομπάμα και Τραμπ,  αλλά και τις συνέχειες στις πολιτικές τους, μπορώ να πω ότι είναι ταυτόχρονα αλήθεια και όχι και τόσο αλήθεια. Στην πραγματικότητα είναι μια διαλεκτική. Ο Ομπάμα, οι Κλίντον, η μαλακισμένη Μαντλίν Ολμπράιτ που είχε μάλιστα το θράσος να γράψει ένα post (που έγινε viral) ενάντια στο Muslim Βan του Τραμπ, οι Μπους, όλοι έβαλαν το χεράκι τους ώστε να φτάσουμε στη σημερινή κατάσταση. Ο Ομπάμα απέλασε περισσότερους ανθρώπους από τις τρεις (ή τέσσερις, δεν είμαι σίγουρη) τελευταίες κυβερνήσεις μαζί. (Οι υποστηρικτές του θα σου πουν «μα ήταν βίαιοι εγκληματίες», αλλά αυτό είναι απλά προπαγάνδα και υπάρχουν τα αντίστοιχα στοιχεία αν κανείς ενδιαφέρεται. Για παράδειγμα, ένα απ’ αυτά τα εγκλήματα που επικαλούνται  είναι η παράνομη είσοδος στη χώρα ή η παραμονή στη χώρα μετά τη λήξη της βίζα.)

Οι Αμερικανοί σε γενικές γραμμές δεν ξέρουν τίποτα για τον πόλεμο στην Υεμένη, τον οποίο οι ΗΠΑ ουσιαστικά έχουν στηρίξει, και σίγουρα ξέρουν από λίγα έως τίποτα για τις κρίσεις στον υπόλοιπο κόσμο. Υπάρχει ένα μιντιακό μπλακάουτ σε πολλά απ’ αυτά τα ζητήματα, ειδικά αν καταναλώνεις μόνο MSNBC ή παρακολουθείς μόνο τα notifications στο iphone σου, και γι’ αυτό πιστεύω ότι οι λίγοι προοδευτικοί άνθρωποι στις ΗΠΑ δεν είναι τόσο αριστεροί ή αντι – αυταρχικοί ή σοσιαλιστές, όσο κυρίως αντι – Αμερικανοί και οπαδοί θεωριών συνωμοσίας. Απ’ την άλλη μεριά, η μικρή «αριστερά» στις ΗΠΑ καταναλώνει μια σταθερή δίαιτα από Τσόμσκι και RT και ίσως Democracy Now (το οποίο παρεμπιπτόντως μ’ αρέσει) και δεν εμπιστεύεται τα mainstream media, την αμερικανική κυβέρνηση ή τις τυπικές αφηγήσεις, που σε κάνουν να είσαι ανοιχτός στις υπεραπλουστεύσεις. Πολλοί απ’ αυτούς έχουν λίγο χρόνο να παρακολουθήσουν τα γεγονότα, έτσι κι αλλιώς, αφού είμαστε εξουθενωμένοι απ’ την εντατικοποιημένη εργασία. Επιπλέον, δεν υπάρχει καθόλου ταξική ανάλυση στις ΗΠΑ. Θα παρατηρήσεις ότι ακόμη και ο Bernie Sanders, που αυτοαποκαλείται σοσιαλιστής, δεν χρησιμοποίησε στην καμπάνια του τον όρο «εργατική τάξη», αλλά κυρίως μιλούσε για «μεσαία τάξη» ή «οικογένειες». (Ακόμη και η υποψήφια του Πράσινου Κόμματος Jill Stein αναφέρεται σε «εργαζόμενες οικογένειες»). Αυτό συμβαίνει, γιατί όλοι στην Αμερική θεωρούν τους εαυτούς τους μεσαία τάξη. Είσαι ή πλούσιος ή άστεγος ή μεσαία τάξη. Αυτές είναι οι τρεις κατηγορίες στις οποίες μπορείς να ανήκεις.

Όλα αυτά είναι ένας έμμεσος τρόπος να σου περιγράψω ποια θα ήταν μια αίσθηση της Αμερικής. Τα τελευταία είκοσι χρόνια οι εταιρείες και όλη η σχετική επιχειρηματική κουλτούρα έχουν γιγαντωθεί και κατακυριεύσει τα πάντα, με έναν τρόπο τραγικό και λυπητερό. Μπορείς να διασχίσεις τις Ηνωμένες Πολιτείες και όλα θα σου φανούν πάνω κάτω τα ίδια. Τοποθετημένα γύρω από χώρους παρκινγκ ατελείωτες σειρές καταστήματα Walmart, CVS, Applebee’s, McDonald’s, Burger King, Target, Supercuts. Το Carl’s Jr. αλλάζει και γίνεται Hardee’s και έτσι καταλαβαίνεις ότι είσαι στην Ανατολική Ακτή. Ίδια σειρά από χαμογελαστά κίτρινα αστεράκια (σ.σ. το σήμα του καταστήματος Hardee’s). Παίρνουμε bachelor για να δουλεύουμε για επτά και οχτώ δολάρια την ώρα στη Gap (ή σε εστιατόρια για δύο δολάρια την ώρα στις περισσότερες πολιτείες). Δεν μπορούμε να έχουμε περίθαλψη ή πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Δεν έχουμε δωρεάν ή σχετικά οικονομική πρόσβαση στην ανώτερη εκπαίδευση.

Πολλοί από μας δουλεύουν 10 με 12 ώρες την ημέρα (και ακόμη πιο πολύ σε τομείς όπως η εστίαση, που η εργασία είναι περισσότερο εντατικοποιημένη). Αν δεν είμαστε άνεργοι, κάνουμε δύο και τρεις δουλειές για να μπορέσουμε να πληρώσουμε το νοίκι. Νέες γυναίκες που γνωρίζω στη Νέα Υόρκη έγιναν σεξ-εργάτριες, γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος να επιβιώσεις σ’ αυτή την πόλη. Πόζαρα γυμνή στο San Fernando Valley δύο φορές για να πληρώσω το νοίκι και να εξασφαλίσω το φαγητό μου στο Λος Άντζελες. (Δεν συνέχισα, γιατί μετά τη δεύτερη φορά που απάντησα σε αγγελία, φοβήθηκα ότι δεν θα έφευγα ζωντανή). Αν δεν υπήρχαν οι εκκλησίες, οι άστεγοι θα ήταν ακόμη περισσότεροι και η κρίση ανασφάλειας γύρω από το φαγητό θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη.

Όλα αυτά, αλλά και οι πόλεμοι των drone και το Guantanamo (που ο Ομπάμα υποσχόταν ότι θα έκλεινε πριν οκτώ χρόνια) και οι μαζικές απελάσεις και ο αγωγός στη Ντακότα (που έχει ήδη πρόβλημα διαρροής, πριν ακόμη ολοκληρωθεί), είναι μερικά απ’ τα πράγματα που οι άνθρωποι σκέφτονται, όταν λένε «και ο Ομπάμα τα ίδια έκανε!» Και έχουν δίκιο. Οι φιλελεύθεροι σχολιαστές μπορεί να σημειώνουν ότι ένα x ποσοστό Αμερικανών θα χάσει τη υγειονομική περίθαλψη με το American Health Care Act (το σχέδιο του Τραμπ για την υγεία), που ανακαλεί και αντικαθιστά το Affordable Health Care Act ( δηλαδή το Obamacare), αλλά η αλήθεια είναι το Obamacare έκανε τα πράγματα ακόμη χειρότερα για μας. Τώρα πληρώνουμε περισσότερο φόρο. Τώρα είμαστε αναγκασμένοι να δίνουμε τα λεφτά μας σε ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες υγείας, οι οποίες ανταγωνίζονται για το βραβείο του Πιο Άψυχου Καπιταλιστή. Η οικογένειά μου πληρώνει τώρα ένα αστρονομικό ποσό στην Blue Crosse, που άλλαξε την κάλυψή μας από PPO σε HMO (σ.σ. είδη ασφαλιστικής κάλυψης) χωρίς άδεια, ουσιαστικά γαμώντας κάθε κάλυψη που είχαμε. Και μήπως μπορούμε να το ξαναλλάξουμε αυτό; Ω, μα όχι βέβαια. Γιατί δεν είναι περίοδος ανοιχτών εγγραφών. Πρέπει να περιμένεις ένα ολόκληρο χρόνο για να αλλάξεις την ασφάλειά σου! Μπορεί η στάση του Glenn Greenwald ως προς τη Συρία να είναι φριχτή (κάτι το οποίο δυστυχώς είναι η νόρμα στην αριστερά στην Αμερική, και προέρχεται από μια υπεραπλούστευση που λέει ότι οι ΗΠΑ είναι η πηγή όλου του Κακού), όμως έχει γράψει μερικά εξαιρετικά πράγματα για το θέμα.

Γιατί τα μεγάλα Μέσα δεν καλύπτουν τη συλλογική αγωγή ενάντια στην Εθνική Επιτροπή του Δημοκρατικού Κόμματος (DNC), για διάπραξη απάτης προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι ο Bernie Sanders δεν θα κέρδιζε το χρίσμα των Δημοκρατικών; Γιατί τα mainstream Μέσα καλύπτουν τις απελάσεις του Τραμπ, ενώ για τις αντίστοιχες του Ομπάμα υπήρχε πολύ περισσότερη ησυχία; Επειδή ο Ομπάμα είναι συμπαθής; Επειδή η ρητορική του ήταν καλύτερη; Επειδή είναι μαύρος; Επειδή δεν είναι ένας ναζί με δίκρανο και λαμπερή σφαίρα; Οφείλουμε να συζητάμε για αυτά τα θέματα, αλλιώς είμαστε καταδικασμένοι να ικανοποιούμαστε με πολεμοχαρείς νεοφιλελεύθερους προέδρους, αρκεί να μην κοιμούνται με ένα αντίτυπο του «Ο Αγών μου» στο κομοδίνο.

Βέβαια, ακόμη κι έτσι, τα πράγματα είναι χειρότερα με τον Τραμπ. Το ένιωσα όταν γύρισα πίσω ένα χρόνο πριν, όταν ακόμη ήταν υποψήφιος και είδα αμερικανικές σημαίες να ανεμίζουν σε αυτοκίνητα, όπως τότε, μετά την 11η Σεπτεμβρίου – και εδώ μιλάμε για τη Νέα Υόρκη, το οχυρό του αμερικανικού φιλελευθερισμού. Η αφήγηση τότε ήταν ότι ο Τραμπ αποτελούσε μια (αναζωογονητική) απάντηση στο «κατεστημένο», και όχι ένα λαϊκιστικό δεξιό κίνημα που εκμεταλλευόταν μια δεκαετή ύφεση και το οποίο μπόρεσε να γιγαντωθεί ακριβώς εξαιτίας της  ιστορικής συντριβής της αριστεράς στις ΗΠΑ. Οι περισσότεροι άνθρωποι με τους οποίους μιλούσα δεν μπορούσαν να δουν αναλογίες με την άνοδο του φασισμού. Μπορούσαν να δουν ότι οι άνθρωποι είναι φτωχοί, ζορισμένοι, εξουθενωμένοι και απογοητευμένοι, αλλά αυτό δεν το απέδιδαν στον καπιταλισμό ή τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και την γενική απορρύθμιση που κατέστρεψε την οικονομία. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν βλέπουν ακόμη ότι η αριστερά και οι ακτιβιστές έχουν συντριβεί ιστορικά στις ΗΠΑ, μέσα από βιαιότητες, παρεισφρήσεις, φυλακίσεις, εξορίες και δολοφονίες.

Οι ρατσιστικές επιθέσεις (ή εγκλήματα μίσους όπως τα αποκαλούν εδώ) έχουν κορυφωθεί μετά τις εκλογές και την ορκωμοσία. Η Αμερικανική Ένωση για τις Πολιτικές Ελευθερίες  (ACLU) έχει πνιγεί στη δουλειά από τη μάχη ενάντια στο Muslim Ban. Η πρόσβαση στην έκτρωση, η οποία είχε ήδη αρχίσει να περιορίζεται και σε κάποιες πολιτείες να καταργείται de facto κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Ομπάμα, σταδιακά εξαφανίζεται. Οι κοινότητες μεταναστών φοβούνται να βγουν απ’ τα σπίτια τους εξαιτίας των επιδρομών, τα λίγα κοινωνικά προγράμματα που έχουμε (όπως η παιδική εκπαίδευση και τα food stamps) διαλύονται με τον νέο προϋπολογισμό, με 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια να πηγαίνουν στο χτίσιμο του τείχους στα σύνορα με το Μεξικό (σ.σ όταν γράφτηκε το κείμενο δεν είχε κυκλοφορήσει η πρωτοποριακή ιδέα Τραμπ για χρηματοδότηση του έργου). Οι πρακτικές του Τραμπ, οι προσπάθειες να ντροπιάζει και να παρουσιάζει σαν κάτι λιγότερο από ανθρώπους τους μετανάστες, είναι αυθεντικά και άμεσα επικίνδυνες. Μια τέτοια πρακτική είναι η νέα online βάση δεδομένων μεταναστών χωρίς χαρτιά, που περιλαμβάνει παιδιά και ευάλωτους πληθυσμούς, όπως τους ανθρώπους που ξεφεύγουν από μορφές κακοποίησης. 40.000 άνθρωποι έχουν συλληφθεί από την ICE (Immigration and Customs Enforcement) μετά την ορκωμοσία.

Οι επιχειρήσεις σκούπα είναι τόσο ευρείες που επηρεάζουν την οικονομία και την καθημερινότητα. Η επιχείρηση του πατέρα της φίλης μου Νικόλ, μια διεθνής λεωφορειακή γραμμή μεταξύ Καλιφόρνια και Μεξικό, υποφέρει. Όπως είναι προφανές, κανένας δεν μπαίνει στο λεωφορείο για Μεξικό αυτή τη στιγμή, γιατί φοβούνται ότι δε θα μπορούν να επιστρέψουν, και απ’ την άλλη μεριά οι άνθρωποι δεν σπαταλούν τα χρήματά τους στο λεωφορείο για τις ΗΠΑ, όταν ξέρουν, ότι στα σύνορα θα τους σταματήσουν και θα τους γυρίσουν πίσω. Το καλό βέβαια, με αυτή την αίσθηση της επίθεσης που δεχόμαστε, είναι ότι οι άνθρωποι τους τελευταίους μήνες έχουν βγει στους δρόμους, μ’ ένα τρόπο που θυμίζει το 1999 στο Σιάτλ. Αλλά είναι διασκορπισμένοι στην αχανή χώρα και τις διάσπαρτες πόλεις, ενώ αυτό που απουσιάζει είναι η αίσθηση του επόμενου βήματος. Ποια  Αμερική; Προς τα πού πάμε από δω που βρισκόμαστε;

Για να απαντήσω όμως σύντομα σε μερικά απ’ τα πράγματα που ρώτησες. Είναι οι άνθρωποι πιο ανοιχτά ρατσιστές και εκφράζονται πιο εύκολα υπέρ μιας ιδέας περί λευκής υπεροχής; Έχουν ενθαρρυνθεί οι νέο ναζί και η Κου Κλουξ Κλαν; Ναι, απολύτως. (Για παράδειγμα μια πορεία με πυρσούς στη Virginia από εθνικιστές, υποστηριγμένη και από μέλη της ΚΚΚ). Υπάρχει περισσότερος φόβος και περισσότερες επιθέσεις σε κοινότητες μεταναστών, σε ΜΕΝΑ (σ.σ. δηλαδή με καταγωγή από Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική) και μουσουλμανικές κοινότητες; Απολύτως.

Φοβούνται ή νιώθουν περισσότερο ευάλωτες σε περιστατικά παρενόχλησης οι γυναίκες; Αυτή είναι μια δύσκολη ερώτηση. Σε σχέση με πριν, ανησυχώ περισσότερο για τον αγώνα των γυναικών για ίση αμοιβή, ίσες ευκαιρίες και οικονομική δικαιοσύνη, με ενοχλεί που οι γυναίκες και τα παιδιά σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος των συνεπειών της αυξημένης χρήσης ναρκωτικών και αλκοόλ σε μια οικονομία που χειροτερεύει, φοβάμαι το τι επακόλουθα θα έχει ο συνεχιζόμενος περιορισμός στην πρόσβαση στην έκτρωση και στην αντισύλληψη στις γυναίκες που δεν είναι υγιείς. Αισθάνομαι όμως μεγαλύτερη την πιθανότητα μιας παρενόχλησης στο δρόμο; Σε καμία περίπτωση. Αυτό ήταν ένας εφιάλτης και θα συνεχίσει να είναι ένας εφιάλτης. Βασικά αν δε θες να σε παρενοχλήσουν, μην βγαίνεις απ’ το σπίτι σου. Αν δεν θες να σου φέρονται σαν αντικείμενο, μην ανοίγεις την τηλεόραση ή τα περιοδικά. Οι γυναίκες εδώ επαινούνται αν έχουν μεγάλα βυζιά, λεπτεπίλεπτη μέση και φοράνε τακούνια στιλέτο. Επαινούνται αν μπορούν να ξεπεράσουν ένα χτύπημα στον κώλο με ένα χαριτωμένο χαμόγελο. Εκτιμώνται όταν αντιδρούν υπάκουα, όταν ένας άγνωστος τους λέει να χαμογελάσουν. Αυτό δεν βλέπω να αλλάζει σύντομα. Η εμφάνιση Τραμπ έρχεται και κουμπώνει στην όλη κατάσταση, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη αντίσταση απέναντι σε οποιοδήποτε αγώνα των γυναικών για ελευθερία. Ένας φίλος μας διάβαζε κάτι που αυτοπροσδιοριζόταν ως αντιφεμινισμός όταν έφυγα απ’ την Αθήνα. («Δεν χρειαζόμαστε τον φεμινισμό γιατί οι γυναίκες είναι ίσες με τους άντρες»). Μια τέτοια προσέγγιση βρίσκεται μάλλον σε άνοδο, αν και δεν μπορώ να καταγράψω ακριβώς αυτή την αύξηση. Υπάρχει ένα τεράστιο μπέρδεμα πολλά χρόνια τώρα, την ώρα που τα Μέσα και η κοινωνία μπερδεύουν το «μεταφεμινισμό»(post-feminism) με το φεμινισμό. Βρισκόμαστε σ’ έναν κόσμο, στον οποίο μια πιο ωμή σωματική παρενόχληση νομιμοποιείται επειδή «ε, είμαστε ίσοι».

Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν μικρότερες και τα αεροπορικά ταξίδια φτηνότερα, θα ταξίδευα στο Πόρτλαντ να δω πως είναι εκεί τα πράγματα μετά την πρόσφατη ρατσιστική επίθεση, κατά την οποία τραυματίστηκε ένας άνδρας και σκοτώθηκαν δύο άλλοι, που παρενέβησαν για να υπερασπιστούν δύο γυναίκες στο τρένο. Αλλά είμαι κολλημένη στη No Man’s Land, εδώ βόρεια του Λος Άντζελες μέχρι αύριο και μετά θα επιστρέψω στο Χιούστον. Θα μπορούσα να προσπαθήσω να βρω πράγματα κι εκεί, αλλά είναι κυρίως ένας τόπος γεμάτος οπαδούς της λευκής ανωτερότητας. Ενδιαφέροντα πράγματα υπάρχουν όμως στο Τέξας. Η «θεία» μου η Rhonda στο Ντάλας είναι μια παλιά ακτιβίστρια με έντονη πολιτική δράση. Αυτή και ο άντρας της, ο «θείος» Chuck, ήταν ακτιβιστές τη δεκαετία του ’60 ενάντια στον Jim Crow (US apartheid) και παραμένουν ενεργοί μέσω της διδασκαλίας, της δικτύωσης και των πολιτικών καρτούν. Ζουν στο Ντάλας τώρα και είναι κομμάτι της διασποράς της Νέας Ορλεάνης, εκτοπισμένοι από τον τυφώνα Κατρίνα που διέλυσε την πόλη. Η Νέα Ορλεάνη και κομμάτια της Λουιζιάνα ιδιωτικοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό, αμέσως μετά από την καταστροφή και οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Δεν ξέρω πολύ κόσμο στο Χιούστον και δεν έχω διασυνδέσεις με την ισπανική κοινότητα ή αυτή της Μέσης Ανατολής, αλλά εκεί κάτω, στο σημείο που ονομάζουν the Valley, κοντά στα σύνορα με το Μεξικό, υπάρχει κινητικότητα και αντίσταση στις επιθέσεις του Τραμπ στις αποκαλούμενες και πόλεις καταφύγια. Βασικά, υπάρχουν πόλεις που έχουν διαφορετικούς βαθμούς πολιτικών, οι οποίες είναι σε ένα βαθμό φιλικές προς τους μετανάστες χωρίς χαρτιά. (Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να καταγγείλει στις αρχές ένα βίαιο έγκλημα χωρίς το φόβο της απέλασης). Επίσης, υπάρχουν κοινότητες ανθρώπων από την Αϊτή, στη Φλόριντα, οι οποίες απειλούνται από τις νέες μεταναστευτικές πολιτικές – φοβούνται ότι τώρα θα απελαθούν στην Αϊτή, μια χώρα που έχει υπάρξει θύμα της μιας καταστροφής μετά την άλλη. Απ’ την άλλη μεριά των συνόρων του Τέξας, οι συνοριακές πόλεις γεμίζουν με ανθρώπους φοβισμένους ή ανήμπορους να ταξιδέψουν στις ΗΠΑ αυτή τη στιγμή, συμπεριλαμβανομένων και Κουβανών προσφύγων, που επίσης επηρεάζονται από την επιχείρηση «ομαλοποίησης» των σχέσεων με την Κούβα από την κυβέρνηση Ομπάμα – μια ιστορία που βρίσκω συναρπαστική. Δεν ξέρω πόσο εφικτό είναι να ταξιδέψει κανείς σ’ αυτές τις περιοχές, αλλά υπάρχουν πολύ ενδιαφέρουσες εξελίξεις.

 

* Αναφέρεται στην πρόσφατη επίσκεψη του George Caffentzis στην Ελλάδα, όπου στο αυτοδιαχειριζόμενο κυλικείο Νομικής Σχολής επιχειρηματολόγησε σχετικά με τη συνέχιση της πολιτικής Ομπάμα από τον Τραμπ (όπως της μεταφέρθηκε από τον μεταφραστή του παρόντος).

 




Droneworld: η εποχή των κηφήνων

 

Πριν δύο μήνες περίπου προβλήθηκαν στα δελτία των 20:30 και στα διεθνή Μέσα πλάνα από την βομβαρδισμένη και εγκαταλελειμμένη Συρία. Οι εικόνες αυτές τραβήχτηκαν και μεταδόθηκαν από μια κάμερα που ήταν τοποθετημένη πάνω σε ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος (UAV), γνωστότερου ως drone. Πριν λίγες ημέρες είδα πρώτη φορά drone στο κέντρο της Αθήνας. Στην παρέλαση πάλι, της 25ης Μαρτίου τα drones του στρατού έκαναν επίσημα την πρώτη τους εμφάνιση στο ελληνικό κοινό.

drones2

…Καλώς ήρθατε στην εποχή των drones…

Τα drones, που στην κυριολεξία σημαίνουν κηφήνες, είναι αρκετά δημοφιλή εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Αρκεί κάποιος να αναλογιστεί ότι από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 τα βλέπουμε σε ταινίες επιστημονικής φαντασίας, ενώ δεν είναι λίγες και οι τηλεοπτικές σειρές και τα animation που τα προβάλλουν, εξοικειώνοντας και απενοχοποιώντας τους τηλεθεατές με την ύπαρξη και τη χρήση τους.

Η παρουσία τους ωστόσο δε μένει μόνο στις οθόνες, καθώς τα drones έχουν πολλές χρήσεις. Η Amazon θέλει να αποστέλλει βιβλία με drones, στην Αυστραλία τα χρησιμοποιούν για να εντοπίζουν τους καρχαρίες, η Google μέχρι το 2017 θέλει να μεταφέρει τα εμπορεύματα της με drones (1), στην Τεχεράνη μεταφέρουν φορτία μεθαμφεταμίνης, ενώ στην Β. Ντακότα ψηφίστηκε νόμος όπου η αστυνομία θα διαθέτει drones εξοπλισμένα με οπλισμό όπως: τέιζερ, λαστιχένιες σφαίρες, δακρυγόνα κ.α. (2). Η χρήση τους, πάλι, για στρατιωτικούς σκοπούς είναι ακόμα μεγαλύτερη (3). Η μεγάλη διάδοση της χρήσης των UAV έχει σήμερα δημιουργήσει τεράστια βιομηχανία, η οποία όπως είναι αναμενόμενο, προκαλεί αλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο (4).

Στην Ελλάδα (5) πάλι, σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι κυβερνήσεις (τόσο ΝΔ-ΠΑΣΟΚ όσο Σύριζα-ΑΝΕΛ) συζητάνε την αγορά drones και για άλλες χρήσεις- εκτός δηλαδή από μαχητικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που κατέχει ήδη ο στρατός- σκέφτονται να ενισχύσουν τον εξοπλισμό τους με drones για την επιτήρηση των συνόρων, για συλλογή δεδομένων, για παρακολούθηση διαδηλώσεων κ.α. (6). Σε παράλληλους χρόνους, η αμερικάνικη κυβέρνηση επιμένει ώστε το ελληνικό έδαφος να αποτελέσει πεδίο για στάθμευση των αμερικάνικων drones. Αίτημα το οποίο ακόμα εκκρεμεί.

Πολλά είναι τα ερωτήματα που αναπτύσσονται σε σχέση με τη διάδοση των drones, τόσο δεοντολογικά, όσο και νομικά. Αρκεί κάποιος να σκεφτεί ότι τα μαχητικά drones χρησιμοποιούνται στις σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις για να εντοπίζουν και να πλήττουν στόχους σε τοποθεσίες που θεωρούνται ριψοκίνδυνες ή απρόσβατες. Η μυστική χρήση τους από την αμερικάνικη κυβέρνηση και το στρατιωτικό της μηχανισμό έχει προκαλέσει αμφιλεγόμενες αντιδράσεις, καθώς σύμφωνα με δημοσιεύσεις παραβιάζει διεθνείς συνθήκες ανθρώπινων δικαιωμάτων.

drones5

Τι συμβαίνει με τα drones;

Σύμφωνα με το Bureau of Investigative Journalism (Γραφείο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας), από το 2002 η αμερικάνικη κυβέρνηση έχει σκοτώσει περισσότερους από 4.000 στρατιώτες και άμαχους πολίτες στο Αφγανιστάν, το Πακιστάν, τη Σομαλία και την Υεμένη (7).

Οι αποκαλύψεις αυτές είχαν ως αποτέλεσμα την άμεση διεξαγωγή έρευνας από το Κογκρέσο, καθώς η κυβέρνηση Ομπάμα κρατούσε μυστική την πληροφορία, ενώ παράλληλα διατηρούσε απόρρητες τις ταυτότητες των ανθρώπων που σκοτώθηκαν από τη χρήση μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Η ιστοσελίδα The Intercept , που επικεντρώνεται στις κατασκοπευτικές δραστηριότητες της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας (NSA), δημοσίευσε απόρρητα έγγραφα με τίτλο “The Drone Papers” όπου αποκάλυψε ότι πολλοί άνθρωποι σκοτώθηκαν από τη χρήση μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Σύμφωνα με τα έγγραφα, η κυβέρνηση Obama πραγματοποίησε βομβαρδισμούς -παρά τις πληροφορίες που είχαν ότι, προκαλούσαν το θάνατο σε άμαχο πληθυσμό- συνεχίζοντας έτσι την πολιτική στρατηγική που είχε ξεκινήσει ο G. W. Bush, αντιμετωπίζοντας τον κόσμο ως πεδίο μάχης (8).

drones6

Λίγη ιστορία…

Ήταν πριν 14 χρόνια, στις 4 Φεβρουαρίου του 2002, όταν η CIA χρησιμοποίησε για πρώτη φορά ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος τύπου: Predator (9), με στόχο τη δολοφονία ενός ανθρώπου. Ο στόχος βρισκόταν στην επαρχία Paktia, στο Αφγανιστάν, κοντά στην πόλη Khost. Ο επιδιωκόμενος στόχος ήταν o Osama Bin Laden, ή τουλάχιστον κάποιος υπάλληλος της CIA είχε σκεφτεί ότι με τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών θα ήταν πιο εύκολη η δολοφονία του. Λίγο μετά το περιστατικό και την αποτυχία της προσπάθειας, ο Donald Rumsfeld -Υπουργός Άμυνας της κυβέρνησης Bush- εξήγησε ότι “ Η εν λόγω ενέργεια έλαβε χώρα με στόχο την καταστροφή ενός εργοστασίου παραγωγής πυραύλων”. Το περιστατικό συνέβη όταν ο στρατός -για ένα μικρό χρονικό διάστημα- βοηθούσε το πρόγραμμα της CIA. Σύμφωνα με δημοσιογράφους και μετά από συνεντεύξεις με κατοίκους της περιοχής που βομβάρδισε η αμερικάνικη κυβέρνηση, έγινε γνωστό πως οι νεκροί ήταν άμαχοι, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν συλλέκτες μεταλλικών απορριμάτων. Κάπως έτσι ξεκίνησε -να γίνεται γνωστή- η ιστορία της χρήσης των drones.

Γράφει ο Mark Mazzetti, στο βιβλίο του ‘The Way of the Knife’. “Είναι σπάνια η τεχνολογία που μπορεί να αλλάξει το πρόσωπο του πολέμου. Στο πρώτο μισό του περασμένου αιώνα τα τανκς και τα αεροπλάνα μεταμόρφωσαν τον τρόπο που ο κόσμος διεξήγαγε τους πολέμους του. Στα πενήντα χρόνια που ακολούθησαν κυριάρχησαν οι πυρηνικές κεφαλές και τα ICBMs, όπλα τρομακτικής δύναμης που έδωσαν ζωή σε νέα δόγματα ώστε να αποθαρρύνουν τα κράτη από το να τα χρησιμοποιήσουν. Η έλευση των μαχητικών drones απείλησε αυτή τη λογική: Ο πόλεμος πλέον είναι πολύ πιο εύκολος γιατί φαίνεται ελεύθερος από ρίσκο. Ο πήχης του πολέμου έχει κατέβει, η τηλεκατευθυνόμενη εποχή έχει ξεκινήσει και τα drones που σκοτώνουν έγιναν αντικείμενο γοητείας μέσα στη CIA” (2012:100)

Η σκέψη για την κατασκευή μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών ξεκινάει ακριβώς από αυτό που περιγράφει ο Mazzeti, για έναν πόλεμο χωρίς ρίσκο. Όταν λίγο πριν τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο άρχισε να απασχολεί στρατιωτικούς, ερευνητές και επιστήμονες το πώς θα διεξάγουν πολέμους χωρίς να σκοτώνεται το ανθρώπινο δυναμικό τους (10).

(…) στο Πακιστάν, οι έφηβοι έχουν δημιουργήσει τη δική τους αργκό και αντί να λένε “Fuck you” και “άντε γαμήσου”, όπως λένε οι περισσότεροι έφηβοι του πλανήτη, λένε “I hope you get droned”.

Η ιστορία όμως των μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών δεν έχει να κάνει μόνο με την ιστορική κατασκευή τους αλλά αποτελεί και μια ιστορία γεωγραφίας. Από τις ζούγκλες του Βιετνάμ μέχρι τα βουνά του Πακιστάν, οι άνθρωποι ξέρουν και ξεχωρίζουν τα drones από τον ήχο τους. Για παράδειγμα, στο Πακιστάν, οι έφηβοι έχουν δημιουργήσει τη δική τους αργκό και αντί να λένε “Fuck you” και “άντε γαμήσου”, όπως λένε οι περισσότεροι έφηβοι του πλανήτη, λένε “I hope you get droned”, “ελπίζω να σε βρει το drone”. Έτσι τα drones έχουν μετατραπεί σε οιονεί βρισιές, οι οποίες κυριαρχούν τη ζωή τους ως ένα αντικειμενικό γεγονός που τους σκοτώνει ενώ την ίδια στιγμή το εύχονται σε φίλους.

Ντρονοποίηση;

Δανειζόμενοι τον όρο “ντρονοποίηση” από τον Grégoire Chamayou, φαίνεται τελικά ότι το να γράφει κάποιος για τα drones είναι σαν προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει τον τρόπο με τον οποίο η δυστοπία και το φαντασιακό αποτελούν κομμάτι της εν λόγω πραγματικότητας.

Για παράδειγμα, ο χρήστης ενός μαχητικού drone κατέχει μια κυρίαρχη εξουσία που όταν χρησιμοποιήσει βία, ρίχνοντας ένα πύραυλο στον στόχο που έχει εντολή, ο ίδιος ο χρήστης έχει μια απόσταση από το συμβάν, σαν να παίζει video game, την ίδια στιγμή όμως ο ίδιος βρίσκεται σε μια μόνιμη ασφάλεια και ασυλία από το αντικείμενο της επίθεσης του.

drones4

Από την άλλη, τα μη μαχητικά drones αποτελούν εργαλεία για την καλύτερη εξυπηρέτηση και προστασία των πολιτών. Από πότε όμως η τεχνολογία, όπως το Διαδίκτυο, τα κοινωνικά δίκτυα, οι CCTV cameras και τα drones, θεωρούνται ουδέτερα, χωρίς σκοπό και συμφέρον; Στην προσπάθεια της ανάλυσης των drones, θα πρέπει αρχικά να παραδεχτούμε ότι η τεχνολογία άρα και τα drones αποτελούν συνέχεια της κυρίαρχης τάξης και του συστήματος. Είναι εργαλεία μιας θεσμοθετημένης εξουσίας που στόχος τους δεν είναι απλά να υπηρετούν τις ανάγκες και τις επιθυμίες των ανθρώπων αλλά μάλλον περισσότερο να επεκτείνουν τον έλεγχο των εκάστοτε κυβερνήσεων. Μήπως τελικά, τα drones έχουν μετατραπεί σε εργαλεία επιτήρησης και ελέγχου, αντικαθιστώντας το σύγχρονο Panopticon του Bentham; Πόσα drones άραγε θα χρησιμοποιηθούν στο σύντομο μέλλον μετά τα συμβάντα σε Γαλλία και Βέλγιο; Πόσα drones θα τεθούν σε χρήση για την καλύτερη φύλαξη των συνόρων για τις προσφυγικές ροές, στο όνομα μιας νέας μορφής ασφάλειας;

Τα παραπάνω ερωτήματα δεν αφορούν την προστασία των προσωπικών μας δεδομένων ενάντια στην ασφάλεια που ισχυρίζονται ότι μας παρέχουν αλλά της ελευθερίας μας ενάντια στον έλεγχο.

Φαίνεται λοιπόν σαν να οδεύουμε προς έναν κόσμο σαν αυτόν που περιγράφει ο Mike Davis όπου : “Ο πραγματικός έλεγχος πάνω στις κινήσεις των ανθρώπων δεν έχει τόση ανάγκη από τα τείχη (σύνορα), όσο έχει την τεχνολογία. Αυτή είναι και η σφαίρα προς τη δημιουργία μιας κοινωνίας ολοκληρωτικού ελέγχου”, μιας κοινωνίας που όλοι εποπτεύουμε, καταπιέζουμε και επιτηρούμε.

 

Παραπομπές:
(1) To πρόγραμμα της Google ονομάζεται Project Wing έχει ήδη ξεκινήσει τις δοκιμαστικές πτήσεις ενώ πριν κάποιους μήνες έκανε το γύρο του Διαδικτύου ένα βίντεο με μια δοκιμαστική πτήση. Δείτε εδώ: http://www.digitaltrends.com/cool-tech/watch-googles-new-project-wing-drone-deliver-a-package/
(2) Η American Civil Liberties Union (ACLU), επισήμανε ότι η απόφαση είναι επικίνδυνη διότι η χρήση τέτοιων μέσων θα καταστήσει ευκολότερη τη χρήση βίας εξ αποστάσεως από την αστυνομία. Τα μη θανατηφόρα όπλα σκοτώνουν και αυτά. Σύμφωνα με τον ιστότοπο killedbypolice.net, τουλάχιστον 779 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από την αστυνομία στις ΗΠΑ μέχρι στιγμής μέσα στο 2015.
(3) Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS), η χρήση των μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) για στρατιωτικούς ή άλλους σκοπούς θα είναι πολύ μεγαλύτερη στο μέλλον εξαιτίας της μείωσης του μεγέθους και του κόστους τους. https://www.iiss.org/en/about%20us/press%20room/press/archive/2014-9797/february-262d/use-of-drones-7b1b
(4) Για παράδειγμα η British Aerospace έχει μετοχές για την κατασκευή μη επανδρωμένων αεροσκαφών στις περισσότερες αγορές όπως το Ισραήλ, Νότια Αφρική, Γερμανία και Σουηδία.
(5) Τι ισχύει στην Ελλάδα και τι αξίζει να γνωρίζετε; http://www.pttl.gr/drones-rules-in-greece-00527/
(6) Η Ελλάδα στο Ισραήλ για να ψωνίσει drones που έχουν “δοκιμαστεί” στη Γάζα http://www.thepressproject.gr/article/69610/I-Ellada-sto-Israil-gia-na-psonisei-drones-pou-exoun-dokimastei-sti-Gaza
(7) Get the data: Drone wars: https://www.thebureauinvestigates.com/category/projects/drones/drones-graphs/
(8) Από το 2012 o James Bradley με τη χρήση εργαλείων εικόνας και πληροφορίας που διατίθενται δημόσια από το Bureau of Investigative Journalism και το Google Satellite View ανεβάζει εικόνες από επιθέσεις αμερικάνικων drones στο λογαριασμό “Dronestagram”. Η κάθε ανάρτηση είναι συνοδευόμενη από ημερομηνία, τοποθεσία και σύντομη περιγραφή του συμβάντος, αναμεταδίδεται σε άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
(9) Το σύστημα Predator σχεδιάστηκε για το Υπουργείο Άμυνας με σκοπό να κατέχει κάθε πληροφορία, να μπορεί να παρακολουθεί και να επιτηρεί σε συνδυασμό με την ικανότητα να μπορεί να σκοτώνει σε περίπτωση πολέμου. Η κατασκευή του άρχισε να πραγματοποιείται τη δεκαετία του 1980. Η επιλογή του ονόματος έχει αναφορές από την ταινία επιστημονικής φαντασίας με πρωταγωνιστή τον Arnold Schwarzenegger, όπου τα τα ρομπότ αιωρούνται στον ουρανό με στόχο να σκοτώσουν ανθρώπους.
(10) Η Ιστορία των Drones: https://understandingempire.wordpress.com/2-0-a-brief-history-of-u-s-drones/




Το αληθινό ερώτημα του δημοψηφίσματος: Η περίφραξη των ελληνικών κοινών

 

Όντας ένας τυπικός ακαδημαϊκός, θα μου επιτρέψετε να ξεκινήσω με έναν ορισμό: τα κοινά (commons) ως όρος χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν κοινούς πόρους που μοιράζονται πολλοί άνθρωποι (όπως γη, νερό, αέρας, κουλτούρα, επιστήμη, υποδομές) στα οποία κάθε συμβαλλόμενος έχει ίσο δικαίωμα.

Οι καταστροφικές περιφράξεις των αγγλικών κοινών ανάμεσα στο 16ο και τον 19ο αιώνα, έχουν ονομαστεί ως “η επανάσταση των πλούσιων εναντίον των φτωχών” από τον διαπρεπή πολιτικό οικονομολόγο Karl Polanyi. Ανάγκασαν τους αγρότες να μπουν στην αγορά εργασίας και στα εργοστάσια της βιομηχανικής επανάστασης και “σημείωσαν την αρχή μιας παγκόσμιας διαδικασίας εμπορευματοποίησης της γης, των ωκεανών και της ατμόσφαιρας της γης”.

Λοιπόν, ποια είναι η συνάφεια της απώλειας των αγγλικών κοινών με το επικείμενο ελληνικό δημοψήφισμα;

Πολύ συζήτηση έχει λάβει χώρα γύρω από το νόημα του ερωτήματος που τέθηκε σε μια σχετικά τεχνική γλώσσα. Για να θέσω το ζήτημα νέτα, θα ήθελα να υποστηρίξω ότι το πραγματικό ερώτημα του δημοψηφίσματος είναι το αν οι Έλληνες πολίτες εγκρίνουν ή θα αποδοκιμάσουν την περίφραξη των δικών τους κοινών. Οι  προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό, το φορολογικό, το εργασιακό και το ασφαλιστικό σύστημα θεωρητικά στοχεύουν στη διασφάλιση του ότι η Ελλάδα μπορεί να εξυπηρετήσει το εξωτερικό της χρέος. Ωστόσο, αυτοί δεν είναι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι, παρόλο που γεμίζουν τις περισσότερες από τις σελίδες του περιβόητου εγγράφου, το οποίο οι Έλληνες καλούνται να εγκρίνουν ή να αποδοκιμάσουν.

Εν συντομία, στη σελίδα 17, οι πιστωτές προτείνουν στην Ελλάδα να ιδιωτικοποιήσει αμετάκλητα αεροδρόμια, λιμάνια, σιδηροδρόμους, εταιρείες ύδρευσης και αποχέτευσης, τις ενεργειακές υποδομές της και τη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού, αυτοκινητόδρομους, ταχυδρομεία, ιαματικές πηγές, πολιτιστικούς θησαυρούς και άλλα περιουσιακά στοιχεία (παραθαλάσσιες εκτάσεις, μαρίνες κλπ). Αυτά είναι τα περιουσιακά στοιχεία τα οποία έχουμε κληρονομήσει ή από κοινού δημιούργησει και, αντί να τα παραδόσουμε ανέπαφα ή και να τα αυξήσουμε για τις επόμενες γενιές, καλούμαστε, υπό την πίεση της οικονομικής κατάρρευσης, να τα ξεπουλήσουμε στους πλούσιους. Επιπλέον, δεν υπάρχουν υβριδικές μορφές του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που να αναφέρονται ρητά (για παράδειγμα, ο ΟΤΕ, μια κερδοφόρα επιχείρηση τηλεπικοινωνιών σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, πρόκειται να ιδιωτικοποιηθεί πλήρως).

Οι συνθήκες σήμερα στην Ελλάδα δεν θυμίζουν μόνο αυτές της Γερμανίας του 1933, όπως γράφει ο καθηγητής Sachs, αλλά και εκείνες της περιόδου μεταξύ του 16ου και του19ου αιώνα στην Αγγλία και την Ουαλία.  Άλλη μία επανάσταση των υπερ- πλούσιων λαμβάνει χώρα και το φινάλε της μάχης που παίζεται μεταξύ της Ελλάδας και των πιστωτών της θα μπορούσε να είναι μόνο η αρχή ενός νέου κύματος περιφράξεων.

Πηγή: http://commonstransition.org/the-real-question-of-the-referendum-the-enclosure-of-the-greek-commons/

 




αιρ-μπι-εν-μπι

Από την πρώτη φορά που έψαξα τι είναι η Airbnb στο διαδίκτυο η έκπληξη μου ήταν μεγάλη. Όλη η Ελλάδα είναι καταχωρημένη και ζει από την Airbnb, σκέφτηκα. Μπορεί να ακούγεται κάπως υπερβολικό αλλά δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα, τουλάχιστον όχι στον κύκλο των επαφών μου.

“Πώς ήταν η εμπειρία σας κατά την φιλοξενία σας; Πόσο καλή ήταν η επικοινωνία σας με τον οικοδεσπότη; Πόσο καθαρό ήταν το σπίτι; Τήρησε ο οικοδεσπότης τις προδιαγραφές του σπιτιού του; Πόσο ακριβής ήταν η περιγραφή του σπιτιού;”

“Πώς ήταν η εμπειρία σας κατά την φιλοξενία του επισκέπτη; Πόσο ξεκάθαρος ήταν ο επισκέπτης με το πρόγραμμα του ταξιδιού; Ακολούθησε ο επισκέπτης τους κανόνες του σπιτιού που ορίσατε;”

Τις παραπάνω ερωτήσεις τις λαμβάνει κάποιος όταν έχει καταχωρήσει το σπίτι του σε μια από τις “ιστοσελίδες- μεσίτες” ή όταν κάποιος έχει κάνει κράτηση για να μείνει σε ένα από τα καταχωρημένα σπίτια σε αυτές. Τι εννοώ “μεσίτες-ιστοσελίδες”; Το Wimdu, το Airbnb, το Roomorama κ.α., όπου μπορεί κάποιος να καταχωρήσει το σπίτι, το διαμέρισμα, ένα δωμάτιο ή απλά τον καναπέ του στο διαδίκτυο, να το ενοικιάσει και να βγάλει λεφτά.

Η εμπειρία μου με τις εν λόγω ιστοσελίδες ξεκίνησε πριν ένα χρόνο περίπου όταν έψαχνα τις ιδανικότερες συνθήκες για τη διαμονή μου στο Βερολίνο. Μετά, η μια σκέψη έφερε την άλλη, ενώ καθημερινά ανακάλυπτα πως όλο και περισσότεροι φίλοι είναι καταχωρημένοι σε μια από τις παραπάνω ιστοσελίδες και βγάζουν κάποιο εισόδημα. Μήπως, αξίζει ένα χαρτζιλίκι; Και κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα. Airbnb. Ένα παιχνίδι τζόγου στα όρια της παρανομίας με μια ανομία ντυμένη με πολλές παραγράφους, λέξεις, πολλά νούμερα και καθέτους.1

Πώς λειτουργεί η Airbnb;

H Airbnb (air bed and breakfast) είναι μια κοινότητα-αγορά η οποία ιδρύθηκε το 2008, στο Σαν Φρανσίσκο από τους Brian Chesky, Joe Gebbia και Nathan Blecharczyk και φέρνει σε επαφή οικοδεσπότες που διαθέτουν έναν επιπλέον χώρο με ταξιδιώτες που ψάχνουν έναν χώρο για να μείνουν σε κάποιο μέρος του κόσμου. Μέσω της της ιστοσελίδας της οι επισκέπτες μπορούν να κάνουν κράτηση στους χώρους των οικοδεσποτών που θα επιλέξουν.

Αν θέλει κάποιος θέλει να καταχωρήσει προς ενοικίαση το σπίτι του ή κάποιο δωμάτιο στην συγκεκριμένη ιστοσελίδα, η διαδικασία είναι αρκετά εύκολη, καθώς ακολουθεί τη λογική που έχουν οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Αρχικά, ο ιδιοκτήτης-οικοδεσπότης του χώρου φτιάχνει και συμπληρώνει ένα προφίλ, βάζει φωτογραφίες του σπιτιού που θέλει να ενοικιάσει, σημειώνει όλες τις υπηρεσίες που μπορεί να προσφέρει (από wi-fi, μέχρι ανεμιστήρες) και περιγράφει στον ενδιαφερόμενο επισκέπτη την περιοχή στην οποία βρίσκεται το σπίτι. Ο τελευταίος έχει τη δυνατότητα να κάνει την κράτηση ηλεκτρονικά και να επιλέξει αν επιθυμεί να ενοικιάσει ολόκληρο το σπίτι ή απλώς ένα δωμάτιο. Ο επισκέπτης πληρώνει με πιστωτική κάρτα ή ΡayΡal και η εταιρεία δεσμεύει τα χρήματα ως εγγύηση μέχρι την άφιξη του επισκέπτη στον χώρο. Η εταιρεία Airbnb κρατάει προμήθεια από τον επισκέπτη το 15% επί της τιμής διαμονής και από τον οικοδεσπότη το 3% επί του συνολικού εσόδου που καταβάλλεται.

Screen-Shot-2012-07-25-at-1.28.57-PM

Μόλις ο ταξιδιώτης αποχωρήσει από το σπίτι, τόσο ο επισκέπτης όσο και ο οικοδεσπότης μπορούν να γράψουν κριτική ο ένας για τον άλλο παραθέτοντας τα θετικά και αρνητικά κατά την φιλοξενία. Όσο καλύτερες και περισσότερες κριτικές συλλέξει ένας χώρος τόσο περισσότερες ενοικιάσεις έχει, ενώ το ίδιο συμβαίνει και για τον επισκέπτη καθώς μπορεί να νοικιάσει έναν χώρο πιο άμεσα λόγω του θετικού προφίλ που έχει χτίσει.

Βέβαια είναι αστείο να μιλάμε για θετικές και αρνητικές κριτικές, καθώς η εν λόγω εταιρεία τα τελευταία δύο χρόνια αποφάσισε τις αρνητικές κριτικές να μην τις αφήνει ανεβασμένες στην ιστοσελίδα της για περισσότερο από τρεις μέρες μιας και έχει άσχημο αντίκτυπο στην ίδια την εταιρεία. Για τον λόγο αυτό άλλαξε την πολιτική της μετατρέποντας την κριτική σε ιδιωτικά σχόλια τόσο για τους οικοδεσπότες όσο και για τους επισκέπτες με το πρόσχημα ότι τους δίνουν την ευκαιρία να βελτιωθούν μέσω των προσωπικών σχολίων, ακολουθώντας το ρητό που λέει “αν δεν έχετε κάτι καλό να πείτε, καλύτερα μην το πείτε”. Και η φιλοσοφία της εταιρείας δε σταματάει εδώ. Τον τελευταίο χρόνο η εταιρεία κατασκεύασε μια ιστοσελίδα με τίτλο Can I Stay with you While I rent My Place on Airbnb? στην οποία η εταιρεία βρίσκει στους οικοδεσπότες που να μείνουν δωρεάν κατά την διάρκεια που ενοικιάζουν τα σπίτια τους “ταιριάζοντας” τους αιρ- μπι -εν -μπήδες ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις κριτικές που διαθέτουν στο προφίλ τους.

Η εταιρεία μέρα με την ημέρα γιγαντώνεται. Μπορούμε να καταλάβουμε το μέγεθος και την εξάπλωσή της παρατηρώντας απλά τους αριθμούς στο Σαν Φρανσίσκο, όπου για το 2014 χρησιμοποίησαν την πλατφόρμα 15 εκατομμύρια χρήστες, ενώ την ημέρα με την μεγαλύτερη παγκόσμια κίνηση στο δίκτυο της ιστοσελίδας διέμειναν σε κάποιο από τα 800.000 καταχωρημένα σπίτια σε 190 χώρες 425.000 χρήστες. Σύμφωνα με το περιοδικό Economist, στην Airbnb έχουν καταχωρηθεί 20 εκ. πελάτες, αξίας 10 δισ. Αν η εταιρεία συνεχίσει με τους ίδιους ρυθμούς ανάπτυξης το 2016 θα αντιπροσωπεύει το 10% της παγκόσμιας αγοράς βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων.

Την ίδια ώρα, όμως, συλλέγει επίσης καταγγελίες και πρόστιμα έως και 30.000 ευρώ, για παράδειγμα, από την πόλη της Βαρκελώνης. Οι δε νομικές διαμάχες στις οποίες εμπλέκεται σε Σαν Φρανσίσκο και Νέα Υόρκη έχουν ξεφύγει εκτός ελέγχου καθώς αρκετοί ιδιοκτήτες αρχίζουν να παρακολουθούν με κάμερες τους ενοικιαστές που υπε-νοικιάζουν διαμερίσματα χωρίς την άδειά τους.

Το 2014 στην Ελλάδα ο μέσος οικοδεσπότης έβγαλε πάνω από 4.500 ευρώ

Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα της ίδιας της εταιρείας, σχετικά με τη συνεισφορά της στην τοπική οικονομία της Αθήνας και τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη που της προσφέρει, από το 2009 μέχρι και σήμερα έχουν φιλοξενηθεί στην πόλη μέσω Airbnb 74.500 ταξιδιώτες.2 Ειδικά την περίοδο από τον Οκτώβριο 2013 έως τον Σεπτέμβριο 2014, 720 ιδιοκτήτες σπιτιών στην ελληνική πρωτεύουσα έχουν κερδίσει εισόδημα 3,3 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά μέσο όρο 4.583 ευρώ ο καθένας. Η εταιρεία εκτιμά ότι αυτός ο κύκλος εργασιών υποστηρίζει περισσότερες από 1.000 θέσεις εργασίας εντός και εκτός της εταιρείας . Να σημειωθεί πως, η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον Χρήστο Γκενάκο, Επίκουρο Καθηγητή Οικονομικών, στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Όπως ανέφερε ο Patrick Robinson, επικεφαλής του τομέα Δημόσιας Πολιτικής ( Public Policy) της Airbnb: “Η χώρα σας είναι ιδιαίτερα δημοφιλής ως προορισμός και δεδομένου του μεγάλου αριθμού των τουριστών που θέλει να ζήσει την ελληνική φιλοξενία, δεν αποτελεί έκπληξη για εμάς το γεγονός ότι η Airbnb απογειώνεται. Με βάση τα στοιχεία του Νοεμβρίου 2014, είχαμε συνολικά 11.500 ενεργές καταχωρήσεις στην ελληνική πλατφόρμα όχι μόνο στην Αθήνα, αλλά και σε ελληνικά νησιά, μεγάλες πόλεις κ.τ.λ. Η Αθήνα είναι η μεγαλύτερη αγορά για την Airbnb αυτή τη στιγμή”.

Ανάλογη φαίνεται να είναι και η αύξηση του εγχώριου τζίρου. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, 11.500 σπίτια στην Ελλάδα είναι καταχωρημένα στην εταιρεία με αύξηση της τάξεως +70% σε σχέση με πέρυσι. Από αυτούς τους χώρους, όπως θα υποψιαζόταν κανείς, οι περισσότεροι δεν είναι νόμιμα καταχωρημένοι βάσει του υπουργείου Τουρισμού. Κάτι που οδηγεί στο εύλογο ερώτημα: Τι ρόλο παίζει μια υπηρεσία όπως το Airbnb στην παραοικονομία;

Παρανομία ή οικονομική ανάπτυξη;

H Airbnb, όπως και οι παραπάνω ιστοσελίδες- μεσίτες δε στηρίζονται σε κάποια ρηξικέλευθη ιδέα, αλλά είναι γεννημένες από το σύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων (βλέπε, star ups) που βασίζονται στο γνωστό νεοφιλελεύθερο μοντέλο της “συνεργατικής κατανάλωσης” (Sharing economy), που χρησιμοποιούν επίσης το Spotify, το itunes κ.α.. Οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις δεν ακολουθούν τα κλασσικά μοντέλα ανάπτυξης ενώ παράλληλα επιζητούν ένα ελάχιστα επιβαρυντικό φορολογικό σύστημα, καθώς στόχος τους δεν είναι η αγορά υπηρεσίας αλλά η από κοινού πρόσβαση σε αυτή.3

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασής του στο ελληνικό κοινό, ο Robinson απάντησε ως εξής σε ερώτημα στο Tin Pan Alley αναφορικά με την φοροδιαφυγή: “Έχουμε ξεκινήσει συζητήσεις με το υπουργείο Τουρισμού. Οι σχετικοί νόμοι και κανονισμοί είναι σχεδιασμένοι κατά κύριο λόγο για τους επαγγελματίες του τουρισμού, αλλά το Airbnb δεν απευθύνεται σε αυτούς. Οι νόμοι δεν ανταποκρίνονται, δεν διευκολύνουν όσους θέλουν να φιλοξενήσουν στις ιδιοκτησίες τους ανθρώπους για μερικές μόνο εβδομάδες του χρόνου”., ενώ τόνισε επίσης ότι “ο κανονισμός για μικρά καταλύματα έχει απλοποιηθεί, αλλά πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερα. Στην Πορτογαλία, στο Παρίσι, στο Άμστερνταμ, στο Λονδίνο και σε αμερικανικές πόλεις ‘καθίσαμε’ με τις αρχές, τους εξηγήσαμε τα πλεονεκτήματα του Airbnb και έχουν ξεκινήσει να κάνουν πιο εύκολη τη διαδικασία για τους ανθρώπους να νοικιάζουν τα διαμερίσματά τους. Είναι μία ‘γκρίζα’ περιοχή”.

“Πιστεύουμε κατ’ αρχάς ότι οι φόροι πρέπει να συλλέγονται και να πληρώνονται”, συνέχισε. “Εμείς ήδη έχουμε συμφωνήσει και συλλέγουμε και εκκαθαρίζουμε φόρους σε πόλεις όπως το Σαν Φρανσίσκο, το Σικάγο, η Ουάσινγκτον, το Άμστερνταμ, ενώ συζητούμε και με τις γαλλικές αρχές για ένα ανάλογο σχήμα σε όλη τη Γαλλία. Αυτό που ζητούμε όμως είναι να απλοποιηθούν οι ρυθμίσεις για αυτούς που δεν φιλοξενούν συνεχώς και εντατικά. Δεν πρέπει να χρειάζεται να προσλάβεις δικηγόρο και λογιστή για να μπορείς να νοικιάσεις το χώρο σου για 3 εβδομάδες τον χρόνο. Είναι πολύ διαφορετικό από κάποιον επαγγελματία ή έναν ξενοδόχο που διαχειρίζεται εκατομμύρια κάθε χρόνο. Βρισκόμαστε σε συζητήσεις με τα σχετικά υπουργεία αλλά είναι ένα περίπλοκο ζήτημα και είμαστε ακόμη πολύ νωρίς σε αυτή τη συζήτηση. Μέσα από διάλογο και συνεργασίες θα βρούμε τους κατάλληλους τρόπους για να γίνει αυτό. Αυτό που θέλουμε είναι νόμοι που είναι εύκολο να ακολουθήσουν οι άνθρωποι και να καταλάβουν τι μπορούν να κάνουν και τι όχι” ανέφερε κατέληξε.

Τι μέλλει γενέσθαι;

Αναμφίβολο και φανερά προβληματικό το μέλλον της ελληνικής οικονομίας σχετικά με την Airbnb. Αν παρατηρήσετε στη συνέχεια του κειμένου το σχεδιάγραμμα με τα ποσοστά σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποίησε η εταιρεία, θα νιώσετε το βάρος της δέσμευσης του Έλληνα με την Airbnb. Με σύνθημα του Έλληνα αιρ-μπι-εν-μπα “είμαι παράνομος, αλλά δε με νοιάζει”, αν μπορείτε παρατηρήστε τα, αν μπορείτε ταξινομήστε τα, αν μπορείτε πάλι αναλογιστείτε ότι, ίσως, η παρανομία να είναι ένα ιδίωμα της κουλτούρας μας.

 

02_Infographic-Athens-2204

1]Ενοικίαση Σπιτιού μέσω Διαδικτύου (airbnb) : Τι Ισχύει; http://lawandtech.eu/2014/06/20/airbnb_greece/

2]Παρουσιάστηκε πρόσφατα σε εκδήλωση στο Tin Pan Alley στο Θησείο.

3]Διαβάστε, επίσης, την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Σεπτέμβριος 2013) για την επονομοζόμενη «Οικονομία Διαμοιρασμού» (Sharing Economy), σύμφωνα με την οποία η Airbnb αποτελεί παράδειγμα βέλτιστης πρακτικής (pdf).




Ένα μωρό για τρεις γονείς;

Θυμάστε την ιστορία της Dolly, της προβατίνας που κλωνοποιήθηκε; Ακόμα κι αν η συζήτηση για την αναπαραγωγική κλωνοποίηση αποτελεί μια ευφάνταστη σκέψη, καθώς δεν έχει εφαρμοστεί σε ανθρώπινους οργανισμούς, η γέννηση της αποτέλεσε το νέο έδαφος του μέλλοντος για την αναπαραγωγική τεχνολογία κατασκευάζοντας έναν προβληματισμό περί της ηθικής για τη δημιουργία τεχνητής ζωής.

Πριν από δύο εβδομάδες η Βουλή των Κοινοτήτων (Κάτω Βουλή) της Μ. Βρετανίας υπερψήφισε σχέδιο νόμου που επιτρέπει την δυνατότητα δωρεάς μιτοχονδρίων. Σύμφωνα με την αρμόδια Αρχή για την Ανθρώπινη Γονιμοποίηση και την Εμβρυολογία της Βρετανίας (HFEA), η συγκεκριμένη τεχνική ανοίγει το δρόμο για παιδιά με γενετικό υλικό (DNA) από τρεις γονείς. Συγκεκριμένα, 382 βουλευτές ψήφισαν υπέρ και 128 κατά της ιατρικής τεχνικής, στόχος της οποίας είναι να αποφεύγεται η αρνητική κληρονομικότητα από μητέρα σε παιδί.

Αυτή η νέα τεχνολογία αναπαραγωγής εκτιμάται ότι θα βοηθήσει εκατοντάδες ζευγάρια, τόσο στην Βρετανία όσο και στον υπόλοιπο κόσμο, να γεννήσουν υγιή παιδιά, χωρίς γενετικές ασθένειες που σχετίζονται με το DNA και κληροδοτούνται από τους βιολογικούς γονείς. Τα παιδιά δηλαδή που θα γεννούνται μέσω της συγκεκριμένης τεχνικής θα είναι απαλλαγμένα από σοβαρές κληρονομικές νόσους όπως η μυϊκή δυστροφία, η οποία οφείλεται στα ελαττωματικά μιτοχόνδρια (εργοστάσια παραγωγής ενέργειας των κυττάρων) της μητέρας.

17IVF-tmagArticle

Πιο αναλυτικά, θα λαμβάνεται γενετικό υλικό μέσα από το ωάριο της μητέρας και στη συνέχεια θα μεταφέρεται στον πυρήνα ενός υγιούς ωαρίου που ανήκει σε δότρια. Στη συνέχεια το ωάριο της δότριας θα γονιμοποιείται με το σπέρμα του άνδρα από το ζευγάρι στο οποίο η γυναίκα εμφανίζει πρόβλημα των μιτοχονδρίων. Το μωρό που θα προκύψει θα φέρει γενετικό υλικό από τους δύο γονείς του αλλά και μια μικρή ποσότητα, της τάξεως του 0,1%, από τη δότρια. Τα παιδιά αυτά θα γεννιούνται με DNA από 3 γονείς τα οποία θα το μεταβιβάζουν στα δικά τους παιδιά ενώ στις επόμενες γενιές θα μεταφέρεται υγιές γενετικό υλικό, με αποτέλεσμα να εξαλείφονται οριστικά γενετικές ανωμαλίες που αποβαίνουν θανάσιμες για όσους γεννιούνται με αυτές.

Παρά τις ιατρικές εξελίξεις το συγκεκριμένο θέμα έχει εγείρει αρκετές αντιδράσεις. Από την μια πλευρά υπάρχουν αυτοί που υποστηρίζουν ότι η νέα τεχνική αναπαραγωγής “είναι το φως στην άκρη ενός σκοτεινού τούνελ” για πολλές οικογένειες. Στην αντίπερα όχθη όμως, πολέμιοι αυτής της θέσης ισχυρίζονται ότι η τεχνική προσκρούει σε ζητήματα βιοηθικής αφού από τη μία πλευρά για να εφαρμοστεί θα πρέπει να καταστρέφονται έμβρυα, ενώ την ίδια στιγμή ωθεί τους ανθρώπους στην επιλογή μια οριοθετημένης “κανονικότητας” η οποία, μελλοντικά, ίσως να οδηγήσει με την σειρά της στην απόλυτη επιλογή του πώς να είναι το παιδί που πρόκειται να γεννηθεί.

Τις τελευταίες δεκαετίες γνωρίζουν τεράστια ανάπτυξη οι λεγόμενες Νέες Τεχνολογίες Αναπαραγωγής1 (ΝΤΑ), καθώς προκαλούν συζητήσεις για τις επιδράσεις που έχουν επιφέρει στη φύση, τον πολιτισμό, το άτομο, την κοινωνία, το φύλο, καθώς και σε μια από τις θεμελιώδεις κατηγορίες του δυτικού πολιτισμού, τη συγγένεια. Στο κατά πόσο δηλαδή οι ΝΤΑ ορίζουν τα θεσμικά πλαίσια εξουσίας, κατασκευάζοντας έτσι σύγχρονους τρόπους ταξινόμησης και αποκλεισμού.

feature-brave new babies_520

Σύμφωνα με τον Micheal Foucault οι πρακτικές αυτές, όπως οι ΝΤΑ, οι κοσμικές επεμβάσεις, οι προγεννητικές διαγνώσεις, ονομάζονται “τεχνολογίες του εαυτού”, οι οποίες προσδιορίζουν τον άνθρωπο, ή αλλιώς, όπως εννοιολογεί ο Foucault, το βιοπολιτικό υποκείμενο, περιγράφοντας και καθορίζοντας τα πλαίσια συμπεριφοράς του.2

Ο Foucault στο βιβλίο του “Ιστορία της Σεξουαλικότητας”, κατέδειξε τη βιοπολιτική ως κεντρική πολιτική τεχνική του μοντέρνου κράτους, που μέσω των τεχνολογιών του εαυτού παράγει πειθαρχική βιοεξουσία με κατηγορίες που νοηματοδοτούν το υποκείμενο και την πολιτική κοινωνία. Ανέλυσε τα ταξινομικά συστήματα που παράγουν, όχι μόνο τις σεξουαλικές κατηγοριοποιήσεις, αλλά και τις έννοιες της οικογένειας, του άνδρα, της γυναίκας, του πολίτη. H προσέγγισή του ενεργοποίησε τις τελευταίες δεκαετίες ένα μεγάλο πεδίο προβληματικής σχετικά με τους τρόπους συγκρότησης των υποκειμένων στη βάση ταξικών, έμφυλων, φυλετικών, σεξουαλικών κατηγοριών που εσωτερικεύονται και αναπαράγουν τις δομές της κυριαρχίας.3

Εξετάζοντας τις ποικιλόμορφες στρατηγικές των ανθρώπων μέσα από τις τεχνολογίες του εαυτού ή την ηθική για την φροντίδα του εαυτού, η ερώτηση έγκειται στο κατά πόσο οι άνθρωποι μπορούν να αντισταθούν στις συνέπειες της σύγχρονης εξουσίας, δηλαδή της τεχνολογίας; Ήδη από το 1966 ο Paul Rabinow χρησιμοποίησε τη λέξη “βιοκοινωνικότητα” για να περιγράψει τη στρατολόγηση σε μια νέα ταυτότητα πολιτικής, όπου οι άνθρωποι έρχονται σε αυτές τις ομάδες για να κατηγοριοποιήσουν τους εαυτούς τους με συγκεκριμένες γενετικές αφηγήσεις και πρακτικές. Η τεχνολογία δηλαδή της γενετικής αποτελεί πλέον μια νέα μορφή πρακτικής στην οποία οι άνθρωποι καλούνται να διακρίνουν τη σύνθετη αλληλεπίδραση της γενετικής, συνειδητοποιώντας τα οφέλη ή τα ιατρικά δηλητήρια.

Μήπως τελικά η γενετική της τεχνολογίας μέσα από την βιοιατρική αντικαθιστά το ρόλο του θεού και της φύσης με αυτόν της τεχνολογίας;

Μια άποψη αναφέρει, μέσα από τη γλώσσα της επιθυμίας, ότι το δικαίωμά στην ελεύθερη επιλογή το έχουν όλοι, δηλαδή το να μπορούν να κάνουν μια αισθητική επέμβαση ή όπως το παραπάνω παράδειγμα να αποκτήσουν παιδί από το ωάριο μιας δότριας. Ωστόσο, η ιδεολογία της επιλογής θέτει ένα μεγάλο ζήτημα αναφορικά με τις ΝΤΑ, αλλά και σε άλλες περιπτώσεις τόσο στην επιλογή της χειρουργικής επέμβασης για μια καλύτερη εμφάνιση, όσο και στην επέμβαση της τεχνολογίας μέσω γενετικών τέστ για την συνέχεια της αναπαραγωγής. Από την μια πλευρά, υπάρχει η αναπαραγωγική επιλογή της τεχνολογίας και από την άλλη, η ευγονική αποβολή. Σύμφωνα με τoν επικεφαλή της εφαρμοσμένης γενετικής, Clair Francomano, η μόνη σίγουρη χρήση των προγνωστικών τεστ εγκυμοσύνης είναι η αποφυγή της γέννησης ενός παιδιού με διπλή κυρίαρχη ασθένεια.4 Παρ’ όλα αυτά, έχει παρατηρηθεί σε έρευνες που έχουν γίνει σε ζευγάρια νάνων (Little People of America) ότι αν και κάνουν χρήση των προγνωστικών τεστ εγκυμοσύνης, αποφασίζουν να αποβάλουν επειδή τα παιδιά τους θα γεννηθούν μεσαίου αναστήματος κι όχι επειδή έχουν πρόβλημα υγείας.5

Ακόμα κι αν το παράδειγμα με τους νάνους δεν είναι το πιο κατάλληλο, γίνεται εμφανές το πόσο η αγορά κατευθύνει την κοινωνία, δηλαδή το πως η εξουσία της τεχνολογίας και του καπιταλισμού έχουν διεισδύσει στην ταυτότητα του υποκειμένου, προβάλλοντας μια γενετική της “κανονικότητας”. Ίσως τελικά όλες αυτές οι τεχνικές να ωθούν τη συνθήκη μας σε αυτό που αναφέρει η ανθρωπολόγος Marylin Strathern, ότι η εποχή μας ίσως θεωρηθεί “η περίοδος στην οποία γίναμε ικανοί να αναλάβουμε τον έλεγχο της ίδια μας της βιολογίας και ιδιαίτερα της ίδιας μας της αναπαραγωγικής διαδικασίας”.6

Τι συμβαίνει;

H χρήση των ΝΤΑ, ή αλλιώς η ευγονική τεχνολογία, αποτελούν μια πολιτιστική, οντολογική και ιστορική ανατροπή, ενώ η ύπαρξη τους είναι αυτό που ο Foucault ονομάζει “τάξη πραγμάτων” συνδυάζοντας την εργασία, τη ζωή και τη γλώσσα. Οι κανονιστικές νόρμες βιοεξουσίας επιβάλλονται πάνω στη ζωή των ανθρώπων μέσα από έναν κατ’ επιταγήν καταναλωτισμό, που υπαγορεύει πως δεν υπάρχει άλλη επιλογή από να ασκεί κανείς τη δυνατότητα της επιλογής. Η γένεση της Dolly από την άλλη, ακόμα κι αν αυτή δεν ζει πια, έδειξε ότι ίσως η ανθρώπινη κλωνοποίηση δεν είναι μακριά, παρά τις νομοθεσίες που εφαρμόστηκαν κατά τη διαδικασία της κλωνοποίησης, οδηγώντας σε μια επιλογή της τελειότητας. Το ζήτημα ωστόσο είναι, τόσο οι ΝΤΑ όσο και γενικότερα οι ιατρικές και τεχνολογικές εξελίξεις, να μην υπάγονται σε έναν “πολιτισμό της επιχείρησης”, ακολουθώντας την ιδεολογία του καταναλωτισμού και μιας δήθεν έννοια της επιλογής. Αλλά να ανοίξει ένας διάλογος με στόχο όχι τονάνθρωπο του αύριο”, αλλά έναν “ κόσμο του αύριο”.

[1]Ο όρος “Νέες Τεχνολογίες Αναπαραγωγής” αφορά τις νομοθετημένες μεθόδους που έχουν ως στόχο α) τον έλεγχο των γεννήσεων (αντισύλληψη), β) την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή για ζευγάρια στα οποία το ένα από τα δύο μέλη παρουσιάζουν στειρότητα (εξωσωματική γονιμοποίηση, τεχνητή σπερματέγχηση, παρένθετη μητέρα) και γ) τη μεταθανάτια χρήση γενετικού υλικού για σύλληψη. Επίσης, ο η ορολογία Νέες Τεχνολογίες Αναπαραγωγής συμπεριλαμβάνονται στην έννοια της ευγονικής. Η ευγονική είναι ένας κλάδος της γενετικής, ο οποίος αποσκοπεί στη βελτίωση των ανθρώπινων γονιδίων. Ο όρος ευγονική, χρησιμοποιήθηκε, πρώτη φορά το 1883, από τον ξάδερφο του Δαρβίνου, Sir Francis Galton, με σκοπό το ενεργό ενδιαφέρον για την κοινωνική και βιολογική εξέλιξη του ανθρώπου αποσκοπώντας στη γενετική βελτίωση των λαών. Συγκεκριμένα, έχουμε δύο περιπτώσεις ευγονικής τεχνολογίας: την θετική και την αρνητική. Στην αρνητική περίπτωση, επιχειρείται η μείωση της συχνότητας των βλαβερών γονιδίων, για παράδειγμα η περίπτωση της χιτλερικής Γερμανίας. Αντίθετα, όταν επιχειρείται η αύξηση της συχνότητας των πιο κατάλληλων για τον ανθρώπινο πληθυσμό γονιδίων, αναφερόμαστε στη θετική ευγονική. Σύμφωνα με την Karen-Sue, Rapp και Health, ο όρος «ευγονική» στην σύγχρονη εποχή σημαίναι οι τεχνολογίες, τις οποίες επιλέγει ένα άτομο για να βελτιώσει τα βιολογικά και παρουσιαστικά του στοιχεία (Goodman, Health, Lindee, 2003: 60)

[2]Φουκώ, Μ. (1978). “Ιστορία της Σεξουαλικότητας” Εκδόσεις ΡΑΠΠΑ.

[3]Φουκώ, Μ. (1978). “Ιστορία της Σεξουαλικότητας” Εκδόσεις ΡΑΠΠΑ.

[4]Xavier, J., I. (2005). “Anthropologies of Modernity: Foucault, Governmentality, and Life Politics”. Blackwell.

[5]Goodman, Α., Η., Health, D., Lindee, M., S.(2003). “Genetic Nature/ Culture. Anthropology and Science beyond the Two –Culture Divide”. University of California Press: Berkeley and Los Angeles, London.

[6]Strathern, M. (2008). “Αναπαράγοντας το μέλλον. Ανθρωπολογία, συγγένεια και νέες τεχνολογίες αναπαραγωγής”. Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα.




Τι λένε κάθε βράδυ στις 8; Αναλύοντας τα κεντρικά δελτία ειδήσεων.

 

thecricket_deltia_s

 

Για ένα διάστημα τριών εβδομάδων (5-20 Ιανουαρίου – εξαιρούνται τα Σαββατοκύριακα) παρακολουθήσαμε τα κεντρικά δελτία τριών μεγάλων ελληνικών καναλιών. Του MEGA, του ANTENNA και του ΣΚΑΪ. Ήταν κυριολεκτικά μια πρόκληση μιας και οι τρεις άνθρωποι που παρακολουθήσαμε και καταγράψαμε αναλυτικά τα κεντρικά δελτία, δεν επιλέγουμε την τηλεόραση ούτε ως μέσο ενημέρωσης ούτε ως ψυχαγωγίας. Συνεπώς είχε ένα παραπάνω ενδιαφέρον αυτή η κίνηση γιατί έτσι θα μπορούσαμε να καταγράψουμε τι πληροφορίες φτάνουν στους ανθρώπους που ενημερώνονται από το συγκεκριμένο μέσο και ειδικά από τα δελτία των 8. Η πραγματικότητα ήταν δυστυχώς αναμενόμενη και αποκαρδιωτική. Από την πρώτη κιόλας μέρα ξεκίνησαν τα τηλέφωνα μεταξύ μας προκειμένου να σχολιάσουμε τον λαϊκισμό με τον οποίο περιέγραφαν είτε τις εκλογές είτε τα διεθνή θέματα όπως αυτό της επίθεσης στο Παρίσι. Θα ήταν φυσικά μια υπεραπλούστευση να μιλήσουμε μόνο για λαϊκισμό.

Οι 11 μέρες που παρακολουθήσαμε ήταν ενδεικτικές για να αντιληφθούμε και να περιγράψουμε το κλίμα που επικρατούσε στα κανάλια προεκλογικά. Με αφορμή τη σύλληψη του Ξηρού και λίγο αργότερα το χτύπημα στο Παρίσι τα τηλεοπτικά κανάλια ασχολήθηκαν με την τρομοκρατία (Ελλάδα και Ευρώπη) όσο σχεδόν ασχολήθηκαν με τις  βουλευτικές εκλογές. Το θέμα Τρομοκρατία ήρθε να ενισχύσει την τρομολαγνεία που κυριαρχούσε και στα τρία κεντρικά δελτία σε σχέση με τις εκλογές και να δημιουργήσει μία και μιάμιση ώρα δυστοπικής ενημέρωσης. Οι δηλώσεις εκφοβισμού από την πλευρά της κυβέρνησης Σαμαρά ήταν ασταμάτητες και συνεχίστηκαν και τις 3 εβδομάδες με τα κανάλια στα σουπεράκια που περνούσαν να ενισχύουν το κλίμα. (δες αναλυτικά το γράφημα). Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός ότι για κανένα απολύτως θέμα το οποίο παίζεται στα κεντρικά δελτία, δεν γίνεται πρωτογενές ρεπορτάζ. Τα ρεπορτάζ και των τριών καναλιών είναι οι πληροφορίες που κυκλοφορούν όλη μέρα στο διαδίκτυο και τις εφημερίδες, χωρίς καμία παραπάνω πληροφορία ή αποκλειστικότητα. Ακόμα και στις περιπτώσεις όπου στέλνονται στα σημεία ρεπόρτερ (βλ. γιάφκες Ξηρού ή μέρη που αποκλείστηκαν από το χιόνι), ο τηλεθεατής δεν θα λάβει κάποια ουσιαστική πληροφορία, ίσως μόνο εικόνα. «Εδώ συναντιόνταν ο Ξηρός με την Αγγελική», «Εδώ βλέπετε το χιόνι που έχει αποκλείσει όλο το χωριό».

 [Το γράφημα έχει τρεις άξονες: ημέρα (κάτω), διάρκεια είδησης (αριστερά) και θέμα (πάνω). Διαλέξτε θέμα, πατώντας στο αντίστοιχο tab και περνώντας πάνω από τις τελείες μπορείτε να διαβάσετε τα ενδεικτικά σουπεράκια της κάθε ημέρας και θέματος. *Σουπεράκι: ο τίτλος που τρέχει στο κάτω μέρος της οθόνης.]

[edge_animation id=”4″]

 

Ο τρόπος που χειρίστηκαν τα κανάλια τις εκλογές ήταν κάπως παρόμοιος. Και τα τρία κανάλια ασχολήθηκαν με τα ίδια ακριβώς θέματα (Οικονομία-Grexit, Φορολογία- ΕΝΦΙΑ) σαν αυτά να ήταν τα μόνα θέματα στα οποία μας νοιάζει να απαντήσουν οι εκπρόσωποι κομμάτων . Ακόμα όμως κι αυτά προσεγγίζονταν με ακριβώς τον ίδιο τρόπο και από τα τρία κανάλια. Θα μπορούσε κανείς να πει πως αν υπήρχε μια φράση να περιγράψει τα κεντρικά δελτία των τριών καναλιών προεκλογικά, θα ήταν «Και πού θα βρείτε τα λεφτά;». Με λίγα λόγια τα τρία κανάλια μοιάζουν να συνέχιζαν την κυβερνητική προπαγάνδα που πόνταρε στις κουβέντες περί Grexit και χρεοκοπίας. Το θέμα δεν ήταν ποτέ να γίνουν εποικοδομητικές κουβέντες ή συνεντεύξεις αλλά να περάσουν κάποιοι άνθρωποι από τα δελτία, να επαναλάβουν αυτά που ίσως είπαν το πρωί ή χτες στο ραδιόφωνο ή σε κάποιο άλλο κανάλι.

Τα δελτία των 8 έχουν σαφώς καλυτερεύσει αισθητικά. Το στήσιμο του δελτίου και το στούντιο των δύο ειδικά καναλιών (MEGA και ΣΚΑΪ) προσπαθεί να μοιάζει στο BBC και στο CNN.  Και στα τρία κανάλια οι παρουσιαστές είναι γυναίκες, ξεκινάνε όρθιες και μετά κάθονται για να συνεχιστεί το δελτίο. Αλλά αυτά καταφέραμε μόνο να αντιγράψουμε από τα ξένα κανάλια. Γιατί κατά τ’ άλλα τα κεντρικά δελτία των 8 έχουν τον ίδιο λαϊκισμό που είχαν και πριν από 15 χρόνια. Κάποια έχουν και τους ίδιους ακριβώς ανθρώπους.

Τα θέματα των ειδήσεων των 11 ημερών  που παρακολουθήσαμε  ήταν οι Εκλογές, η Τρομοκρατία (εντός και εκτός χώρας), ο καιρός (μεσολάβησαν χιονοπτώσεις), για λίγο το Norman Atlantic και κάποια θέματα που παίζονταν μεμονωμένα και κυρίως αφορούσαν ληστείες σε διάφορα σημεία της χώρας. Οι διεθνείς ειδήσεις αφορούσαν και πάλι είτε τρομοκρατικές επιθέσεις , είτε ατυχήματα λόγω καιρού ή πυρκαγιάς και πάντα υπήρχαν τραυματίες ή νεκροί. Μόνο 4-5 μέρες από τις 11 συνολικά οι ειδήσεις περιείχαν θέματα πολιτιστικού/ φιλανθρωπικού ενδιαφέροντος (λόγω της απονομής Χρυσών σφαιρών η πχ. το άνοιγμα καινούριας πτέρυγας στο Ογκολογικό από τη Μ. Βαρδινογιάννη).

Τα κεντρικά δελτία ειδήσεων μετέδιδαν από την αρχή ως το τέλος δυσάρεστες ειδήσεις. Όχι απαραίτητα σημαντικές αλλά δυσάρεστες. Από το χτύπημα στο Παρίσι και μετά τα κεντρικά δελτία γέμισαν από βίντεο με τζιχαντιστές σε όλο τον κόσμο που πραγματοποιούν ον κάμερα βασανισμούς και εκτελέσεις. Αυτά συνέβαιναν και πριν από το Charlie Hebdo αλλά τώρα έφεραν άλλη σημασία. Τώρα θα ενίσχυαν την αντι-ισλαμική γραμμή που ήθελαν να περάσουν. Με τον ίδιο περίπου τρόπο διαχειρίζονται (και τα τρία κανάλια) όλα ακριβώς τα θέματα.  Ο Σύριζα θα σύρει τη χώρα στα βράχια, ο Σαμαράς προηγείται ως ικανότερος πρωθυπουργός, το αποτέλεσμα θα κριθεί από τους αναποφάσιστους. Αυτά μετέδιδαν τα κανάλια προεκλογικά λίγο πολύ.

Πιο συγκεκριμένα ας δούμε όμως πως κάλυψαν τα κανάλια τα τέσσερα βασικά θέματα από τις 5 έως τις 20 Ιανουαρίου.

 

Προεκλογική επικαιρότητα (Εκλογές και Ευρώπη)

Η προεκλογική επικαιρότητα και  πιο συγκεκριμένα οι δηλώσεις και οι θέσεις των Ευρωπαίων εταίρων και ηγετών ήταν δεύτερο θέμα όλες τις ημέρες που παρακολουθήσαμε τα δελτία ειδήσεων των τριών καναλιών.

Η βασική γραμμή και των τριών καναλιών σε σχέση με τις αντιδράσεις της Ευρώπης τις πρώτες 4 μέρες (5-8/1) ήταν οι φόβοι για επερχόμενο Grexit. Το MEGA μιλούσε για εκτόξευση των επιτοκίων, ο ANTENNA για πιθανή έξοδο της Ελλάδας από το Ευρώ αν βγει ο ΣΥΡΙΖΑ, ενώ το ΣΚΑΪ μετέφερε πως στο στόμα όλων είναι το Grexit.  Στις 6/1 το MEGA ενώ μετέδιδε τι γράφει ο ξένος τύπος για τις επερχόμενες εκλογές, μεταφράζει άρθρο της Liberation για το ΣΥΡΙΖΑ και τους ισπανούς ΠΟΔΕΜΟΣ ως «ΣΥΡΙΖΑ, ΠΟΛΕΜΟΣ…η καταγίδα που ήρθε από το Νότο». Το ίδιο βράδυ η φωτογραφία που παρουσιάζει το λάθος του MEGA γίνεται viral στο ελληνικό διαδίκτυο ως ένδειξη του τρομοκρατικού κλίματος που επικρατεί στα κανάλια σε σχέση με την πιθανότητα νίκης του ΣΥΡΙΖΑ.

 

MEGA (6/1)

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι ημέρες που και τα τρία κανάλια μεταδίδουν δηλώσεις των ίδιων ανθρώπων (πχ. Σούλτς ή Μέρκελ). Από τις ίδιες δηλώσεις, τα κανάλια φαίνεται να επιλέγουν ποια πλευρά θα παρουσιάσουν. Για παράδειγμα, στις 6 Ιανουαρίου ο Σούλτς στο MEGA παρουσιάζεται να λέει πως «ο ΣΥΡΙΖΑ δε θα εφαρμόσει τις ακραίες θέσεις του» ενώ σύμφωνα με το ΣΚΑΪ ο Σούλτς λέει πως «Ο Τσίπρας κρατά πανευρωπαϊκή χειροβομβίδα». (δες γράφημα 6/1 Εκλογές και Ευρώπη).  Τα συγκεκριμένα κανάλια αφιερώνουν από 4 έως 14 λεπτά την πρώτη εβδομάδα στις αντιδράσεις των Ευρωπαίων, δείχνοντας καθημερινά τι λέει για τις εκλογές ο ξένος τύπος, αλλά και οι οίκοι αξιολόγησης.

Την δεύτερη εβδομάδα (12-16/1) η κουβέντα αλλάζει λίγο. Ενώ το θέμα Grexit παραμένει ως δεύτερο στη σειρά των δελτίων, το MEGA και ο ANTENNA αρχίζουν να μεταδίδουν και μια πιο μετριοπαθή άποψη των ευρωπαίων. Το MEGA μεταδίδει τον γερμανικό τύπο που λέει πως «Ο Τσίπρας θα μπορούσε να είναι ανανεωτής της Ελλάδας» ενώ ο ΑΝΤΕΝΝΑ λέει πως οι οικονομολόγοι απορρίπτουν το Grexit. Φυσικά και τα δυο κανάλια συνεχίζουν να μιλάνε για Grexit και bank run παρόλο που στην αφήγηση τους έχουν βάλει και εναλλακτικές απόψεις. Το ΣΚΑΪ παραμένει κυρίως στην ίδια γραμμή, μεταδίδοντας τις αμετάκλητες θέσεις των Ευρωπαίων απέναντι στο κούρεμα, τη διαγραφή του χρέους ή τους φόβους περί επερχόμενης νίκης του ΣΥΡΙΖΑ. (δες γράφημα 12-16/1, Εκλογές και Ευρώπη).

Τις τελευταίες δύο μέρες της παρακολούθησης των δελτίων, τα τρία κανάλια συνεχίζουν στην αρχική γραμμή περί Grexit και πιθανής εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη ενώ μεταδίδουν και τις δηλώσεις Λεπέν για πιθανή νίκη ΣΥΡΙΖΑ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πώς μεταδίδουν τις δηλώσεις της Λεπέν. Ενώ ολόκληρη η δήλωση ήταν έτσι «Η θέση μας είναι απόλυτα συνεκτική. Αυτό δεν με κάνει μαχήτρια της Άκρας Αριστεράς. Δεν συμφωνούμε σε όλο το πρόγραμμα μαζί τους, κυρίως σε ό,τι αφορά τη μετανάστευση. Θα χαρούμε ωστόσο με τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ», το MEGA και ο ΣΚΑΪ περιορίστηκαν στο να μεταδώσουν την ικανοποίηση της Λεπέν σε μια νίκη του ΣΥΡΙΖΑ ή μέχρι το σημείο να αλλάξουν εντελώς τα λόγια της σε «Λεπεν: Ελπίζω να κερδίσει τις εκλογές ο ΣΥΡΙΖΑ» (δες γράφημα 20/1, Εκλογές και Ευρώπη).

 

Εκλογές

Τέλος Δεκεμβρίου του 2014 ανακοινώθηκαν οι βουλευτικές εκλογές, οι οποίες θα γίνονταν στις 25/1. Η προεκλογική περίοδος διήρκησε λιγότερο από μήνα, ενώ μεσολάβησε η Πρωτοχρονιά, τα Θεοφάνεια και το χτύπημα στο Charlie Hebdo που κυριάρχησαν στα δελτία τις ανάλογες ημέρες. Την πρώτη εβδομάδα παρακολούθησης των κεντρικών δελτίων (5-8/1) το θέμα Εκλογές δεν ήταν ποτέ το πρώτο θέμα στα δελτία και σε κάποιες περιπτώσεις ήταν μέχρι και το τέταρτο. Μεσολαβούσε βέβαια ως δεύτερο θέμα το Εκλογές και Ευρώπη αλλά εκεί καλύπτονταν μόνο οι δηλώσεις των ευρωπαίων και τα διεθνή ΜΜΕ.

ΣΚΑΙ (6/1)

Το MEGA και ο ANTENNA αφιέρωναν περίπου 15 με 20 λεπτά την ημέρα για τις εκλογές την πρώτη εβδομάδα ενώ ο χρόνος αυξανόταν όσο περνούσαν οι μέρες. Το ΣΚΑΪ έχοντας και το μικρότερο σε διάρκεια δελτίο από τα τρία κανάλια αφιέρωνε γενικά 9 με 15 λεπτά στις εκλογές τις πρώτες μέρες.

Το προεκλογικό κλίμα και στα τρία κανάλια εκδηλωνόταν κυρίως μέσα από τις δηλώσεις του Σαμαρά εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ και τις απαντήσεις του ΣΥΡΙΖΑ στις δηλώσεις του πρώτου. (δες γράφημα 5-8/1, Προεκλογική επικαιρότητα). Το κλίμα παρουσιαζόταν ιδιαίτερα πολωμένο με τον Σαμαρά να αναφέρεται συνεχώς σε σενάρια Grexit, χρεοκοπίας και  εξόδου από την Ευρωζώνη, σε αντιστοιχία με την γραμμή και τα δημοσιεύματα του ξένου τύπου και των οίκων αξιολόγησης.

antenna2

Το προεκλογικό πεδίο για όλη τη διάρκεια της παρακολούθησης των δελτίων ήταν χωρισμένο σε 2 ή και 3 μέρη για το MEGA και τον ANTENNA. Στα δυο αυτά κανάλια μεσολαβούσαν σχολιασμοί των Πρετεντέρη και Ευαγγελάτου για το MEGA και συνεντεύξεις των υποψηφίων στον ΑΝΤΕΝΝΑ (ανεξάρτητα από τα πάνελ). Το ΣΚΑΪ είχε ξεχωριστή εκπομπή για τις εκλογές με πάνελ μετά το δελτίο ειδήσεων, συνεπώς κατά τη διάρκεια του δελτίου το θέμα εκλογές ήταν μικρότερο από τα άλλα δυο κανάλια. Κατά τη διάρκεια των ειδήσεων υπήρχε σχολιασμός από τον Α. Παπαχελά, τον Π. Τσίμα και τον Μπ. Παπαδημητρίου . Την πρώτη εβδομάδα το MEGA είχε μόνο ένα πάνελ με θέμα την έξοδο από το Ευρώ και καλεσμένους την Ά-Μ. Ασημακοπούλου, τον Γ. Μηλιό, τον Τ. Κουικ και τον Μ. Παπαδόπουλο. Ο ΑΝΤΕΝΝΑ είχε συνέντευξη του Ευ. Βενιζέλου με θέμα τον πιθανό ρόλο του ΠΑΣΟΚ σε μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας.

Το MEGA και το ΣΚΑΪ αφιέρωναν ελάχιστο χρόνο (έως 5 λεπτά) στα υπόλοιπα εξής κόμματα: ΠΑΣΟΚ, ΚΗΔΙΣΟ, ΠΟΤΑΜΙ, ΚΚΕ, ΔΗΜΑΡ και ΑΝ.ΕΛ, με ίσως λίγο περισσότερο χρόνο σε δηλώσεις Βενιζέλου και Παπανδρέου. Ο ANTENNA ήταν το μόνο κανάλι που πρόβαλε τις θέσεις της Χρυσής Αυγής προεκλογικά, δίνοντας τους περίπου τον ίδιο χρόνο με τα υπόλοιπα 6 κόμματα.

Την πρώτη εβδομάδα υπήρχε μια μικρή συζήτηση για δημοσκοπήσεις κυρίως προς το τέλος της εβδομάδας. Ο ANTENNA μετέδιδε στις 7/1 πως προηγείται ο Σαμαράς στις δημοσκοπήσεις και πως κλείνει η ψαλίδα μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ. Την ίδια μέρα το MEGA παρουσίασε την πρώτη δημοσκόπηση του δίνοντας προβάδισμα στον ΣΥΡΙΖΑ με 3,2 μονάδες. Ακριβώς για το ίδιο προβάδισμα μιλούσε και το ΣΚΑΪ στις 7/1 που πρωτοπαρουσίασε κι αυτό τα αποτελέσματα δημοσκόπησης. Μια μέρα μετά, στις 8/1, ο ΑΝΤΕΝΝΑ αλλάζει γραμμή μεταδίδοντας πως τελικά η ψαλίδα μεγάλωσε και  η διαφορά ανέρχεται πλέον στις 3,5 μονάδες.

Τη δεύτερη εβδομάδα (12-16/1) τα τρία κανάλια συνεχίζουν να μεταφέρουν το ίδιο πολωμένο κλίμα μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ. Έχουν ήδη βγει τα περισσότερα σπότ των κομμάτων και οι δηλώσεις Σαμαρά έχουν γίνει ακόμα πιο εκφοβιστικές (δες γράφημα 12-16/1, Προεκλογική επικαιρότητα). Στη συζήτηση μπαίνει ο ΕΝΦΙΑ και η φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας, με τα κανάλια να γυρίζουν το ενδιαφέρον στις οικονομικές ατζέντες των δυο κομμάτων. Ενδεικτικά είναι τα σουπεράκια και για τα τρία κανάλια στις 15/1 (δες γράφημα) που μιλάνε για κρυφή ατζέντα ΣΥΡΙΖΑ για τη φορολόγηση ακινήτων και πως ο ΣΥΡΙΖΑ θα αυξήσει τους φόρους 60%. Από τις δηλώσεις περί χρεοκοπίας και Grexit (χωρίς φυσικά να έχουν σταματήσει κι αυτές) έχουμε πλέον περάσει σε απειλές και εκφοβισμό για τους φόρους και την ακίνητη περιουσία.

Το ΣΚΑΪ παρουσιάζει στις 12/1 την πρώτη δικιά του δημοσκόπηση δίνοντας προβάδισμα στο ΣΥΡΙΖΑ μέχρι και 4,5 μονάδες. Το MEGA επίσης παρουσιάζει δημοσκοπήσεις που δείχνουν το ΣΥΡΙΖΑ να προηγείται πότε με 1,9% και πότε με 4,5%. Ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ο ΑΝΤΕΝΝΑ επιλέγει να έχει ως σουπεράκι: «Στη δημοσκόπηση της Metron Analysis ο Σαμαράς προηγείται στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός με 10 μονάδες» όταν στη συνολική δημοσκόπηση η ΝΔ φαίνεται να μένει πίσω από το ΣΥΡΙΖΑ.

ΣΚΑΙ (12/1)

Την εβδομάδα 12-16/1 το MEGA έχει κάθε μέρα πάνελ ή συνεντεύξεις υποψηφίων. Καλεσμένοι για συνεντεύξεις ήταν οι Ευ.Βενιζέλος,  Δ. Κουτσούμπας και Στ. Θεοδωράκης, ενώ τα πάνελ αφορούσαν τη φορολογία των ακινήτων (με Γιακουμάτο, Στρατούλη και Κουντουρά) και τον ΕΝΦΙΑ (με Μειμαράκη, Βούτση, Χρυσοχοίδη). Ο ΑΝΤΕΝΝΑ πραγματοποίησε μια σειρά από debate με συγκεκριμένους όρους (90 δευτερόλεπτα η κάθε ερώτηση, με μια διευκρινιστική ερώτηση του δημοσιογράφου, η απάντηση στα 40 δευτερόλεπτα από 4 γύρους ερωτήσεων) και με ποικιλία θεμάτων. Δεν περιορίστηκε μόνο στα εκάστοτε θέματα επικαιρότητας (ΕΝΦΙΑ, ακίνητη περιουσία) αλλά και σε θέματα ασφάλειας, ευρωπαϊκής προοπτικής, ανεργία, μνημόνιο κλπ. Από τα πάνελ του ΑΝΤΕΝΝΑ πέρασαν οι Σπυράκη, Σκουρλέτης, Παπανδρέου,  Κουμουτσάκος, Καββαδία, Χατζησωκράτης, Κουβέλης, Στυλιανίδης, Καλύβης, Χρυσοβελώνη, Μπαλού, Σκρέκας, Καρίτζης, Μαργαρίτης, Σοφιανός,  Καρατζαφέρης, Παπακώστα, Φίλης, Χρυσοχοϊδης και Κουίκ εκπροσωπώντας τα περισσότερα κόμματα που κατέβαιναν στις εκλογές. (ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, ΠΟΤΑΜΙ, ΠΑΣΟΚ, ΚΙΔΗΣΟ, Πρασινοι-ΔΗΜΑΡ, ΛΑΟΣ, ΑΝ.ΕΛ).

Τις τελευταίες δύο μέρες της παρακολούθησης μας (19-20/1) η αφήγηση παρέμεινε στα ίδια πλαίσια, με ακόμη μεγαλύτερη ίσως καταστροφολογία. Δηλώσεις Σαμαρά, όπως ότι ο ΣΥΡΙΖΑ «Θα εγκλωβίσει τη χώρα!» αλλά και ανοιχτή υποστήριξη στον Σαμαρά από τον ΑΝΤΕΝΝΑ με το «Θα κάνει τα πάντα ο Σαμαράς για την χώρα χωρίς υπερβολές». Κατά τα άλλα, το κλίμα παρέμεινε το ίδιο πολωμένο και τη μεγάλη προβολή συνέχισαν να την λαμβάνουν κυρίως η ΝΔ και ο ΣΥΡΙΖΑ. Η προεκλογική επικαιρότητα άρχισε να έχει μεγαλύτερη διάρκεια ως θέμα και στα τρία κανάλια, συζητώντας βέβαια ακριβώς τα ίδια θέματα με την πρώτη εβδομάδα (Grexit, καταθέσεις, φόροι, ΕΝΦΙΑ). Καλεσμένοι στα πάνελ του ΜΕGA ήταν οι Δένδιας, Δραγασάκης, Λυκούδης, Κυρ. Μητσοτάκης και Ν. Παππάς ενώ από τον ΑΝΤΕΝΝΑ πέρασαν οι Κουτσούμπας, Κυρ. Μητσοτάκης, Βούτσης, Ευ. Βενιζέλος (για 2η φορά),  Παναγιωτόπουλος, Νταβανέλος, Καρύδης, Μειμαράκης και Σταθάκης.

Είναι ενδιαφέρον να τονιστεί το γεγονός ότι σε όλη τη διάρκεια της παρακολούθησης των κεντρικών δελτίων και στα τρία κανάλια λίγο πολύ τα θέματα ήταν ίδια και αφορούσαν κατά 95% την Οικονομία. Βέβαια ακόμα και σε αυτά που συζητήθηκαν δεν υπήρχε ιδιαίτερη ανάλυση ή κουβέντα. Στα πάνελ του MEGA τον περισσότερο χρόνο υπήρχε διάλογος μεταξύ των εκπροσώπων της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ (με πάντα πολύ τεταμένο το κλίμα), αφήνοντας έτσι ελάχιστο χρόνο στους εκπροσώπους των άλλων κομμάτων. Κάτι που σχολίαζαν και εξέφραζαν σχεδόν όλοι. Στα πάνελ του ΑΝΤΕΝΝΑ τα πράγματα ήταν πιο ισορροπημένα από άποψη χρόνου. Όλοι οι εκπρόσωποι των κομμάτων είχαν ακριβώς τον ίδιο χρόνο να απαντήσουν και να σχολιάσουν αλλά και εδώ η θεματολογία περιοριζόταν στα βασικά θέματα της επικαιρότητας.

Οι δημοσκοπήσεις στο ΣΚΑΪ και στον ΑΝΤΕΝΝΑ έδειχναν να ανοίγει η ψαλίδα μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ και να φτάνει στις 6,5 μονάδες, ενώ στο MEGA έδειχναν μικρότερη διαφορά (2,2) από τις προηγούμενες δύο  εβδομάδες.

 

Από τον Ξηρό στον Βλαστό

Η 5η Ιανουαρίου ήταν η πρώτη μέρα παρακολούθησης των κεντρικών δελτίων των τριών μεγάλων τηλεοπτικών καναλιών (MEGA, ANTENNA, ΣΚΑΪ). Ήταν δυο μέρες μετά τη σύλληψη του Χριστόδουλου Ξηρού, οπότε το θέμα ήταν από τις πρώτες ειδήσεις στα δελτία των τριών καναλιών. Η διάρκεια κάλυψης του θέματος ήταν μεγάλη, κυμαίνοντας από 15 σε 40 λεπτά ανά δελτίο.  Η ρητορική των καναλιών, κυρίως μέσα από τα σουπεράκια που εμφανίζονταν στην οθόνη, ήταν πως ο Ξηρός είχε αρχικά το σχέδιο να χυθεί αίμα, πως θα μιλούσαμε για  θύματα αν και εφόσον πετύχαινε το σχέδιο του και πως ήταν έτοιμος για πόλεμο όπως χαρακτηριστικά έγραφαν. Επίσης οι ειδήσεις για τον Ξηρό και το σχέδιο «Γοργοπόταμος» συνδεόταν με το γενικότερο προεκλογικό κλίμα με σουπεράκια όπως «Επιστροφή στη δραχμή ζήτησε ο Ξηρός» (ΣΚΑΪ) αλλά και σατιρίζοντας την καινούρια εμφάνιση του Ξηρου «Χ. Ξηρός: Από το στυλ ρεμπέτης σε Abba look» (ΑΝΤΕΝΝΑ).

Τις επόμενες 3 μέρες τα τρία κανάλια κράτησαν το θέμα του Ξηρού ως τρίτο ή τέταρτο θέμα στη σειρά των ειδήσεων, μιας και κυριάρχησε το χτύπημα στο Παρίσι και η προεκλογική επικαιρότητα. Τις τρεις μέρες που τα δελτία περιείχαν το θέμα του Ξηρού, τα τρία κανάλια έκαναν απευθείας συνδέσεις από τις γιάφκες που είχε βρει η Αστυνομία (Ανάβυσσο και Λουτράκι), περιέγραφαν τα όπλα που είχαν βρεθεί και ασχολούνταν εκτενώς με τη φερόμενη ως συνεργό του Ξηρού, Αγγελική, καθώς και τις αντιδράσεις του χωριού και της οικογένειας της.

Την επόμενη εβδομάδα (12-16 Ιανουαρίου) το θέμα του Ξηρού τις πρώτες δύο μέρες (12 και 13 Ιανουαρίου) εξαφανίζεται και από τα τρία δελτία, και επανεμφανίζεται στις 14 όπου και παραμένει ως είδηση μέχρι τις 20 Ιανουαρίου που σταματάμε την παρακολούθηση. Τις ημέρες 14-16 Ιανουαρίου το θέμα Ξηρός καταλαμβάνει από 3 έως 20 λεπτά στα δελτία των τριών καναλιών και ανεβοκατεβαίνει στη σειρά των ειδήσεων ανάλογα με την υπόλοιπη επικαιρότητα. Αρχίζει σιγά σιγά και ενώνεται το θέμα Ξηρός με το κύκλωμα εκβιαστών του Βλαστού ενώ και τα τρία κανάλια ακολουθούν βήμα-βήμα την πορεία της αντιτρομοκρατικής σχετικά με τις συλλήψεις νέων συνεργών.

antenna1

Τις τελευταίες δυο μέρες (19-20/1) που παρακολουθήσαμε τις ειδήσεις το θέμα Ξηρός είχε ήδη συνδεθεί με το κύκλωμα εκβιαστών του Βλαστού και στην υπόθεση πια είχαν μπει νέα πρόσωπα, όπως η ξαδέλφη του Βλαστού και ο πρώην υπουργός Τσοχατζόπουλος. Ενδεικτικό είναι το σουπεράκι του ΑΝΤΕΝΝΑ στις 19 Ιανουαρίου που πλέον μιλάει για «Greek Mafia». Η κάλυψη του συγκεκριμένου θέματος ξεκίνησε με 3D αναπαραστάσεις και γραφήματα του σχεδίου του Ξηρού για τις φυλακές Κορυδαλλού και έφτασε μετά από περίπου 5 μέρες να μην αναφέρεται σχεδόν καθόλου το όνομα του. Κρατώντας τον τίτλο Τρομοκρατία, το θέμα μετακινήθηκε από τον Ξηρό στον Βλαστό, περιγράφοντας χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία ή ρεπορτάζ τις σχέσεις, μεταξύ Ξηρού – Αγγελικής, Πυρήνων και Βλαστού – Λίτσας.

 

Τρομοκρατία σε ολόκληρο τον κόσμο

Στις 7/1 γίνεται το χτύπημα στο Charlie Hebdo οπότε και για τις πρώτες τρεις μέρες είναι πρώτη είδηση στα δελτία των τριών καναλιών. Τα ρεπορτάζ για το Παρίσι είναι εκτενή και έχουν διάρκεια από 11 μέχρι 33 λεπτά αντίστοιχα και στα τρία κανάλια. (δες γράφημα 5-8/1, Τρομοκρατία/Κόσμος). Και τα τρία κανάλια έχουν δραματικά σουπεράκια που μιλάνε για μακελειό και λουτρό αίματος ενώ περιγράφουν λεπτό προς λεπτό την επίθεση στο περιοδικό. Και στα τρία κανάλια έδειχναν και ξανά-έδειχναν το βίντεο, που διάφορα διεθνή Μέσα είχαν αρνηθεί να προβάλουν, με τους δυο άντρες να δολοφονούν τον αστυνομικό έξω από το Charlie Hebdo.

Ο Πρετεντέρης εμφανίστηκε στο δελτίο του MEGA κρατώντας ένα χαρτί που έγραφε «Je suis Charlie», κάτι που επίσης σχολιάστηκε ιδιαίτερα στα social media, ενώ δημιουργήθηκαν αρκετά αντίστοιχα memes. Όσο περνούσαν οι μέρες το θέμα άρχιζε να ανοίγει και ξεφεύγει από την επίθεση στο Παρίσι.

MEGA (8/1)

 

Τα κανάλια μιλούσαν για κόκκινο συναγερμό και έκτακτα μέτρα σε όλη την Ευρώπη. Προειδοποιούσαν για νέα χτυπήματα σε διάφορα μέρη της Ευρώπης  και περιέγραφαν τους τζιχαντιστές ως γάγγραινα που εξαπλώνεται στην Ασία. (Δες γράφημα 12-16/1, Τρομοκρατία/Κόσμος). Όσο περνούσαν οι μέρες το θέμα του Charlie Hebdo εμπλουτίστηκε με βίντεο από φονταμενταλιστές που πραγματοποιούν εκτελέσεις on camera ενώ στις 15/1 το MEGA κάνει αναφορά για τζιχαντιστές στην Ελλάδα γράφοντας «Το MEGA αποκαλύπτει – σε κλοιό ύποπτοι και στην Ελλάδα». Την επόμενη μέρα (16/1) το MEGA δεν μετέδωσε καμία σχετική εξέλιξη σε σχέση του τζιχαντιστές στην Ελλάδα .

MEGA (15/1)

Την τρίτη εβδομάδα παρακολούθησης (19-20/1) τα τρία κανάλια συνέχισαν να μεταδίδουν ειδήσεις και βίντεο με εκτελέσεις και εμπρησμούς εκκλησιών. Η διάθεση των καναλιών είναι πλέον ξεκάθαρη, μιλάνε για έναν θρησκευτικό πόλεμο από την πλευρά των ισλαμιστών και για μια Δύση που ασφαλίζεται ολοένα και περισσότερο, βγάζοντας στρατό στο δρόμο και κάνοντας εφόδους σε διαμερίσματα υπόπτων.

 

Επίλογος                                                                         

Οι 3 ερευνήτριες που παρακολούθησαν τα δελτία των 8 άρχισαν να βλέπουν όνειρα με καταστροφές, στον ξύπνιο τους επαναλάμβαναν σουπεράκια και μιλούσαν νυχθημερόν για το πώς προβάλλονται οι ειδήσεις στην τηλεόραση. Οι εκλογές του 2015 είχαν αποκτήσει ένα ακόμα ενδιαφέρον και αυτές ακόμα προσπαθούν να συνέλθουν.

 




Διαβάζοντας Πικετί στο δρόμο για τις κάλπες

 

Άρχισα να διαβάζω «Το Κεφάλαιο τον 21ο αιώνα» (εκδ. Πόλις) του Thomas Piketty, λίγες μέρες πριν από τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου. Δηλαδή, στην κορύφωση της (υποτιθέμενης) συζήτησης για το αν υπάρχουν εναλλακτικές πολιτικές για την Ελλάδα και για την Ευρώπη. Είχα, βέβαια, ήδη μια εικόνα για όσα λέει το συγκεκριμένο βιβλίο. Μήνες τώρα οι αναφορές γι’αυτό πλήθαιναν στα διεθνή μέσα, κάνοντας λόγο για το καλύτερο βιβλίο της περασμένης χρονιάς (αφότου κυκλοφόρησε η αγγλική μετάφρασή του από τα γαλλικά), για μια εξέλιξη της μαρξιστικής θεωρίας, ή και για την ανάδειξη ενός από τους πιο επιδραστικούς οικονομολόγους του αιώνα.

Είχα διαβάσει επίσης ότι το βιβλίο δεν είχε ενθουσιάσει τον Μπιλ Γκέιτς, και τώρα καταλαβαίνω ακριβώς γιατί. Γιατί αυτό που προτείνει ο Πικετί ισοδυναμεί με μια επανάσταση που θα ανακόψει και θα αντιστρέψει σταδιακά την διαρκώς αυξανόμενη συσσώρευση του πλούτου στα χέρια λίγων και την παράλληλη φτωχοποίηση όλων των υπολοίπων ανθρώπων του πλανήτη. Ποιος ζάπλουτος τύπος θα ενθουσιαζόταν με μια τέτοια ιδέα;

Ένας φόρος στο κεφάλαιο

Οι εφτακόσιες τόσες σελίδες αυτού του μνημειώδους έργου είναι μια ξεκάθαρη πρόταση για μια παγκόσμια στροφή σε πολιτικές που θα ισοδυναμούσαν με μια τέτοια επανάσταση, ή, για την ακρίβεια, σε πολλές συντονισμένες επαναστάσεις ανά τον κόσμο. Αυτές οι πολιτικές μεταφράζονται σε ένα πράγμα: στην επιβολή ενός ετήσιου προοδευτικού φόρου στο κεφάλαιο, ώστε να αντιμετωπιστούν οι διαρκώς αυξανόμενες ανισότητες στην κατανομή του πλούτου. Δεν είναι κάτι που θα μπορούσε να γίνει εύκολα. Ούτε ο ίδιος ο Πικετί είναι αισιόδοξος ότι θα γίνει. Όμως καταλήγει πως δεν διαβλέπει άλλη λύση.

«Ο καπιταλισμός παράγει μηχανικά ανισότητες αφόρητες και αυθαίρετες, υποσκάπτοντας τις αρχές της αξιοκρατίας στις οποίες θεμελιώνονται οι δημοκρατικές μας κοινωνίες.» Τ.Πικετί

Ο Πικετί δεν θεωρεί πως οι ανισότητες είναι κάτι κακό από μόνες τους. Το αντίθετο. Διαπιστώνει, όμως, ότι υπάρχουν κάποιοι μηχανισμοί, οι οποίοι συντηρούνται από συγκεκριμένες πολιτικές, που συντελούν σε μια ατέρμονη διόγκωση αυτών των ανισοτήτων και καθιστούν εξαιρετικά δυσοίωνο το μέλλον της ανθρωπότητας.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο ίδιος τοποθετεί «τη δημοκρατία και το γενικό συμφέρον» απέναντι στον «καπιταλισμό και τα ιδιωτικά συμφέροντα», αλλά ταυτοχρόνως θεωρεί αναγκαία την απόκρουση των «αναδιπλώσεων του προστατευτισμού και του εθνικισμού». Η λύση για τον φόρο στο κεφάλαιο, που προτείνει, δεν θεωρεί πως μπορεί να υλοποιηθεί παρά μόνο σε περιφερειακό επίπεδο, για λόγους που έχουν να κάνουν με τις παγκόσμιες ισορροπίες ισχύος. Δεν θα μπορούσε, δηλαδή, για παράδειγμα, να το κάνει από μόνη της μια ευρωπαϊκή χώρα, αλλά π.χ η Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της.

Μια τέτοια λύση, ένας ετήσιος προοδευτικός φόρος στο κεφάλαιο «απαιτεί πολύ υψηλό βαθμό διεθνούς συνεργασίας και περιφερειακής πολιτικής ολοκλήρωσης. Δεν είναι προσιτή στα έθνη-κράτη στους κόλπους των οποίων χτίστηκαν οι προηγούμενοι κοινωνικοί συμβιβασμοί». Τ.Πικετί

Παρά τις αρχικές αντιδράσεις στην πρόταση, και την κριτική που του ασκήθηκε (και σε κάποιες περιπτώσεις μαζεύτηκε πίσω) από τα μεγάλα διεθνή ΜΜΕ και μεγαλοστελέχη του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, η προσέγγιση του Πικετί φαίνεται πλέον να επηρεάζει ακόμη και τους πολιτικούς που ήδη κυβερνούν ή που έχουν πολλές πιθανότητες να κυβερνήσουν. Μόλις την περασμένη Τετάρτη η Washington Post αναγνώριζε αυτή την επιρροή στον Μπάρακ Ομπάμα δίνοντας τον τίτλο “President Obama finally has his Piketty moment” σε ένα άρθρο που σχολίαζε την εξαγγελθείσα ατζέντα του αμερικανού προέδρου για το 2015. Και πριν από λίγες μέρες ο Πάμπλο Ιγκλέσιας των Podemos δήλωσε ότι το συγκεκριμένο έργο αποτελεί «μια βαλβίδα οξυγόνου» γι’αυτούς, ότι τους δίνει επιχειρήματα και θεωρητική υποστήριξη για τις αλλαγές που πρεσβεύουν στην Ισπανία και στην Ευρώπη συνολικά.

Αλλά για να καταλάβουμε πόσο εφικτή θα ήταν η υλοποίηση της πρότασης Πικετί, πρέπει να δούμε πού στηρίζεται.

Ένα βιβλίο ιστορίας και οικονομικών

«Τούτο το βιβλίο είναι, πιστεύω, εξίσου βιβλίο ιστορίας όσο και οικονομικών», λέει ο Πικετί, στην εισαγωγή του. Ο ίδιος και οι συνεργάτες του ερευνητές οικονομολόγοι, μελέτησαν επί δεκαπέντε χρόνια όσα δεδομένα υπάρχουν διαθέσιμα παγκοσμίως σχετικά με την κατανομή των εισοδημάτων και των περιουσιών από τον 18ο αιώνα μέχρι και σήμερα και προσπάθησαν να εξάγουν διδάγματα για το πώς δομούνται οι οικονομικές ανισότητες.

Κατέληξαν με ιστορικά στοιχεία που αφορούν πάνω από 20 χώρες, αν και στις περισσότερες από αυτές δεν υπήρχαν αρκετά δεδομένα σε βάθος των τριών τελευταίων αιώνων, παρά μόνο για μικρότερες περιόδους. Έτσι, έμφαση δίνεται στην ανάλυση για τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία, τη Γερμανία, τη Γαλλία και το Ην.Βασίλειο. Ειδικά οι δύο τελευταίες θεωρείται πολύ σημαντικό που περιλαμβάνονται στον πυρήνα της ανάλυσης, καθώς ήταν και οι μεγαλύτερες αποικιοκρατικές και χρηματοοικονομικές δυνάμεις του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα. Το γεγονός ότι υπάρχουν γι’αυτές τα περισσότερα ιστορικά στοιχεία, υποστηρίζει την μελέτη της δυναμικής της παγκόσμιας κατανομής του πλούτου από τη βιομηχανική επανάσταση και μετά.

Τα ιστορικά αυτά στοιχεία προέρχονται από δύο μεγάλες κατηγορίες πηγών:
α. αυτές που αφορούν τα εισοδήματα και την ανισότητα της κατανομής τους και
β. αυτές που αφορούν τις περιουσίες, την κατανομή τους και τη σχέση τους με τα εισοδήματα.

Η μελέτη των εισοδημάτων

Τα εισοδήματα μπορεί να προέρχονται είτε από εργασία (μισθοί, αμοιβές, επιδόματα, μπόνους, εισοδήματα από μη μισθωτή εργασία, κλπ και άλλα εισοδήματα που αμείβουν εργασία, όποια κι αν είναι η ακριβής νομική τους μορφή) είτε από την κατοχή κεφαλαίου (μισθώματα, μερίσματα, τόκοι, κέρδη, υπεραξίες, απολαβές δικαιωμάτων royalties, κλπ, και άλλα εισοδήματα που αποκτώνται από το απλό γεγονός της κατοχής ενός κεφαλαίου γης, ακινήτου, χρηματοοικονομικού, βιομηχανικού, κλπ, όποια κι αν είναι η νομική τους μορφή).

Πηγές για την μελέτη τους είναι τα φορολογικά δεδομένα που προκύπτουν από τις δηλώσεις εισοδήματος. Η καθιέρωση του φόρου εισοδήματος σημειώθηκε στις περισσότερες χώρες γύρω στα 1910-1920, αλλά σε μερικές χώρες (όπως η Γερμανία και η Ιαπωνία) ακόμη νωρίτερα, το 1880-1890. Μαζί με αυτά, αξιοποιήθηκαν και τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας Δεδομένων των Υψηλότερων Εισοδημάτων (World Top Income Database).

Ο Πικετί δεν είναι ο πρώτος που αξιοποιεί τα δεδομένα της φορολολίας εισοδημάτων για να μελετήσει την δυναμική των ανισοτήτων. Είχε προηγηθεί ο Σάιμον Κούζνετς, που έκανε το ίδιο, για την 35ετή περίοδο 1913-1948 των ΗΠΑ. Περιοριζόμενος μόνο σε αυτή την περίοδο, ο Κούζνετς είχε διαπιστώσει ότι στις ΗΠΑ συντελέστηκε τότε μια σημαντική υποχώρηση των εισοδηματικών ανισοτήτων. Είχε συμπεράνει, έτσι, λανθασμένα, ότι μετά από μια κορύφωση (που για τα εισοδήματα των ΗΠΑ θεώρησε ότι είχε ήδη συντελεστεί νωρίτερα), οι ανισότητες μειώνονται μηχανικά, δημιουργώντας μια καμπύλη στα διαγράμματα της μέτρησής τους.

Αυτή η «καμπύλη του Κούζνετς», ερμηνεύτηκε ως αισιόδοξη προσέγγιση για την εξέλιξη των ανισοτήτων, παγιδεύοντας κατά τις επόμενες δεκαετίες τους οικονομολόγους, και βολεύοντας πάρα πολύ τους πολιτικούς που την εποχή του Ψυχρού Πολέμου ήθελαν να πλασάρουν μια αισιόδοξη θεωρία για την εξέλιξη των ανισοτήτων, εξηγεί ο Πικετί. Προεκτείνοντας εκείνος τις μετρήσεις του Κούζνετς στο σύνολο των τριών τελευταίων αιώνων και σε όσες περισσότερες χώρες είχαν στοιχεία για την κατανομή των εισοδημάτων, κατέληξε στα σημερινά, πολύ πιο απαισιόδοξα συμπεράσματα: Η καμπύλη δεν ισχύει, οι ανισότητες επέστρεψαν και η γραμμή στο διάγραμμα έχει ξαναπιάσει κορυφή και ανεβαίνει ορμητικά.

Η μελέτη των περιουσιών

Οι πηγές που επέτρεψαν τη μελέτη της κατανομής των περιουσιών και της σχέσης τους με τα εισοδήματα ήταν αφενός οι δηλώσεις κληρονομιάς, που ήταν υποχρεωτικές στο πλαίσιο της φορολόγησης κληρονομιάς (που είναι και αρχαιότερη της φορολογίας εισοδημάτων, καθώς ίσχυε σε κάποιες χώρες από τις αρχές του 19ου αιώνα) αλλά και κάποιες ατομικές δηλώσεις περιουσίας που στην περίπτωση της Γαλλία ήταν επίσης υποχρεωτικές για μεγάλες περιόδους (την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης) και βοηθούν να αποτυπωθούν οι τάσεις αποταμίευσης.

«(…) οι περιουσιακές ανισότητες δεν έχουν την ίδια σημασία εάν προήλθαν από κληρονομιά που άφησαν οι προηγούμενες γενεές ή από αποταμίευση που γινόταν στη διάρκεια μιας ζωής. Στο πλαίσιο αυτού του βιβλίου δεν ενδιαφερόμαστε μόνο για το επίπεδο της ίδιας της ανισότητας, αλλά επίσης και προπάντων για τη δομή των ανισοτήτων, δηλαδή για την προέλευση των εισοδηματικών και περιουσιακών ανισοτήτων μεταξύ των κοινωνικών ομάδων, και για τα διαφορετικά συστήματα οικονομικής, κοινωνικής, ηθικής και πολιτικής νομιμοποίησής τους, τα οποία μπορεί να τις στηρίξουν ή να τις καταδικάσουν. Η ανισότητα δεν είναι αναγκαστικά κακή καθ’εαυτή: το κεντρικό ζήτημα είναι να καταλάβουμε αν είναι δικαιολογημένη, αν έχει τους λόγους της.» Τ.Πικετί

«Το παρελθόν καταβροχθίζει το μέλλον»

Η μελέτη όλων των παραπάνω δεδομένων οδηγεί τον Πικετί σε δύο συμπεράσματα:

1. ότι «πρέπει να δυσπιστούμε σε κάθε ιστορικό ντετερμινισμό στο χώρο αυτό: η ιστορία της κατανομής του πλούτου είναι πάντοτε μια ιστορία βαθιά πολιτική και δεν συνοψίζεται σε καθαρά οικονομικούς μηχανισμούς». Η μείωση των ανισοτήτων που καταγράφηκε στις ανεπτυγμένες χώρες μεταξύ των δεκαετιών 1900-1910 και 1950-1960 «είναι προπάντων προϊόν των πολέμων και των δημοσίων πολιτικών που εφαρμόστηκαν ως συνέπεια των κλονισμών αυτών».
2. «ότι η δυναμική της κατανομής του πλούτου θέτει σε κίνηση ισχυρούς μηχανισμούς οι οποίοι ωθούν εναλλακτικά προς τη σύγκλιση ή την απόκλιση και ότι δεν υπάρχει καμία φυσική και αυτόματη διαδικασία που θα απέτρεπε τις τάσεις της αποσταθεροποίησης και της διεύρυνσης των ανισοτήτων από το να επικρατήσουν για μεγάλη χρονική διάρκεια».

Σύγκλιση = μείωση και να συμπίεση των ανισοτήτων
Απόκλιση = διεύρυνση και επέκταση των ανισοτήτων

Υπάρχουν τέσσερις μηχανισμοί που οι οικονομολόγοι αναγνωρίζουν ότι ωθούν προς τη σύγκλιση, αλλά ο Πικετί αποδέχεται μόνο τους δύο πρώτους:
α. η διαδικασία διάχυσης της γνώσης και επένδυσης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση
β. το παιχνίδι της προσφοράς και της ζήτησης (και η κινητικότητα του κεφαλαίου και της εργασίας ως μια εκδοχή του), ωθεί προς τη σύγκλιση αλλά λιγότερο ισχυρά και συχνά με τρόπο διφορούμενο και αντιφατικό
γ. η πρόοδος προς τον τεχνολογικό ορθολογισμό (θεωρητικά θα συνέβαλε στη σύγκλιση) και
δ. η παράταση της διάρκειας του βίου (κατά μία πεποίθηση επίσης συμβάλει).

Ο Πικετί αμφισβητεί ότι οι δύο τελευταίοι μηχανισμοί λειτουργούν προς τη σύγκλιση των ανισοτήτων. Θεωρεί ότι η κατάταξή τους σε αυτή την κατηγορία αποτελεί πλάνη, καθώς διαπιστώνει από ιστορικά παραδείγματα πως δεν μπορούν από μόνοι τους να κάμψουν τους αντίπαλους μηχανισμούς απόκλισης (διόγκωσης των ανισοτήτων). Σήμερα, όπως εξηγεί, η κατανομή περιουσιών κυριαρχείται από «μια αμείλικτη αντιπαράθεση ανάμεσα σε δυναστείες κληρονόμων και δυναστείες όσων δεν κατέχουν παρά την εργασία τους». Αν ίσχυαν οι μηχανισμοί γ και δ θα σήμαιναν ότι η κατανομή των περιουσιών «θα κυριαρχούνταν πολύ περισσότερο από μια λογική αποταμίευσης στον κύκλο της ζωής», δηλαδή ο καθένας θα σώρευε περιουσία για τα γηρατειά του και όχι για να χτίσει μια δυναστεία κληρονόμων.

Από την άλλη πλευρά υπάρχουν οι μηχανισμοί που οδηγούν προς την απόκλιση:
α. «η διαδικασία εκτίναξης των πολύ υψηλών αμοιβών» και
β. «η διαδικασία συσσώρευσης και συγκέντρωσης των περιουσιών σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από ασθενή μεγέθυνση και σχετικά υψηλή απόδοση του κεφαλαίου. Αυτή η δεύτερη διαδικασία είναι δυνητικά πιο αποσταθεροποιητική από την πρώτη και αποτελεί αναμφίβολα την κύρια απειλή για τη δυναμική της κατανομής του πλούτου σε πολύ μεγαλύτερο βάθος χρόνου».

Τα γραφήματα Ε1 και Ε2 απεικονίζουν την κίνηση αυτών των δύο διαδικασιών απόκλισης.

*

piketty1png

 * *

piketty2

* * *

Όπως εξηγεί ο Πικετί, οι δύο αυτές διαδικασίες απόκλισης είναι δύο εντελώς διαφορετικά φαινόμενα, που στηρίζονται σε διακριτούς οικονομικούς, κοινωνικούς και πολιτικούς μηχανισμούς. Ο πρώτος μηχανισμός (της εκτίναξης των πολύ υψηλών αμοιβών), αφορά κυρίως τις ΗΠΑ και ο δεύτερος (της συσσώρευσης και συγκέντρωσης των περιουσιών) αφορά κυρίως την Ευρώπη και την Ιαπωνία.

«Οπωσδήποτε δεν αποκλείεται οι δύο αυτές εξελίξεις και οι δύο αυτές δυνάμεις απόκλισης να διαπλακούν στις ίδιες χώρες κατά τη διάρκεια του 21ου αιώνα – και πράγματι ήδη το βλέπουμε να συμβαίνει εν μέρει- ή και στο επίπεδο ολόκληρου του πλανήτη, πράγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε επίπεδα ανισοτήτων που ουδέποτε γνωρίσαμε στο παρελθόν, και προπάντων σε μια ριζικά νέα δομή των ανισοτήτων. Αλλά έως σήμερα οι συγκλονιστικές αυτές εξελίξεις βασικά αντιστοιχούν σε δύο διακριτά φαινόμενα», συμπεραίνει ο Πικετί.

Η θεμελιώδης ανισότητα

Υπάρχει μια θεμελιώδης ανισότητα, η οποία συνοψίζει τη λογική του βιβλίου: Είναι η ανισότητα r > g, όπου r είναι το ποσοστό απόδοσης του κεφαλαίου (δηλαδή πόσο αποδίδει κατά μέσο όρο το κεφάλαιο στη διάρκεια ενός έτους με τη μορφή κερδών, μερισμάτων, τόκων μισθωμάτων και άλλων κεφαλαιακών εισοδημάτων, ως ποσοστό της αξίας του) και g είναι ο ρυθμός της μεγέθυνσης (δηλαδή η ετήσια αύξηση του εισοδήματος και της παραγωγής).

Όταν το r υπερβαίνει σημαντικά το g «αρκεί οι κληρονόμοι να αποταμιεύουν ένα μικρό μέρος από τα εισοδήματα του κεφαλαίου τους ώστε αυτό να αυξάνεται ταχύτερα από την οικονομία στο σύνολό της». Αυτό «συνέβαινε στην ιστορία σχεδόν πάντοτε, τουλάχιστον μέχρι τον 19ο αιώνα, και έχει μεγάλες πιθανότητες να ξαναγίνει ο κανόνας στον 21ο αιώνα», εξηγεί ο Πικετί.

Η ανισότητα r > g «δεν έχει καμία σχέση με κάποια ατέλεια της αγοράς», αντιθέτως, «όσο πιο «τέλεια» είναι η αγορά, με την έννοια των οικονομολόγων, τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες έχει να επαληθευτεί». Τ.Πικετί

Και καταλήγει ως εξής: «Η ανισότητα r > g συνεπάγεται ότι οι περιουσίες που προέρχονται από το παρελθόν ανακεφαλαιοποιούνται ταχύτερα από το ρυθμό ανόδου της παραγωγής και των μισθών. Η ανισότητα αυτή εκφράζει μια θεμελιώδη λογική αντίφαση. Ο επιχειρηματίας τείνει αναπόφευκτα να μετατραπεί σε προσοδούχο – σε ραντιέρη- και να κυριαρχεί όλο και περισσότερο πάνω σε εκείνους που δεν τους ανήκει άλλο από την εργασία τους. Από την ώρα που συγκροτείται, το κεφάλαιο αναπαράγεται από μόνο του, ταχύτερα απ’όσο αυξάνεται η παραγωγή. Το παρελθόν καταβροχθίζει το μέλλον».

* * *




Η νέμεση που δεν έρχεται ποτέ

 

Πριν από λίγες μέρες πραγματοποιήθηκε στο Πάντειο Πανεπιστήμιο ένα συνέδριο με τίτλο «Από την Απελευθέρωση στα Δεκεμβριανά- Μια τομή στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας». Παρακολούθησα την εισήγηση της 21ης Νοεμβρίου σχετικά με τους δοσίλογους και τους συνεργάτες τους. Ένας από τους ομιλητές, ο κος Μ. Αθανασόπουλος, διδάκτωρ Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Πελοποννήσου, αναφέρθηκε στην τιμωρία των δοσίλογων και τις δίκες τους, στην περιοχή της Μεσσηνίας την περίοδο 1945 με 1953. Κατέγραψα κάποιες πληροφορίες από την εισήγησή του. Η στρατηγική που φαίνεται να ακολούθησε το κράτος σε σχέση με τις δεκάδες κατηγορίες που απορρίφθηκαν πριν καν φτάσουν στα δικαστήρια, μου θύμισε τα δεκάδες περιστατικά ρατσιστικής βίας που δεν φτάνουν σήμερα στα δικαστήρια.

Μπορεί η συσχέτιση μεταξύ των δύο να μοιάζει μακρινή, νομίζω όμως ότι υπάρχει κάτι κοινό μεταξύ τους και αυτό ίσως να είναι η σχέση των θυτών με τους κρατικούς  μηχανισμούς και η ασυλία που τους παρέχεται.

tagmatasfalitis

Ταγματασφαλίτες

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Στην περίπτωση τον δοσίλογων της Μεσσηνίας και σύμφωνα με τον Αθανασόπουλο, οι καταγγελίες αφορούσαν «ισχυρούς τοπικούς παράγοντες» και «απλούς πολίτες». Οι κατηγορίες για τους απλούς πολίτες, που αφορούσαν ένα ευρύ φάσμα, «ξεκινούσε από την απλή εκδήλωση φιλοϊταλικών ή φιλογερμανικών αισθημάτων και έφτανε μέχρι τη συνειδητή συνεργασία με τους κατακτητές σε οικονομικό επίπεδο και καταδόσεις, έως και φόνους κρυπτόμενων ανδρών των συμμαχικών δυνάμεων και των Ελλήνων αντιστασιακών». Με λίγα λόγια, οι κατηγορούμενοι ως δοσίλογοι ευθύνονταν είτε για συνεργασία με τον κατακτητή, είτε για καταδόσεις και δολοφονίες αντιστασιακών και συμμάχων.

Σήμερα σώζονται 111 δοσιλογικά βουλεύματα εκ των οποίων μόνο 16 υποθέσεις έφτασαν σε δίκη και τελικά μόνο δύο απ’ αυτές ολοκληρώθηκαν. «Απορρίφτηκαν σχεδόν όλες οι μηνυτήριες καταγγελίες» αναφέρει ο Αθανασόπουλος. Οι λόγοι ποικίλουν και έχουν να κάνουν,  είτε με την ανεπάρκεια των στοιχείων, είτε με την αναίρεση των καταθέσεων των μαρτύρων για διάφορους λόγους. Ο Αθανασόπουλος περιγράφει τη στάση των δικαστικών αρχών ως εξής:  «Οι δικαστικές αρχές προσπαθούσαν να αποσυνδέσουν  τις σχέσεις των ταγμάτων ασφαλείας με τους Ιταλούς και τους Γερμανούς, προκειμένου να βάλουν τις υποθέσεις στο συρτάρι και να δικαστούν ως ποινικοί και όχι ως δοσίλογοι». Συνεχίζει λέγοντας,  ότι προσπαθούσαν να το παρουσιάσουν ως « αντίποινα των πράξεων των ανταρτών του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ» ή ως « αποτέλεσμα της εμφύλιας διαμάχης που ήδη είχε ξεσπάσει». Εν ολίγοις, οι δικαστικές αρχές υποστήριζαν με τη στάση τους, ότι οι φόνοι από τα τάγματα ασφαλείας γίνονταν λόγω πολιτικών διαφορών, που προέκυπταν από τις προσωπικές πολιτικές διαφωνίες και δεν είχαν να κάνουν με την στοχοποίηση των αντιστασιακών ή των κομμουνιστών. Κατά συνέπεια, δεν μπορούσαν να στηθούν τα κατηγορητήρια περί δοσιλογισμού  και  δικάζονταν (όσοι δικάστηκαν) σε ποινικά δικαστήρια. Τέλος, οι δικαστικές αρχές, σύμφωνα με την εισήγηση του Αθανασόπουλου, μιλούσαν για «καλά και κακά τάγματα ασφαλείας», προσπαθώντας να αποδώσουν τις πράξεις των δραστών σε μεμονωμένα περιστατικά και όχι στο σύνολο της δράσης και της λογικής των ταγμάτων ασφαλείας.  Με λίγα λόγια, οι δικαστικές αρχές και αντίστοιχα κάποια Μέσα της εποχής εκείνης, προσπάθησαν να αποκρύψουν τις πραγματικές σχέσεις των ταγμάτων ασφαλείας και των πολιτών με τους κατακτητές, προκειμένου πιθανότατα, να μην εκθέσουν τους κρατικούς μηχανισμούς που συνεργάζονταν με τους κατακτητές. (τάγματα ασφαλείας και αστυνομία)

mixaloliakos_pappas

Ρατσιστικές επιθέσεις

Στην περίπτωση των περιστατικών ρατσιστικής βίας, παρατηρούμε τα εξής. Σύμφωνα με την έκθεση του 2013 από το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας, έχουν καταγραφεί «166 περιστατικά ρατσιστικής βίας με τουλάχιστον 320 θύματα». Η συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων (146) είναι μετανάστες και οι υπόλοιποι είναι άτομα που ανήκουν στη ΛΟΑΤ κοινότητα, καθώς και μια συνήγορος θυμάτων.

Από τα 166 περιστατικά ρατσιστικής βίας που έχουν καταγραφεί από το Δίκτυο, μόνο «33 έχουν καταγγελθεί στην αστυνομία και έχει κινηθεί η ποινική διαδικασία». Σύμφωνα με την ίδια έκθεση «η συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων δεν θέλει να προβεί σε περαιτέρω ενέργειες κυρίως λόγω φόβου που σχετίζεται με την έλλειψη νομιμοποιητικών εγγράφων». Στη συνέχεια όμως αναφέρεται η « απροθυμία ή αποθάρρυνση και  σε ορισμένες περιπτώσεις  άρνηση στην πράξη των αστυνομικών αρχών να συμπράξουν για υποβολή μήνυσης.  Επίσης κάποια θύματα δεν επιθυμούσαν να προβούν σε καταγγελία επειδή έχουν υπάρξει στο παρελθόν θύματα αστυνομικής βίας ή επειδή γνωρίζουν ότι οι θύτες έχουν σχέσεις με την αστυνομία ή και τη Χρυσή Αυγή και φοβούνται ότι θα στοχοποιηθούν. Επίσης αναφέρθηκε η έλλειψη εμπιστοσύνης των θυμάτων στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης με αποτέλεσμα πολλά από αυτά να θεωρούν μάταιο να κινήσουν κάποια διαδικασία».

Στη σελίδα της ομάδας δικηγόρων για την Πολιτική Αγωγή του  Αντιφασιστικού Κινήματος (jailgoldendawn.com) και συγκεκριμένα στην ενότητα με τις Ανεξιχνίαστες Δολοφονίες, παρατηρεί κανείς  ότι ενώ έγιναν δολοφονίες ή επιθέσεις που υπήρχαν μάρτυρες, η αστυνομία δεν προχώρησε τις έρευνες ή έβγαλε γρήγορα πορίσματα περί «ξεκαθαρισμάτων λογαριασμών» ή «αυξημένης εγκληματικότητας στην περιοχή». Ακόμα και σε περιπτώσεις όπου υπήρχαν δημόσιες δηλώσεις των δραστών στο ίντερνετ, οι υποθέσεις μπήκαν στο συρτάρι. Οι πρώτες φορές που αναγνωρίζεται το ρατσιστικό κίνητρο είναι στις δίκες για τον εμπρησμό στο κατάστημα υπηκόου από το Καμερούν στην Κυψέλη και φυσικά σε αυτή των δολοφόνων του Σαχζάτ Λουκμάν.  Σίγουρα οι αποφάσεις αυτές θεωρούνται κομβικές και ενθαρρύνουν τα θύματα να καταγγέλλουν επίσημα τις επιθέσεις, όπως και τις δικαστικές αρχές να προχωρούν στην εκδίκαση τέτοιων υποθέσεων. Παρόλα αυτά, η εμπειρία μέχρι τώρα μας δείχνει πως κάτι τέτοιο θα αλλάξει μόνο αν σταματήσει η ασυλία των δραστών, των συνεργών τους και κυρίως των επισήμων αρχών που εμπλέκονται.

Ομοιότητες

Όπως ανέφερα και παραπάνω, ίσως η συσχέτιση των δικών των δοσίλογων με αυτές των περιστατικών ρατσιστικής βίας να φαίνεται μακρινή, αλλά η αλήθεια είναι πως υπάρχουν αρκετά κοινά σημεία.

Οι καταγγελίες και στις δύο περιπτώσεις απορρίπτονταν και απορρίπτονται  λόγω ανεπάρκειας των στοιχείων ή λόγω αναίρεσης των καταθέσεων από τους μάρτυρες. Η ανεπάρκεια των στοιχείων αφορά κυρίως τις έρευνες  που χρειάζεται να γίνουν από τις διωκτικές αρχές,  προκειμένου να στηθεί το κατηγορητήριο. Σε πολλές περιπτώσεις, η αστυνομία φαίνεται να κωλυσιεργεί με αποτέλεσμα να εξαφανίζονται κρίσιμα στοιχεία ή να μην κάνει απολύτως τίποτα . Η αναίρεση των καταθέσεων των μαρτύρων έχει να κάνει, υποθέτω,  με το φόβο του στίγματος και της στοχοποίησης. Πολλοί από τους δοσίλογους έμπαιναν μετά την απελευθέρωση στον Εθνικό στρατό και έτσι οι μάρτυρες είχαν πια να αντιμετωπίσουν ένα κομμάτι του κρατικού μηχανισμού και όχι απλά έναν άνθρωπο. Άρα οι καινούριες θέσεις που οι πρώην ταγματασφαλίτες άρχισαν να κατέχουν, λειτουργούσαν ως ανασταλτικός παράγοντας για τους μάρτυρες. Αντίστοιχα συμβαίνει και με τα θύματα της ρατσιστικής βίας. Τα θύματα δεν θέλουν να τα βάλουν με τους θύτες γιατί σε πολλές περιπτώσεις, κι αυτό ήδη αποδεικνύεται στην περίπτωση της Χ.Α., σχετίζονται με την αστυνομία ή  καλύπτονται απ’ αυτήν. Και στις δύο περιπτώσεις τα θύματα είχαν να αντιμετωπίσουν κάτι περισσότερο από έναν θύτη. Είχαν να αντιμετωπίσουν το επίσημο κράτος και τους μηχανισμούς του.

Επίσης υπάρχει και ένα ακόμα κοινό στις δυο αυτές περιπτώσεις και αυτό είναι η στάση των δικαστικών αρχών. Τόσο  στις υποθέσεις των δοσίλογων όσο και στα περιστατικά ρατσιστικής βίας που έχουν φτάσει στη δικαιοσύνη, οι δικαστικές αρχές έδειξαν τη διάθεση τους να μπουν οι υποθέσεις στο συρτάρι. Περιγράφοντας τα περιστατικά ως  «ξεκαθαρίσματα λογαριασμών» ή αποτέλεσμα «προσωπικών διαφορών» το κατηγορητήριο είτε κατέρρεε, είτε απλά η υπόθεση εκδικαζόταν σαν μια απλή υπόθεση του κοινού ποινικού δικαίου. Στην περίπτωση των δικών των δοσίλογων, οι δικαστικές αρχές προσπαθούσαν να αποσυνδέσουν τα τάγματα ασφαλείας από τον επίσημο κρατικό μηχανισμό της Κατοχής, όπως για χρόνια προσπαθούσαν (κι ακόμα προσπαθούν) να αποσυνδέσουν τη σχέση της Χ.Α. με την αστυνομία.  Ακόμα και στην περίπτωση της δίκης της Χ.Α. που αναμένεται,  στο βούλευμά του, ο εισαγγελέας Ι. Ντογιάκος απορρίπτει τις καταγγελίες συμμετοχής του Σπυρίδη (αστυνομικός που καταγγέλθηκε ότι εκπαίδευε μέλη της Χ.Α. στη Ρόδο) στη Χ.Α., παρόλο που ο ίδιος κατέβηκε ως υποψήφιος περιφερειακός σύμβουλος με τη Χ.Α., στις τελευταίες αυτοδιοικητικές εκλογές. Μια τέτοια πρόταση από τον εισαγγελέα φανερώνει τη διάθεση των δικαστικών και διωκτικών αρχών να αποφύγουν να ενώσουν τα τάγματα εφόδου της Χ.Α. με την ελληνική αστυνομία και άλλα θεσμικά όργανα.

Όπως προανέφερα, οι δικαστικές αρχές και στη συνέχεια κάποιες εφημερίδες της εποχής, προσπάθησαν να περάσουν συνολικά την εικόνα μιας εμφύλιας διαμάχης. Όταν ξεκίνησαν οι δίκες των δοσίλογων ανά τη χώρα, σχεδόν όλες οι εφημερίδες κράτησαν μια στάση κατά του δοσιλογισμού και έδειξαν πίστη στη δικαιοσύνη ότι θα καταδικαστούν οι δράστες. Κατά τη διάρκεια των δικών, κάποιες εφημερίδες αρχίζουν να αλλάζουν την αφήγηση τους είτε ενισχύοντας το εμφυλιακό κλίμα (θεωρία των δύο άκρων) , είτε υποβιβάζοντας το μέγεθος του δοσιλογιστικού φαινομένου και αποκόβοντας το από το κράτος. Στην εφημερίδα «ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΥΡΗΚΑΣ» οι δοσίλογοι είναι μια «μικρά μειονότης». Στην μεταπτυχιακή εργασία του Γιώργου Νικητόπουλου «Η δίωξη των δοσίλογων της κατοχής στην Πάτρα: τα πρακτικά των δικών και οι εφημερίδες της πόλης» ο ίδιος αναφέρει: «η κριτική του “ΝΕΟΛΟΓΟΥ” (σ.σ. εφημερίδα της εποχής που ισχυριζόταν ότι και το ΕΑΜ συνεργάστηκε με τους κατακτητές) είναι υπερβολική και έχει μάλλον άλλο στόχο από την καταγραφή της αλήθειας. Στην προκειμένη περίπτωση ο “κόκκινος φασισμός” αδυνατεί να ξεχωρίσει από τον Γερμανικό και τον Ιταλικό, με τους οποίους εμφανίζεται να δρα οργανωμένα. Μ’ αυτόν τον τρόπο υποστηρίζεται ότι τα μέσα, οι στόχοι και οι σκοποί μεταξύ τους δεν διαφέρουν σε τίποτα. Κατά συνέπεια ο Γερμανικός φασισμός είναι ταυτόσημος του κομμουνισμού ,συμπέρασμα στο οποίο ουσιαστικά στοχεύει και η εφημερίδα»

Ερχόμενοι στο σήμερα μπορούμε να παρατηρήσουμε την προσπάθεια ορισμένων μέσων (εφημερίδων και καναλιών) να δημιουργήσουν μια παρόμοια θεωρία. Σύμφωνα με το defence.net η δολοφονία Φύσσα «Πρόκειται ξεκάθαρα για συμπλοκή μεταξύ δύο ατόμων και όχι για επίθεση ομάδας ή «τάγματος εφόδου», ενώ στην εφημερίδα Δημοκρατία γράφεται «Οι 600.000 ψηφοφόροι της Χρυσής Αυγής δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μιάσματα, εγκληματίες ή νεοναζί. Ούτε μπορούν να συνεχιστούν συλλήβδην οι φυλακίσεις των ηγετικών στελεχών της χωρίς χειροπιαστές αποδείξεις που να τεκμηριώνουν εγκληματική δράση στην κατεύθυνση της ανατροπής του Πολιτεύματος. Αν αυτό δεν γίνει γρήγορα αντιληπτό, θα οδηγηθούμε σε καταστάσεις ανωμαλίας, εκτροπής και ρατσιστικού τύπου περιθωριοποίησης του 10% του εκλογικού σώματος. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται…»

Οι συγκεκριμένες ακροδεξιές εφημερίδες επιχειρούν να πετύχουν το ίδιο πράγμα με τις αντίστοιχες εφημερίδες του ’45. Η δολοφονία του Φύσσα είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό προσωπικών διαφορών και η ευθύνη για τη δολοφονία του δεν είναι συλλογική αλλά ανήκει σε κάποιος που λειτούργησαν μεμονωμένα.  Όπως αντίστοιχα και σε κάποιες περιπτώσεις των ταγματασφαλιτών της Μεσσηνίας.

Αντίστοιχα τις επιθέσεις στους μετανάστες προσπαθούν να τη χωρέσουν στην αφήγηση ότι «το κέντρο έχει καταληφθεί από απροσδιόριστες φυλές» που το έχουν μεταβάλει «σε ένα απροσπέλαστο γκέτο βίας, ανομίας, παραβατικότητας και τρόμου» (Γ. Πρετεντέρης, Τα Νέα, 2011)υπονοόντας ότι οι όποιες επιθέσεις είναι αντίποινα της απαράδεκτης κατάστασης που βιώνουμε. Και φυσικά το φτάνουν μέχρι και στο σημείο να μιλήσουν για σοβαρή και ασόβαρη Χρυσή Αυγή (Μπ.Παπαδημητρίου, Σκαϊ, 2013) όπως οι δικαστικές αρχές το ’45 μιλούσαν τότε για καλά και κακά τάγματα ασφαλείας.

Η στάση των δικαστικών αρχών και εν τέλει του ίδιου του κράτους στις υποθέσεις των δοσίλογων το ’45 με ’53 είναι ενδεικτική για να θεωρήσουμε ότι μιλάμε για μια προσπάθεια απόκρυψης της σχέσης των ταγμάτων ασφαλείας με τους κατακτητές. Κάτι αντίστοιχο μπορούμε να πούμε για τη στάση των δικαστικών αρχών και του κράτους σήμερα, σε σχέση με τα περιστατικά ρατσιστικής βίας που φτάνουν στα δικαστήρια. Και σε αυτήν την περίπτωση μπορούμε να πούμε πως επιχειρείται η απόκρυψη της σχέσης των θυτών (που στη πλειοψηφία είναι μέλη ακροδεξιών ομάδων όπως η Χ.Α.) με τους κρατικούς μηχανισμούς (ΕΛ.ΑΣ, Μπαλτάκος κλπ). Όλοι μαζί συγκαλύπτουν τους δράστες και τα πραγματικά τους κίνητρα γράφοντας μια διαφορετική ιστορία. Μια ιστορία που δε μιλάει για φασισμό, ρατσισμό ή κρατική ανοχή. Μια ιστορία που μιλάει για δύο άκρα, για θύματα που έχουν προσωπικές διαφορές με τους θύτες και που τα τάγματα ασφαλείας και αντίστοιχα τα τάγματα εφόδου διαχωρίζονται σε καλά και κακά.

Η ιστορία επαναλαμβάνεται με διαφορετικό προσωπείο αλλά κοινές τακτικές.  Μέχρι και σήμερα το κράτος χρησιμοποιεί το παρακράτος για να μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει, χωρίς εκκαθαρίσεις ή δικαιοσύνη. Το κράτος βολεύεται από τις δράσεις των εκάστοτε ταγμάτων για να τους κάνει τη βρώμικη δουλειά, όσο εκείνοι τάζουν «εθνική νέμεσι»* και ότι «θα κάνουν τα πάντα» *.

 

 

*1 «Η Εθνική Νέμεσις θα είναι αδυσώπητος» εναντίον των προδοτών της πατρίδας, Γ.Παπανδρέου, 18/10/1944, Ο Λόγος της Απελευθερώσεως.

*2 «Η υπόθεση της Χρυσής Αυγής έχει πάρει τον δρόμο της δικαιοσύνης. Θα κάνουμε τα πάντα», Αντώνης Σαμαράς, 30/09/2013

 

 




Στοιχεία από το υπόμνημα της πολιτικής αγωγής για τη δίκη της Χρυσής Αυγής

 

Σήμερα το πρωί, όπως διαβάζουμε στο site Jailgoldendawn, “oι δικηγόροι της Πολιτικής Αγωγής κατέθεσαν υπόμνημα υπογεγραμμένο από τον Αμπουζίντ Εμπάρακ, τον Αιγύπτιο αλιεργάτη που έπεσε θύμα απόπειρας ανθρωποκτονίας από μέλη της Χρυσής Αυγής τον Ιούνη του 2012 στο Πέραμα”.

Στο υπόμνημα περιγράφεται αναλυτικά, μεταξύ άλλων, η επίθεση στους Αιγύπτιους αλιεργάτες στο ΠέραμαΤις πρώτες πρωινές ώρες της 12-6-2012, στις τρεις περίπου η ώρα τα ξημερώματα, Τάγμα Εφόδου με επικεφαλής τον Αναστάσιο Πανταζή, συγκροτούμενο από δέκα (10) άτομα, μεταξύ των οποίων οι Κων/νος Παπαδόπουλος, Ελένη-Χριστίνα Νικητοπούλου, Θωμάς Μαριάς, Μάρκος Ευγενικός, Δημήτριος Αγριογιάννης, βάσει οργανωμένου σχεδίου, έφτασαν έξω από τη μονοκατοικία, επιβαίνοντες σε δίκυκλα (μηχανάκια). Οι ίδιοι φρόντισαν να κάνουν γνωστή την ταυτότητά τους ως μέλη της Χρυσής Αυγής, αφού κάποιοι από αυτούς φορούσαν μπλούζες με το έμβλημα της Χρυσής Αυγής, ενώ ο Πανταζής φώναξε “τώρα θα μάθετε τι είναι η Χρυσή Αυγή” και «θα σας γ……. τη μάνα που σας γέννησε».»

Από τον τρόπο της επίθεσης καθώς και τα βαριά τραύματα που προκλήθηκαν, είναι φανερό πως είναι μόνο θέμα τύχης ότι δεν υπήρξε νεκρός. Στο υπόμνημα περιγράφεται και τεκμηριώνεται το γεγονός ότι η επίθεση προς τους Αιγύπτιους αλιεργάτες ήταν προσχεδιασμένη και κεντρικά οργανωμένη. Μεταξύ άλλων παραθέτονται δηλώσεις του περιφερειάρχη της Χ.Α. Λαγού λίγες μέρες πριν την επίθεση: «….έχουμε γίνει δέκτες παραπόνων για θέματα, που υπάρχουν εδώ στην Ιχθυόσκαλα στο Κερατσίνι. Για όλα αυτά τα θέματα με τους Αιγύπτιους, που μπαίνουν, κάνουν ό,τι θέλουν, που πουλάνε τα ψάρια τους όπως θέλουν, τα παίρνουν απ’ όπου θέλουν και γενικά δεν δίνουν λογαριασμό σε κανέναν. Εμείς τους λέμε ότι από εδώ και στο εξής θα δίνουν λογαριασμό στη Χρυσή Αυγή».

Στο υπόμνημα περιγράφεται επίσης ο κομβικός ρόλος του Πανταζή, ως πυρηνάρχη και «ηγέτη τάγματος εφόδου», η ομοιότητα της επίθεσης στους Αιγύπτιους αλιεργάτες με άλλες επιθέσεις της Χ.Α. και η νομική πορεία της υπόθεσης   δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι «ότι ανάμεσα στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις τα μέλη της ΧΑ, με κεντρικό σχεδιασμό και εντολή, άρχισαν να κλιμακώνουν τις επιθέσεις τους».

«Η εγκληματική τους δράση συνεχίστηκε το ίδιο δολοφονική, αλλά με ακόμα μεγαλύτερη πυκνότητα ως προς την συχνότητα των επιθέσεων των Ταγμάτων Εφόδου και κατέληξε, μεταξύ άλλων, στις δολοφονίες του Shahzad Luqman και του Παύλου Φύσσα, και τις απόπειρες ανθρωποκτονίας εναντίον των Πακιστανών στον Βιάννο ΙεράπετραςΚρήτης και εναντίον των συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ»

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι περιγραφές και πληροφορίες που δίνονται στο υπόμνημα, σχετικά με την ιεραρχία και την πειθαρχεία της οργάνωσης με ενδεικτική την ερώτηση από multiple choice test που δίνουν τα μέλη της οργάνωσης:

«ΙΓ ́ Ερώτηση: Γνωστοί από την γειτονιά, σου λένε πως έχουν πρόβλημα με λαθρομετανάστες και σου ζητούν να τους στηρίξεις μαζί με παιδιά από τα γραφεία. Τι κάνεις;

α) Τους λες να καθαρίσουν μόνοι τους και πως δεν είμαστε μπράβοι,

β) Πιάνεις ιδιαιτέρως έναν εκ των εκπαιδευτών και του ζητάς να έρθει στην περιοχή

σου με ομάδα συναγωνιστών να λύσουν το ζήτημα,

γ) Συγκεντρώνεις ομάδα από συναγωνιστές με τους οποίους διατηρείς πιο στενή σχέση και αναλαμβάνεις δράση χωρίς να ενημερώσεις κάποιον ανώτερο

δ) Άλλο

Σημαντικό ενδιαφέρον επίσης προκαλούν οι παράγραφοι του υπομνήματος που μιλάνε για την χρηματοδότηση της οργάνωσης. Βασικές πηγές χρηματοδότησης αναφέρονται πως είναι «η πώληση ρούχων και υλικών που θεωρούνταν συνδεδεμένα με την στράτευση στη Χρυσή Αυγή» και η προστασία σε μπαρ και μαγαζιά στον Άγιο Παντελεήμονα και σε διάφορα μέρη της Αθήνας και του Πειραιά. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Κασιδιάρη που λέει σε εκδήλωση του Μετώπου Νεολαίας «όσοι φίλοι έχουν άδεια και ασχολούνται με υπηρεσίες φύλαξης, έχουν άδεια security, να ερθουν και αυτοί να το δηλώσουν, γιατί γίνεται μια προσπάθεια και σ’ αυτόν τον τομέα να καλύψουμε τους δικούς μας ανθρώπους».

Τέλος αναφέρεται πως: «Πηγή εσόδων αποτελούσε ακόμα η διάθεση των ταγμάτων εφόδου της Χρυσής Αυγής για τη διεξαγωγή ελέγχων στην αγορά εργασίας, με κύριο στόχο την «εθνική προτίμηση» καθώς και «η συνεργασία μελών του πυρήνα του Περάματος και της Νίκαιας της Χρυσής Αυγής με εργοδότες της Ναυπηγοεπισκευαστικής Ζώνης στη δημιουργία διασπαστικού Σωματείου, με σκοπό την κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων, σε αντιπαράθεση με τα υπάρχοντα Σωματεία και την πάγια θέση τους για μη-μείωση των ημερομισθίων».

Το υπόμνημα επίσης βγάζει στην επιφάνεια και τις «παράνομες διόδους για την φυγάδευση μαύρου χρήματος που έρρεε στα ταμεία της οργάνωσης» και πιο συγκεκριμένα μέσω Κυπριακών off shore. (βλ. εδώ)

Συνολικά, στο υπόμνημα, περιγράφονται 90 δικογραφίες για περιστατικά επιθέσεων, ξυλοδαρμού, εμπρησμών και παραβιάσεων των μελών της ΧΑ σε ολόκληρη την Ελλάδα. Ανάμεσα τους βρίσκεται η επίθεση στους Αιγύπτιους ψαράδες, τους συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ καθώς και η ανθρωποκτονία του Λουκμάν και του Φύσσα.

Ένα από τα σημαντικά σημεία του υπομνήματος είναι αυτό της «συγκάλυψης της εγκληματικής δράσης από τις κρατικές αρχές» και πιο συγκεκριμένα ότι «η συγκάλυψη εκτείνεται στα ανώτερα κλιμάκια της Ελληνικής Αστυνομίας». Η πολιτική αγωγή απορεί γιατί συγκεκριμένα ονόματα αστυνομικών λείπουν από το πόρισμα του εισαγγελέα Ντογιάκου ενώ όπως γράφεται στο υπόμνημα «Οι διασυνδέσεις αυτές με τις κρατικές αρχές – για τις οποίες γνωρίζουμε ακόμα ελάχιστα – ήταν απαραίτητες προκειμένου η εγκληματική οργάνωση να συνεχίζει ανενόχλητη την εγκληματική της δραστηριότητα. Από δε τα δημοσιευμένα στοιχεία στον τύπο, γνωρίζουμε πλέον οτι δεν περιορίζονταν μόνον στους κρατικούς μηχανισμούς, αλλά εκτείνονταν και στην πολιτική ηγεσία της παρούσας κυβέρνησης με την οποία ηγετικά στελέχη της Χρυσής Αυγής είχαν τακτική επικοινωνία».

Τέλος, το υπόμνημα καταλήγει με τρία βασικά ζητήματα, ένα εκ των οποίων είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Η πολιτική αγωγή ζητά «να γίνει δεκτό, ότι ο χρόνος συγκρότησης της εγκληματικής οργάνωσης είναι το έτος 1987» και όχι «τουλάχιστον το έτος 2008», όπως εσφαλμένα και χωρίς τεκμηρίωση υπολαμβάνει η εισαγγελική πρόταση».

Διαβάστε εδώ αναλυτικά το υπόμνημα.